‘สามพรานโมเดล’ ธุรกิจต่อยอดจากทายาทรุ่น 3 ที่หวังเกื้อกูลสังคมและสร้างสมดุลให้โลก

"ผมเรียกสิ่งนี้ว่าโมเดลธุรกิจเกื้อกูลสังคมหรือสามพรานโมเดล มันไม่ใช่โมเดลเข้าไปช่วยเกษตรกร แต่เป็นโมเดลธุรกิจเกื้อกูลสังคมที่เราเน้น partnership ระหว่างผู้ประกอบการและชุมชนซึ่งก็คือเกษตรกร โดยใช้อาหารอินทรีย์เป็นตัวเชื่อม เพราะอาหารคือตัวเชื่อมสังคมมานานเป็นพันปีแล้ว และเป็นพาร์ทเนอร์กันระดับจังหวัด"

"ข้อเท็จจริงอีกอย่างหนึ่งคือ พืชผักส่วนใหญ่ที่กินในกรุงเทพฯ ก็ปลูกจากนครปฐม แต่นครปฐมเป็นจังหวัดที่ใช้สารเคมีเป็นอันดับ 2 ของประเทศ อันดับแรกคือหนองบัวลำภู ความตั้งใจของเราคืออยากเชื่อมกับเกษตรกร แต่มีข้อแม้คือขอความร่วมมือไม่ใช้สารเคมี”

“เราต้องออกนอกกรอบ ออกมาเจอกันคนละครึ่งทาง” โอ อรุษ เล่าย้อนให้ฟังถึงช่วงแรกของการร่วมกันทำงานกับเกษตรกร ผู้ผลิตที่ปกติแล้วมักเข้าไม่ถึงโอกาสในการกำหนดราคาสินค้าของตัวเอง

“เกษตรกรก็งง เอ๊ะ อยู่ดีๆ โรงแรมลงมาคุยกับเขาเลย เพราะเขาเคยคุยแต่กับพ่อค้าคนกลาง ผมทำหน้าที่ของผมคือ บอกสิ่งที่ต้องการ ซึ่งพวกเขาก็ไม่มั่นใจว่าเราจะยังไง เราจะซื้อจริงหรือเปล่า สองคือเกษตรกรไทยแทบจะร้อยทั้งร้อยคือมีหนี้ เพราะเขาตั้งราคาสินค้าไม่ได้จึงเกิดหนี้สะสม"

"ทุกวันนี้เมื่อผมไปบรรยายผมจะอธิบายว่า หนี้เสียของประเทศนั้นส่วนหนึ่งมาจากประชากรส่วนใหญ่ของประเทศนั่นคือ เกษตรกรที่มีจำนวนราว 20 ล้านคน และคนส่วนนี้ตั้งราคาสินค้าตัวเองไม่ได้ ผมคิดว่าถ้าเราตั้งราคาไม่ได้ เราจะทำธุรกิจไปทำไม"

"ผมก็เลยคิดว่าอันนี้เป็นจุดที่ผมต้องขับเคลื่อน ต้องบอกให้ผู้บริโภครู้ว่าควรหันมาบริโภคผลผลิตอินทรีย์ไม่ใช่แค่เพราะเพื่อสุขภาพของตัวเองเท่านั้น แต่ยังได้ช่วยเหลือเกษตรกรและสิ่งแวดล้อมด้วย เพราะเกษตรอินทรีย์ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม” 

นอกจากการทำงานร่วมกันในฐานะผู้บริโภคและผู้ผลิตแล้ว เกษตรกรยังนำสินค้ามาขายที่ตลาดสุขใจ สวนสามพรานได้ด้วย ตลาดสุขใจคือตลาดนัดอินทรีย์ที่เปิดโอกาสให้เกษตรกรนำผลผลิตมาขายให้กับคนทั่วไป นอกจากนี้ยังถือเป็นคอมมูนิตี้ของคนรักสุขภาพที่ได้มาซื้อวัตถุดิบออร์แกนิกและพบปะพูดคุยกับเกษตรกรผู้ผลิตด้วย

ปัจจุบันสามพรานโมเดลมีอายุ 14 ปี การดำเนินงานที่ช่วยเหลือเกษตรกรและลดการใช้สารเคมียังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง แต่โอ อรุษ ยังคงมองเห็นช่องว่างที่จะสร้างสมดุลให้โลกมากขึ้น เขาจึงผุดไอเดียอีกธุรกิจ นั่นคือธุรกิจกำจัดขยะอาหาร

“ผมมองว่าปัญหาขยะยังคงเป็นเรื่องใหญ่ โดยเฉพาะขยะอาหารจากโรงแรม ตอนนี้โรงแรมส่วนหนึ่งจะใช้วิธีฝังกลบซึ่งก่อให้เกิดก๊าซมีเทนปริมาณมาก เมื่อห้าปีที่แล้วผมมีโอกาสไปเจอเกษตรกรที่บางกระเจ้า เขาทำเครื่องกำจัดอาหารที่ข้างในมีตัวกวนขยะและใช้จุลินทรีย์เป็นตัวย่อยเศษอาหาร"

"หลักการทำงานเหมือนปุ๋ยหมักกลับกอง (การหมักที่ไม่ใช้ถังปฏิกิริยา) ที่เกษตรกรอินทรีย์เขาทำกัน ตัวย่อยอาหารคือ จุลินทรีย์ธรรมชาติจากเขาใหญ่ที่เกษตรกรนำมาเพาะเลี้ยงต่อ เครื่องนี้กำจัดอาหารได้วันละ 20 กิโลกรัม ผมร่วมมือกับเกษตรกรและเปิดบริษัทชื่อ Social Movement Solutions (SMS) เพื่อขายเครื่องนี้เมื่อปีที่แล้ว ปรากฏว่าผลตอบรับดีมาก ล่าสุดเราได้พาร์ทเนอร์ใหม่ที่มาพัฒนาเครื่องให้ใหญ่ขึ้น ย่อยขยะอาหารได้มากขึ้น เปิดตัวไปเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา หวังว่าเครื่องนี้จะช่วยลดปัญหาขยะอาหารได้มากขึ้นครับ”

นอกจากความสนใจเรื่องการปรับสมดุลระหว่างมนุษย์และโลกแล้ว โอ อรุษ ยังสนใจเรื่องการปรับสมดุลภายในของมนุษย์เช่นกัน ล่าสุดเขาริเริ่มธุรกิจใหม่ที่ชื่อว่า Vedhana หรืออ่านเป็นภาษาไทยได้ว่า 'เวทนา' 

“ตอนนี้ที่ Vedhana เราทำแค่ทุกวันอาทิตย์ มีการสอนศาสตร์ต่างๆ เป็นศาสตร์ที่ทำให้เรากลับมาอยู่กับตัวเอง เช่น โยคะ, ice bath, sound healing อยากให้คนที่มาที่นี่ได้กลับเข้ามารู้สึกตัวว่าตอนนี้ภายในเราเป็นอย่างไร และผมรู้สึกว่าทุกวันนี้เราทำอะไรภายนอกเยอะแล้วก็อยากให้กลับสู่ภายในบ้าง ผมว่านี่เป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องความยั่งยืนทั้งหมด"

"หลักการสุขภาพของเราก็คือความสมดุล เมื่อมีอาการปวด เรามักแก้ที่ปลายเหตุคือกินยาแก้ปวด แต่ไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ ร่างกายก็เหมือนเกษตรอินทรีย์ ถ้าคุณเจอแมลงแล้วใช้สารเคมีฆ่าแมลงอย่างเดียวโดยไม่สนใจเลยว่าแมลงมายังไง เช่น อาจจะมีผลไม้ตกพื้นแล้วบูดเน่า เราก็แก้ที่ตรงนั้น”

การดำเนินธุรกิจโดยยึดโยงกับเกษตรอินทรีย์ของ โอ อรุษ เขาย้ำว่านี่คือการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุของการทำธุรกิจและการใช้ชีวิตของมนุษย์

“สิ่งที่เราทำนี้คือการกลับมาเห็นว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของโลก เพราะไม่ว่าจะเป็นร่างกายหรือธุรกิจแทนที่เราจะฝืน เราต้องกลับมาอยู่ให้สมดุลแล้วจะเกิดความยั่งยืน”

อ่านเพิ่มเติม:

Combined with Three Generations: ถอดบทเรียนเมื่อสามเจเนอเรชั่นในครอบครัว สุโกศล ร่วมงานกันที่ เดอะสยาม

เมย์ ธนิดา ผู้ก่อตั้ง Ira Natural Products: จุดยืนของคนธรรมดาที่กล้าต่างเพื่อธรรมชาติ

พาริ สิตาภา สกุลดีเลิศ ทายาทรุ่นสามของผงวุ้นตราโทรศัพท์ กับการต่อยอดธุรกิจครอบครัวสู่คาเฟ่วุ้นสุดเก๋ในย่านทรงวาด