Nữ lãnh đạo khoa học: Từ phòng thí nghiệm đến thị trường

“Trong cộng đồng nghiên cứu, các nhà khoa học nữ là một lực lượng vô cùng đặc biệt. Các chị không chỉ mang đến sự tình mỉ, kiên trì và tư duy sắc bén mà còn sở hữu rất nhiều công trình nghiên cứu giàu tính ứng dụng thuộc các lĩnh vực như y dược, công nghệ sinh học, môi trường, nông nghiệp và thực phẩm”, TS. Trần Văn Tùng nhận xét. Ông chia sẻ bản thân rất ấn tượng với những báo cáo kết quả nghiên cứu tại một hội nghị mới đây của Hội Nữ trí thức Việt Nam, cũng như sự tâm huyết, cống hiến của những “người dẫn đường”, “thuyền trưởng” nữ trong thương mại hóa, bán sản phẩm ra thị trường để “nuôi” lại đội ngũ của mình.

Trong lĩnh vực khoa học y, dược và khoa học nhân văn, số lượng cán bộ nghiên cứu nữ còn vượt nam giới, lần lượt là 59,7% và 62,2%, theo số liệu năm 2024. Tuy nhiên, số lượng nhà khoa học nữ vẫn chưa thực sự đi đôi với số lượng và chất lượng cơ hội mà lực lượng này có được. Bà Lê Thị Khánh Vân, Phó Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, dẫn một loạt số liệu: dưới 20% đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ giống cây trồng ở Việt Nam có tác giả là nữ, tỉ lệ nhà khoa nữ là chủ nhiệm nhiệm vụ khoa học công nghệ cao nhất chỉ là 26,8% trong giai đoạn 2012 - 2024, khoảng 10% tài sản trí tuệ do nhà khoa học nữ làm tác giả chính được thương mại hóa, và tỉ lệ kết quả nghiên cứu được cấp phép (licensing) của nhà khoa học nữ chỉ khoảng 18%. 

“Đa số công trình vẫn ở quy mô phòng thí nghiệm hoặc bài báo khoa học, tạo ra giá trị thương mại rất ít”, bà nói thêm. 

“Thực tiễn cho thấy các nhà khoa học nữ thường phải đối mặt với nhiều thách thức hơn trong quá trình phát triển nghề nghiệp, từ việc cân bằng giữa công việc chuyên môn và cuộc sống gia đình đến cơ hội tham gia các mạng lưới học thuật, các chương trình nghiên cứu quy mô lớn hay các hoạt động hợp tác quốc tế”, PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt chỉ ra. 

Đọc thêm: Futures in Education: Chuyển hóa tri thức thành phát triển

Bà Hứa Thùy Trang, Giám đốc Hợp tác Doanh nghiệp tại BK Holding, cho rằng các nhà khoa học nữ thường có tâm lý cẩn trọng hơn nên thường gặp khó ở khâu thương mại hóa. “Phần lớn chúng ta đi được giai đoạn giải pháp kỹ thuật của các doanh nghiệp trường đại học khá tốt, nhưng đến hợp tác trong quy trình công nghệ thì chúng ta mắc vì bắt đầu có áp lực của doanh nghiệp”, bà phân tích. Vì vậy, đã có những nhà khoa học nữ dù có công nghệ rất tốt nhưng cuối cùng vẫn không thành lập doanh nghiệp spin-off mà chỉ làm một đơn vị nghiên cứu công nghệ lõi liên tục. 

Vì vậy, một trăn trở của TS. Trần Văn Tùng là làm sao để có được nhiều nhà khoa học nữ dám dấn thân, tiên phong và nhân rộng được những mô hình thương mại hóa hiệu quả. “Kết quả của các chị - những người đang âm thầm nghiên cứu khoa học - phải được đưa đến doanh nghiệp, và từ doanh nghiệp triển khai và áp dụng vào thực tiễn. Đó là con đường tốt nhất để khoa học đi cùng với kinh tế - xã hội và để các chị có thể cống hiến nhiều nhất trí tuệ, tâm huyết của mình cho đất nước”.

Hội thảo Kết nối Công nghệ - Women In Tech vì vậy được tổ chức với sứ mệnh tạo dựng mạng lưới liên kết chiến lược giữa các nhà quản lý, các nhà khoa học và doanh nghiệp. Mạng lưới này sẽ là bệ phóng giúp các nhà khoa học nữ và doanh nhân giao thoa nguồn lực, hợp tác cùng phát triển và biến các mục tiêu của Nghị quyết 57 trở thành những giá trị thực tiễn, bứt phá và vươn tầm. 

Hội thảo cũng nhằm tôn vinh những dấu ấn trí tuệ của phụ nữ. Các nhà khoa học nữ đã giới thiệu những kết quả nghiên cứu và thương mại hóa nổi bật từ đội ngũ của mình về các công nghệ và sản phẩm lọc, hóa dầu tiết kiệm nhiên liệu, công nghệ nuôi trồng vi tảo giàu dinh dưỡng trên quy mô công nghiệp và bán công nghiệp, công nghệ sản xuất các chất hỗ trợ điều trị ung thư từ nấm dược liệu, hay công nghệ chế biến sâu nông sản di động không chất thải cho doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ.

“Tạo thêm cơ hội để các nhà khoa học nữ chủ trì nghiên cứu, nắm quyền sở hữu trí tuệ, kết nối với doanh nghiệp và thương mại hóa các sáng kiến của mình không chỉ đơn thuần là vấn đề bình đẳng giới. Nó còn là yếu tố then chốt để tăng cường năng lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển của Việt Nam trong tương lai”, bà Francesca Nardini phát biểu.

ĐỌC NGAY

Tài sản của 4 thành viên Blackpink tăng đáng kể nhờ hoạt động solo

Từ dữ liệu địa điểm đến hạ tầng dữ liệu chiến lược quốc gia

Khi robot bước vào phòng mổ: Khát vọng đổi mới từ kỳ lân y tế Cornerstone Robotics