Cover Lucy Guo (phải, chụp ảnh cùng Kate Goodlad) đồng sáng lập Scale AI với Alexandr Wang. Mặc dù rời Scale vào năm 2018, nhưng việc cô tiếp tục nắm giữ cổ phần trong công ty đã giúp cô trở thành nữ tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới, vượt qua cả nhạc sĩ Taylor Swift (Ảnh: Jack Taylor/Getty Images cho SXSW London)
Lucy Guo (phải, chụp ảnh cùng Kate Goodlad) đồng sáng lập Scale AI với Alexandr Wang. Mặc dù rời Scale vào năm 2018, nhưng việc cô tiếp tục nắm giữ cổ phần trong công ty đã giúp cô trở thành nữ tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới, vượt qua cả nhạc sĩ Taylor Swift (Ảnh: Jack Taylor/Getty Images cho SXSW London)
1 / 1
Công ty trị giá hàng tỷ USD Scale AI đã trở thành một phần không thể thiếu trong sự bùng nổ AI toàn cầu, đồng thời đặt ra những câu hỏi lớn về đạo đức và lòng tin
Từng là một start-up khiêm tốn được sáng lập bởi hai cựu nhân viên Quora, Scale AI đã âm thầm vươn lên trở thành một trong những thế lực có ảnh hưởng nhất trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Ra đời vào năm 2016 dưới bàn tay của Alexandr Wang và Lucy Guo, công ty có trụ sở tại San Francisco này hiện đang cung cấp nền tảng dữ liệu cho các hệ thống AI tiên tiến hàng đầu thế giới. Từ ChatGPT của OpenAI đến Gemini của Google và các mô hình tạo sinh của Meta, nhiều cái tên quen thuộc trong ngành đều đang vận hành dựa trên dữ liệu từ Scale. Công ty cũng là đối tác chiến lược cung cấp dữ liệu cho các tập đoàn lớn như Microsoft, Toyota và cả Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.
Dù hoạt động phần lớn trong hậu trường, Scale hiện đang đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ dư luận. Một thỏa thuận trị giá 14,3 tỷ USD vừa ký với Meta đã làm dấy lên nhiều lo ngại liên quan đến bảo mật dữ liệu và mức độ minh bạch trong quản trị. Những nghi vấn càng trở nên nghiêm trọng hơn sau khi một sự cố rò rỉ thông tin gần đây khiến các tài liệu mật liên quan đến nhiều khách hàng lớn bị phơi bày.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng định hình mọi khía cạnh của cuộc sống hiện đại, từ cách con người làm việc đến cách thế giới vận hành, việc hiểu rõ những doanh nghiệp đang cung cấp "nền móng" cho các hệ thống AI trở thành điều không thể bỏ qua. Và Scale AI là một trong những cái tên cần được nhắc đến đầu tiên.
Khi AI tiếp tục định hình mọi thứ, từ cách chúng ta làm việc đến cách chúng ta sống, việc hiểu các công ty đằng sau nó, như Scale, chưa bao giờ cấp thiết hơn thế.
Scale AI thực sự có tác dụng gì?
Above Video ngắn về cuộc sống tại công ty dữ liệu trí tuệ nhân tạo Scale AI
Hoạt động cốt lõi của Scale AI nằm ở việc cung cấp dữ liệu huấn luyện chất lượng cao cho các hệ thống học máy (machine learning). Các dịch vụ như gán nhãn dữ liệu, chú thích và tuyển chọn dữ liệu đóng vai trò nền tảng trong quá trình đào tạo và tối ưu hóa các mô hình trí tuệ nhân tạo. Do đặc thù công việc đòi hỏi nhiều nhân lực, Scale phụ thuộc rất lớn vào mạng lưới cộng tác viên toàn cầu, đặc biệt là thông qua nền tảng Remotasks, nơi hàng nghìn người làm việc tự do tham gia phân loại thủ công khối lượng dữ liệu khổng lồ mà thuật toán cần để hoạt động hiệu quả.
OpenAI sử dụng dịch vụ của Scale để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ. Google cũng dựa vào dữ liệu được chú thích bởi Scale cho Gemini. Ngoài ra, Meta, Microsoft, Toyota và Uber đều sử dụng các bộ dữ liệu được gán nhãn tỉ mỉ của Scale để phục vụ các mô hình AI nội bộ. Với Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, Scale đã hỗ trợ nhiều dự án quan trọng như phân tích ảnh vệ tinh và đánh giá tình hình tại các khu vực xung đột.
Bên cạnh vai trò cung cấp dữ liệu, Scale AI còn đóng góp ngày càng lớn vào lĩnh vực an toàn và hiệu chỉnh mô hình. Bộ phận chuyên trách mang tên Phòng thí nghiệm An toàn, Đánh giá và Hiệu chỉnh (SEAL) của công ty giúp các đối tác đảm bảo rằng hệ thống AI vận hành phù hợp với các giá trị và tiêu chuẩn đạo đức của con người - một yêu cầu ngày càng cấp thiết khi AI tạo sinh được tích hợp sâu rộng vào đời sống hàng ngày, từ trợ lý ảo đến các công cụ sáng tạo nội dung.
Thỏa thuận Meta trị giá 14 tỷ USD và sự thay đổi lãnh đạo
Scale AI đạt đến vị thế “kỳ lân” vào năm 2019 sau vòng gọi vốn trị giá 100 triệu USD. Đến năm 2021, định giá của công ty tăng vọt lên 7 tỷ USD khi mở rộng hoạt động từ gán nhãn dữ liệu sang các lĩnh vực doanh nghiệp và quốc phòng. Con số này tiếp tục tăng lên 13,8 tỷ USD vào năm 2024 và đạt mốc 29 tỷ USD vào năm 2025. Đồng sáng lập Lucy Guo cũng trở thành nữ tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới, ghi dấu mốc ở tuổi 30.
Tuy nhiên, hành trình tăng trưởng thần tốc của Scale không thiếu những tranh cãi. Việc hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ khiến nhiều người lo ngại về khả năng ứng dụng AI vào các hoạt động quân sự. Dù công ty đã lên tiếng khẳng định rằng các dự án quốc phòng chỉ tập trung vào hỗ trợ ra quyết định và lập kế hoạch chiến lược, các nhà phê bình vẫn cảnh báo nguy cơ công nghệ này có thể bị triển khai vào các hệ thống vũ khí tự động trong tương lai.
Scale AI cũng vấp phải chỉ trích về chính sách lao động. Nhiều cộng tác viên làm việc qua nền tảng Remotasks đã lên tiếng về tình trạng trả lương chậm, trả thiếu hoặc thậm chí không được thanh toán. Trước làn sóng phản ánh, Bộ Lao động Hoa Kỳ đã mở cuộc điều tra về chính sách tiền lương của công ty. Đầu năm 2023, Scale cũng tiến hành cắt giảm khoảng 20% nhân sự, với lý do đối mặt với thách thức chung của toàn ngành công nghệ.
Đẩy nhanh các nỗ lực AI của Meta
Above Giám đốc điều hành và đồng sáng lập của Scale AI, Alexandr Wang đang thảo luận về trí tuệ nhân tạo tại Web Summit 2025 ở Qatar (Ảnh: Kênh Youtube Web Summit)
Giám đốc điều hành và đồng sáng lập của Scale AI, Alexandr Wang đang thảo luận về trí tuệ nhân tạo tại Web Summit 2025 ở Qatar (Ảnh: Kênh Youtube Web Summit)
1 / 1
Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Scale AI công bố một bước ngoặt lớn: Meta đã đầu tư 14,3 tỷ USD vào công ty, mở rộng mối quan hệ hợp tác chiến lược nhằm tăng tốc các nỗ lực phát triển AI của Meta. Theo thỏa thuận này, CEO Alexandr Wang sẽ rời vị trí điều hành tại Scale để gia nhập bộ phận AI của Meta, song vẫn giữ vai trò trong hội đồng quản trị. Trong thời gian chờ đợi người kế nhiệm chính thức, Scale sẽ được dẫn dắt bởi một CEO lâm thời.
Tuy nhiên, thương vụ này có thể kéo theo những hệ lụy không nhỏ. Google, từng là khách hàng lớn nhất của Scale đã bắt đầu tìm kiếm các nhà cung cấp dữ liệu thay thế, lo ngại về mức độ ảnh hưởng ngày càng lớn của Meta. Microsoft và OpenAI cũng đang cân nhắc lại mối quan hệ hợp tác hiện tại.
Động thái này đã làm dấy lên làn sóng tranh luận trong toàn ngành về quyền riêng tư dữ liệu, mức độ tin cậy của đối tác và nguy cơ xung đột lợi ích, đặc biệt khi dữ liệu độc quyền mà các công ty đã chia sẻ với Scale hoàn toàn có thể gián tiếp mang lại lợi thế cho đối thủ.
Vi phạm bảo mật làm lộ tài liệu nội bộ
Vấn đề mới nhất khiến Scale AI vướng vào vòng xoáy tranh cãi chính là vụ rò rỉ dữ liệu nhạy cảm. Theo một báo cáo điều tra do Business Insider công bố ngày 24 tháng 6 vừa qua, Scale AI đã vô tình để lộ thông tin mật thông qua các đường dẫn Google Docs công khai mà bất kỳ ai cũng có thể truy cập. Sự cố liên quan đến ít nhất 85 tài liệu với hàng nghìn trang nội dung, bao gồm hướng dẫn nội bộ cho các dự án và bản đánh giá chuyên môn liên quan đến quá trình huấn luyện AI cho các khách hàng lớn như Meta, Google và xAI của Elon Musk.
Lỗ hổng bảo mật không chỉ dừng lại ở tài liệu dự án, mà còn lan sang cả thông tin cá nhân của các cộng tác viên. Báo cáo cho biết một số bảng tính hiển thị công khai đã chứa địa chỉ email cá nhân của người lao động, thông tin liên quan đến tranh chấp thanh toán, cùng các bản đánh giá hiệu suất làm việc vốn được bảo mật. Một số tài liệu bị rò rỉ còn tiết lộ chi tiết về quá trình huấn luyện chatbot AI của Google, dữ liệu huấn luyện dành cho Meta và một dự án bí mật của xAI.
Phía Scale AI đã phản hồi bằng cách khóa toàn bộ các tệp tin liên quan và cam kết tiến hành một cuộc điều tra toàn diện nhằm làm rõ và xử lý sự cố.
Mở rộng quy mô
Bất chấp những thách thức cạnh tranh gần đây, vị thế của Scale AI trên thị trường vẫn được đánh giá là vững chắc. Dù một số khách hàng lớn như Google được cho là đang dần rút lui sau thỏa thuận hợp tác giữa Scale và Meta, nền tảng khách hàng đa dạng cùng vai trò gần như không thể thay thế của Scale trong chuỗi phát triển AI tiếp tục cho thấy tiềm năng tăng trưởng dài hạn của công ty.
Toàn ngành gán nhãn dữ liệu cũng có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, khi nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm đến các đối thủ của Scale. Đồng thời, xu hướng xây dựng đội ngũ gán nhãn dữ liệu nội bộ cũng đang được một số công ty AI cân nhắc nhằm kiểm soát chất lượng và bảo mật chặt chẽ hơn.
Liệu thương vụ với Meta có mang lại lợi ích toàn diện cho Scale hay không, vẫn còn là câu hỏi cần thời gian trả lời. Nhưng chắc chắn, nó đang định hình lại không chỉ tương lai của công ty mà còn cả cục diện chuỗi giá trị AI toàn cầu.
Bài viết được chuyển ngữ từ nội dung gốc của tác giả Ed Geronia, đăng trên Tatler Asia
ĐỌC NGAY
Microschool và tầm nhìn dài hạn về giáo dục của Elon Musk
Hùng Võ: “Marketing nếu được làm đúng có thể khiến xã hội tốt đẹp hơn”
