หรือ "นิยายวาย" จะเป็นก้าวต่อไปที่ทำให้วรรณกรรมไทยเป็นที่ยอมรับในระดับโลก?

“BL” คืออักษรย่อของ “Boy Love” ซึ่งเป็นวลีที่ใช้บ่อยในวงการบันเทิงและวรรณกรรม โดยที่ตัวละครเอกทั้งสองเป็นผู้ชายและตกหลุมรักกัน genre ของนิยายเชิงโรแมนติกนี้ค่อนข้างหลากหลาย มีทั้งแนวสมจริง ไซไฟ แฟนตาซี หรือแม้แต่สยองขวัญ นิยายวายได้รับความนิยมเป็นครั้งแรกในญี่ปุ่นและถูกจัดให้เป็นอีกหนึ่งประเภทของงานวรรณกรรม จนมีศัพท์เฉพาะเรียกวรรณกรรมประเภทนี้ในภาษาญี่ปุ่นว่า "yaoi" ซึ่ง “BL” สามารถใช้แทน “yaoi” ได้ เพราะมีความหมายแทบจะเหมือนกัน

ในยุคแรกของนิยายวาย คนอ่านส่วนใหญ่จะเป็นผู้หญิง และเรื่องราวส่วนใหญ่ของนิยายมักบอกเล่าฉากรักโรแมนติก ความรักที่เหนือจริง และฉากทางเพศ อย่างไรก็ตาม หลังจากที่นิยายประเภทนี้เติบโตและพัฒนาในอีกหลายปีต่อมา BL ได้ขยายขอบเขตออกไปสู่ความเป็นไปได้ใหม่ๆ เนื้อเรื่องมีความหลากหลายมากขึ้น ไม่ได้เน้นแค่เฉพาะเรื่องความรัก บางเรื่องเน้นนำเสนอเรื่องราวที่ชุมชน LGBTQ+ ต้องเผชิญในโลกความจริงมากกว่าเรื่องราวโรแมนติกแสนสวยงาม (แม้ว่าตอนนี้จะยังคงข้อถกเถียงกันอย่างต่อเนื่องว่า สื่อประเภท BL นั้นสนับสนุนหรือกดทับประเด็นเรื่อง LGBTQ+ ในชีวิตจริง) ที่สำคัญไปกว่านั้นคือ จำนวนผู้อ่านสื่อประเภทนี้กำลังขยายตัวขึ้นเรื่อยๆ จนครอบคลุมไปถึงผู้อ่าน LGBTQ+ และผู้ชาย

จิดานันท์เล่าว่า เธออ่านการ์ตูนญี่ปุ่นมาตั้งแต่เด็กๆ โดยเธอกับพี่สาวสะสมมังงะเอาไว้หลายเซ็ต และหลากหลายแนว ทั้งโรแมนติก ตลก และแฟนตาซี ก่อนจะมารู้จักกับแนว Boy Love ซึ่งการอ่านหนังสือถือเป็นงานอดิเรกของเธอ เธอใช้เวลาว่างในช่วงมัธยมไปกับการเขียน และ BL คือความสนใจหลักของเธอ โดยเธอได้เขียนนิยายวายและเรื่องสั้นวายเอาไว้หลายเรื่อง

จิดานันท์ เหลืองเพียรสมุทร เรื่อง 'เด็กหญิงที่ถูกข่มขืนผ่านรูหู' แปลโดย วิชยพัทน์ ภิรมย์สันต์ (ผู้ชนะรางวัลแปล BKKLIT สาขานวนิยาย) https://t.co/24UONIOplj ผ่าน @Issuu pic.twitter.com/Zq8kswWq1M

– BKKLIT (@BKKLIT1) วันที่ 6 ธันวาคม 2561

ในช่วงนั้น ชุมชน BL ยังเป็นคอมมูนิตี้เล็กๆ ที่เชื่อมต่อกันผ่านบอร์ดออนไลน์เป็นหลัก เหล่านักเขียนเองก็เผยแพร่วรรณกรรมออนไลน์และขายหนังสือในงาน BL บ้างเป็นครั้งคราว ซึ่งมักจะจัดขึ้นในเมืองใหญ่ เช่น กรุงเทพฯ หรือเชียงใหม่ แต่เนื่องจากผู้เขียนนิยายวายนั้นมักจะตีพิมพ์งานเขียนด้วยตนเอง จึงไม่ได้ขายในร้านหนังสือใหญ่ๆ และหลายคนก็มองว่าวรรณกรรม BL เป็นงานอดิเรกหรือกิจกรรมในกลุ่มวัฒนธรรมย่อยเสียมากกว่า ซึ่งทำให้บริษัทใหญ่และผู้จัดพิมพ์รายใหญ่ๆ ไม่ต้องการมีส่วนร่วมใดๆ กับนิยายแนวนี้

ต่อมา อีเวนต์เกี่ยวกับ BL เริ่มได้รับความสนใจมากขึ้นในช่วงปี 2014 - 2016 โดยได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากแรงสนับสนุนในโซเชียลเน็ตเวิร์ก ซึ่งในเวลานั้น Facebook กลายเป็นพื้นที่ที่ถูกเทคโอเวอร์โดยเหล่าบล็อกเกอร์ และเริ่มรวบรวมผู้คนที่ชื่นชอบนิยายวายเหมือนๆ กัน ทำให้แฟนนิยายวายสามารถเชื่อมต่อกันได้อย่างง่ายดาย และสร้างคอมมูนิตี้ที่เข้มแข็งขึ้น งาน BL จัดขึ้นในกรุงเทพฯ เกือบทุกเดือน จนคนอ่าน BL เริ่มสงสัยว่าจำเป็นต้องอาศัยกิจกรรมแบบนี้เพื่อช่วยให้คนในคอมมูนิตี้มารวมตัวกันอยู่บ่อยๆ แบบเดิมหรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อกลุ่มผู้อ่านนิยายวายก็อัปเดตกันอย่างแอคทีฟ อีกทั้งยังเชื่อมต่อกันอยู่บน Facebook และโซเชียลมีเดียอื่นๆ อยู่แล้ว ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นไม่เพียงแต่มีผู้อ่านหน้าใหม่จำนวนมากที่มาเข้าร่วมคอมมูนิตี้ BL อย่างมีความสุขเท่านั้น สำนักพิมพ์ต่างๆ เองก็เริ่มหยิบเอานิยายวายมาตีพิมพ์ และวางขายในร้านหนังสือรายใหญ่เช่นกัน

อ่านเพิ่มเติม: แอนโทเนีย โพซิ้ว กับพลังผู้หญิงที่ขับเคลื่อนโลก

ประสบการณ์ที่จิดานันท์พบเจอ เป็นเสมือนภาพสะท้อนโชคชะตาของชุมชนนิยายวายโดยรวม เธอตีพิมพ์นิยาย BL เรื่องแรกของเธอด้วยตัวเอง และขายในงานอีเวนต์เล็กๆ ในปี 2014 - 2016 จากนั้นสำนักพิมพ์รายใหญ่ก็ได้หยิบนิยายวายเรื่อง ชายใดเล่าจะแซ่บเท่าแฟนเก่าแม่ ของเธอไปตีพิมพ์ในปี 2017

นิยาย BL ของจิดานันท์ได้รับความสนใจจากสื่อ ด้วยชื่อนิยายที่ติดหูและเป็นสไตล์คลิกเบต ขณะเดียวกันเธอถูกสื่อถามว่า BL คืออะไร และถามถึงความเหมาะสมกับเยาวชน ซึ่งในเวลานั้นสื่อยังไม่เข้าใจ BL รวมถึงผู้ใหญ่ ผู้อ่าน BL หลายคนจึงรู้สึกไม่สบายใจที่นิยายประเภทนี้อยู่ในความสนใจของผู้คน พวกเขากลัวว่าจะมีคนมองว่านิยายวายไม่ใช่นิยายที่ดี และจะมองพวกเขาด้วยทัศนคติต่อต้านกลุ่มรักร่วมเพศ

อ่านเพิ่มเติม: ตอบรับกระแส T-Wave เมื่อศิลปินนักแสดงไทยเฉิดฉายบนเวทีระดับโลก

แต่ปัจจุบัน สถานการณ์เปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้นเรื่อยๆ โดยสื่อมีแนวโน้มที่จะมอง BL ในแง่บวกมากขึ้น เนื่องจากความสำเร็จระดับสากลของซีรีส์อย่าง SOTUS (2016), ทฤษฎีจีบเธอ (2019), เพราะเราคู่กัน (2020), KinnPorsche (2022) และ นิ่งเฮียก็หาว่าซื่อ (2022) โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ชมต่างประเทศ ส่งผลให้อุตสาหกรรมบันเทิงเริ่มตระหนักว่านิยายวายสามารถสร้างรายได้ให้กับประเทศไทยได้มากมาย

หลังจากซีรีส์วายไทยประสบความสำเร็จหลายเรื่อง แฟนต่างชาติก็เริ่มตามอ่านนิยายวายด้วยเช่นกัน ซึ่งหมายความว่านี่เป็นครั้งแรกที่นิยายวายของไทยได้รับการแปล (อย่างถูกลิขสิทธิ์) เป็นภาษาญี่ปุ่น ภาษาจีน และภาษาอังกฤษ รวมถึงมีเสียงเรียกร้องให้แปลเป็นภาษาอื่นๆ อีก เช่น รัสเซียและสเปน นิยายจึงถูกนำไปแปลอย่างผิดลิขสิทธิ์และวางขายในตลาดมืด โดยไม่ได้รับการอนุญาตจากผู้แต่งและผู้ถือลิขสิทธิ์แต่อย่างใด ถึงแม้ว่าเรื่องนี้จะเป็นที่ถกเถียงกัน แต่ก็เป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงความทุ่มเทของแฟนๆ ที่มีต่อนิยาย BL ที่ต้องการแบ่งปันเรื่องราวเหล่านี้กับผู้อ่านในวงกว้างขึ้น

จิดานันท์เผยว่า เธอรู้แล้วว่าตอนนี้นิยายวายของไทยมีผู้อ่านที่สนใจวรรณกรรมประเภทนี้อยู่ทั่วทุกมุมโลก ในแบบที่ผลงานสุดคลาสสิกของไทยหรือแม้แต่วรรณกรรมที่ได้รับรางวัลก็ไม่เคยทำได้มาก่อน

ถือเป็นอีกก้าวแห่งความสำเร็จที่ยอดเยี่ยมมากๆ

จิดานันท์ เหลืองเพียรสมุท หรือ ลี้ เป็นนักเขียนหญิงชาวไทยคนที่สองในรอบทศวรรษและเป็นนักเขียนที่อายุน้อยที่สุด ที่ได้รับรางวัล SEA Write โดยเธอได้รับรางวัลในปี 2017 ด้วยอายุเพียง 25 ปีในขณะนั้น จากเรื่องสั้น "สิงโตนอกคอก" เธอเป็นที่รู้จักครั้งแรกจากการเขียนนิยายแฟนตาซีและนิยายวาย ก่อนจะเปลี่ยนไปสู่งานเขียนแนวสมจริงและบอกเล่าประเด็นทางสังคม นอกจากรางวัล SEA Write จิดานันท์ยังได้รับรางวัลพระยาอนุมานราชธนประจำปี 2014 รางวัลนายอินทร์อวอร์ดในปี 2015 และ the BKKLIT Translation Prize (สาขานวนิยาย) อีกด้วย ซึ่งเธอเป็นหนึ่งใน honouree ของ Asia's Most Influential ประจำปี 2023

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์บทความที่แสดงความคิดเห็นจากผู้ได้รับรางวัล Asia's Most Influential ของ Tatlerโดยมีความคิดเห็นที่หลากหลายจากทั่วทั้งภูมิภาค นำเสนอมุมมองของผู้เชี่ยวชาญ คำแนะนำ การคาดการณ์ และความเป็นผู้นำทางความคิด

This story was originally written in English by Jidanun Lueangpiansamut.

ต้นฉบับเขียนและปรับเสริมเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2024 โดย Jidanun Lueangpiansamut โปรดคลิกที่นี่เพื่อดูเวอร์ชันภาษาอังกฤษ

อ่านเพิ่มเติม:

ปลา - อัจฉรา กับส่วนผสมความสำเร็จของธุรกิจอาหารเครือ iberry Group

เชฟแพม กับรางวัลเชฟหญิงยอดเยี่ยมแห่งเอเชีย พร้อมพูดคุยถึงโปรเจ็กต์ส่งต่อโอกาสให้คนรุ่นใหม่

“วิสุตา โลหิตนาวี” Winemaker หญิงหนึ่งเดียวของไทย