Công nghệ lượng tử: Việt Nam có thể trở thành điểm kết nối giữa châu Á và thế giới

Theo GS Lại Ngọc Điệp, xây dựng năng lực vật lý lượng tử đòi hỏi một chiến lược dài hạn. Vật lý vốn khó thu hút người học; vật lý lượng tử lại yêu cầu mức độ chuyên sâu cao hơn. Muốn xây dựng năng lực quốc gia, Việt Nam cần đầu tư vào chính sách khuyến khích, chương trình đào tạo bài bản và cơ chế thu hút người trẻ theo đuổi lĩnh vực này.

Đào tạo cũng phải gắn chặt với nghiên cứu. Việt Nam cần những phòng thí nghiệm đủ năng lực để các nhà khoa học kiểm chứng ý tưởng, phát triển thiết bị và tích lũy kinh nghiệm thực nghiệm. “Muốn tham gia, ngoài việc tính toán mô phỏng rất mạnh thì phải lấp được cái lõi”, GS Điệp nói.

Vì vậy, ông cho rằng Việt Nam không nên tiếp cận công nghệ lượng tử theo logic của một sản phẩm có thể nhanh chóng đưa ra thị trường. Phát triển lĩnh vực này đòi hỏi đầu tư dài hạn vào tri thức, con người và hạ tầng nghiên cứu, với thời gian hoàn vốn dài hơn nhiều so với một chu kỳ công nghệ thông thường. 

Đọc thêm: Từ dữ liệu địa điểm đến hạ tầng dữ liệu chiến lược quốc gia

Theo các chuyên gia, cuộc đua lượng tử toàn cầu vẫn chưa ngã ngũ. Chưa một hướng tiếp cận nào được chứng minh là lời giải cuối cùng, trong khi các phòng thí nghiệm và doanh nghiệp vẫn song song theo đuổi nhiều nền tảng khác nhau, từ siêu dẫn đến nguyên tử. 

Với những năng lực sẵn có, Việt Nam vẫn có dư địa tham gia vào chuỗi giá trị lượng tử. Thế mạnh về tính toán và nhân lực có thể trở thành điểm xuất phát, trong khi hợp tác quốc tế giúp thu hẹp khoảng cách về tri thức và hạ tầng nghiên cứu. Bước tiếp theo là kết nối doanh nghiệp, năng lực công nghệ và các bài toán ứng dụng trong nước với mạng lưới lượng tử của khu vực và thế giới. 

Sự tham gia của doanh nghiệp đang bổ sung một mắt xích quan trọng cho hệ sinh thái lượng tử tại Việt Nam. TS Lê Anh Ngọc, đại diện Tập đoàn FPT, cho biết doanh nghiệp đã thành lập Viện Quantum AI & Cyber Security (QACI) để đầu tư dài hạn vào nghiên cứu, nhân lực và các công nghệ chiến lược. Theo ông, đặt nghiên cứu trong môi trường doanh nghiệp giúp gắn các hướng phát triển công nghệ với bài toán thực tế và kiểm chứng kết quả ngay trong quá trình ứng dụng.

FPT cũng đang phối hợp với các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước để đào tạo tiến sĩ ở những lĩnh vực lõi như AI, lượng tử và an ninh mạng, đồng thời tổ chức các chương trình ngắn hạn, hội thảo và seminar chuyên sâu với chuyên gia quốc tế.

Sự hiện diện của các chuyên gia quốc tế tại lễ phát động Viet Nam - Asia Quantum Summit 2026 cho thấy khả năng kết nối của Việt Nam đã vượt ra ngoài phạm vi trong nước.

Ông Denis Avetisyan, Cố vấn cấp cao JV Quantum thuộc Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom), đánh giá Việt Nam có tiềm năng tập hợp các nguồn lực quốc tế về nghiên cứu, nhân lực và doanh nghiệp. Ông Ge Gui Guo, chuyên gia cao cấp CAS Cold Atom thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của châu Á trong hệ sinh thái lượng tử toàn cầu, cùng dư địa hợp tác khu vực về nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng.

Viet Nam - Asia Quantum Summit 2026 cũng theo đuổi hướng kết nối này. Chương trình dự kiến diễn ra vào tháng 11, tập trung vào đối thoại chính sách, nghiên cứu và ứng dụng, phát triển nhân tài, hợp tác quốc tế, kết nối doanh nghiệp - đầu tư và trình diễn công nghệ. Mục tiêu xa hơn là xây dựng một nền tảng đưa Việt Nam kết nối với các trung tâm lượng tử của châu Á và thế giới, đồng thời đưa năng lực trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới toàn cầu.

Trong một lĩnh vực còn đang định hình, lợi thế của Việt Nam có thể nằm ở khả năng tập hợp đúng nguồn lực, xây dựng đúng năng lực và theo đuổi một chiến lược đủ dài hạn.

ĐỌC NGAY

Từ dữ liệu địa điểm đến hạ tầng dữ liệu chiến lược quốc gia

Nữ lãnh đạo khoa học: Từ phòng thí nghiệm đến thị trường

Lãnh đạo trong kỷ nguyên AI: Khi năng lực lựa chọn quan trọng hơn quy mô công nghệ