Chủ tịch VietNuc Bùi Nguyễn Hoàng: Học qua từng dự án

UAE từng sử dụng một lực lượng lớn chuyên gia quốc tế trong giai đoạn đầu, đồng thời đào tạo đội ngũ trong nước để từng bước tiếp nhận công việc. Theo ông, điều kiện nào quyết định việc làm việc cùng chuyên gia quốc tế thực sự tạo ra chuyển giao năng lực, thay vì chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt? 

Câu hỏi này liên quan đến vấn đề chiến lược phát triển nhân lực của mỗi quốc gia. Với một nước có nguồn ngân lực lớn như UAE, ban đầu họ xác định chỉ mua công nghệ theo hình thức “chìa khóa trao tay” và vận hành nhà máy với sự trợ giúp của các chuyên gia nước ngoài. Như vậy, việc phát triển nhân lực tại chỗ sẽ chỉ tập trung vào vận hành, bảo dưỡng chứ không nhất thiết phải phát triển một cách toàn diện. 

Tuy nhiên, Việt Nam có chiến lược phát triển theo hướng nâng cao tỷ lệ nội địa hóa điện hạt nhân, hướng tới phát triển các lò module nhỏ, cần phải đặt chuyển giao tri thức là một trong những nhiệm vụ chính của công tác thuê chuyên gia nước ngoài. Bên cạnh thực hiện các nhiệm vụ chính, họ phải có những cam kết về thời gian và kết quả cho chuyển giao tri thức. Đặc biệt, cán bộ Việt Nam phải được trực tiếp thực hiện các công việc, đánh giá hồ sơ và ra quyết định cùng các chuyên gia. Mỗi dự án điện hạt nhân không chỉ tạo ra công suất điện mà còn phải chuyển giao tri thức, tích lũy năng lực quốc gia. 

Ví dụ ở Pháp, khi các chuyên gia trong giai đoạn phát triển điện hạt nhân về hưu để lại khoảng trống về mặt chuyên môn, Tập đoàn Điện lực Pháp đã xây dựng những hợp đồng chuyển giao tri thức với lộ trình, chương trình, mục tiêu cụ thể để họ truyền lại tri thức cho những kỹ sư trẻ. 

Với Trung Quốc, trong dự án Taishan 1 & 2, họ đặt mục tiêu rõ ràng về tỷ lệ kỹ sư Trung Quốc tham gia vào các cấu phần thiết kế. Bên cạnh đó, các thiết bị chính của lò số một do các công ty, tập đoàn của Pháp thực hiện. Nhưng với lò thứ hai trong dự án, các thiết bị phải được cung cấp bởi các nhà sản xuất Trung Quốc.

Có thể thấy, phát triển nhân lực điện hạt nhân cần sự tham gia đồng thời của các trường đại học, chuyên gia và doanh nghiệp. Theo ông, làm thế nào để tăng cường sự kết nối giữa ba “nhà” này? 

Tôi nghĩ cần tăng cường vai trò quản lý của nhà nước để đảm bảo sự hợp tác giữa ba bên trường đại học, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu. Khi tôi trao đổi với một số giảng viên của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, các thầy đã bày tỏ trăn trở về việc sinh viên học về điện hạt nhân liệu ra trường có việc làm không. 

Đọc thêm: Công nghệ lượng tử: Việt Nam có thể trở thành điểm kết nối giữa châu Á và thế giới

Điều này vô cùng quan trọng, bởi chúng ta có kêu gọi bao nhiêu mà không giải quyết được bài toán thực tế như vậy thì rất khó tuyển được những sinh viên xuất sắc. Tuyển được là một chuyện, còn phải đào tạo để họ nâng cao năng lực và giữ chân họ làm việc lâu dài. Một nhà máy điện hạt nhân từ lúc xây dựng đến khi vận hành rồi tháo dỡ cần đến 100 năm. Do đó, phát triển nhân lực điện hạt nhân đòi hỏi có những chính sách, điều phối đồng bộ của Nhà nước, cùng các dự án và mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho các bên với một tầm nhìn dài hạn. 

Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần một chiến lược liên tục. Việc Việt Nam tạm dừng triển khai dự án điện hạt nhân trong quá khứ đã để lại một khoảng trống trong phát triển nhân lực. Trong khi đó, những nước như Trung Quốc, Hàn Quốc đã có một quá trình đào tạo nhân lực liên tục. Hiện nay họ đang ở một vị thế hoàn toàn khác, bắt đầu xuất khẩu công nghệ ra nước ngoài.

Ông kỳ vọng những chuyên gia của VietNuc, với những kiến thức, năng lực, kinh nghiệm đã tích lũy được, sẽ đóng góp như thế nào cho quá trình đào tạo nhân lực điện hạt nhân ở Việt Nam?

Một số thành viên của VietNuc đã quyết định về Việt Nam và trực tiếp tham gia chương trình hạt nhân trong nước. Họ có những điều kiện hỗ trợ Việt Nam tốt hơn, có thể trực tiếp giảng dạy tại các trung tâm đào tạo, chuyển giao tri thức, nâng cao năng lực cho những cán bộ trong đơn vị nơi họ công tác. 

Trong khi đó, hầu hết các thành viên của Mạng lưới hiện đang công tác ở nước ngoài, chỉ có thể hỗ trợ vào cuối tuần hoặc sau giờ làm việc. Nhưng tôi nghĩ họ có thể và thực tế đã hỗ trợ rất nhiều cho Việt Nam. Trước đây, các chuyên gia về Việt Nam hỗ trợ thường chỉ đi một mình. VietNuc hướng đến làm việc theo nhóm để mọi người có thể đóng góp một cách thiết thực, hỗ trợ lẫn nhau và nâng cao trí tuệ tập thể. 

Ví dụ, chúng tôi đã xây dựng nhóm chuyên gia tham gia nghiên cứu, đánh giá và góp ý xây dựng chương trình đào tạo về kỹ thuật hạt nhân một số trường đại học hàng đầu Việt Nam, mỗi nhóm gồm các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau cùng rà soát, góp ý về các môn học cần thiết và số học trình phù hợp. Sau đó, tùy yêu cầu từ các cơ sở đào tạo trong nước, chuyên môn và thời gian, các thành viên có thể cùng xây dựng các module, tham gia đào tạo trực tuyến hoặc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn cho sinh viên qua các chương trình học và workshop. 

Chúng ta phải tận dụng được nguồn lực chuyên gia có kinh nghiệm thực chiến và khao khát đóng góp cho Tổ quốc này, góp phần thực hiện chương trình phát triển điện hạt nhân Việt Nam an toàn, hiệu quả.

Chủ tịch VietNuc Bùi Nguyễn Hoàng có 18 năm kinh nghiệm làm công tác thiết kế công trình và quản lý dự án tại các dự án điện hạt nhân như Olkiluoto 3 (Phần Lan), Taishan 1 và 2 (Trung Quốc), Flamanville 3 và EPR2 (Pháp), và Hinkley Point C (Vương quốc Anh). 

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam Vol.24

ĐỌC NGAY

Mark Van Der Wielen: Hai năm vun trồng nghệ thuật sống tại JW Marriott Hotel & Suites Saigon

Đường chân trời mới: Những diễn đàn góp phần thúc đẩy xây dựng nền y khoa bền vững

World Bank: Hiệu quả vận hành và thanh toán số tạo lợi thế cho ngân hàng Việt Nam