Cover Từ một khởi đầu khiêm tốn, chiếc đèn năng lượng nước muối đã mở ra tầm nhìn rộng hơn: năng lượng sạch không phải để gây tiếng vang, mà phải phục vụ phẩm giá và sức sống bền bỉ của những cộng đồng bình thường nhất. (Ảnh: Aisa Mijeno-Labastilla)
Từ một khởi đầu khiêm tốn, chiếc đèn năng lượng nước muối đã mở ra tầm nhìn rộng hơn: năng lượng sạch không phải để gây tiếng vang, mà phải phục vụ phẩm giá và sức sống bền bỉ của những cộng đồng bình thường nhất. (Ảnh: Aisa Mijeno-Labastilla)
1 / 1
Một chiếc đèn nhỏ chạy bằng nước muối đã đặt ra nhiều câu hỏi về tính thiết thực cho ngành năng lượng
Kỹ sư, nhà giáo dục, nhà khởi nghiệp xã hội và Gen.T Aisa Mijeno-Labastilla đã hiện thực một ý tưởng tưởng chừng rất giản dị: đổi mới phải bắt đầu từ chính thực tế mà con người đối mặt mỗi ngày. Thông qua SALt - dự án do Aisa khởi lập tại Manila - cô đã biến một chiếc đèn halogen kim loại chạy bằng nước muối thành một tuyên ngôn đầy thuyết phục về cách tính bền vững có thể hiện thực hóa để phục vụ cộng đồng, thay vì chỉ phục vụ các ngành công nghiệp.
Chiếc đèn SALt ra đời như một giải pháp cho những hộ gia đình nằm ngoài phạm vi lưới điện quốc gia. Bằng cách kích hoạt pin halogen với nước muối, thiết bị này cung cấp ánh sáng trong nhiều giờ mà không gây nguy hiểm và tốn kém như đèn dầu hay pin dùng một lần. Song, ý nghĩa của nó còn vượt xa cơ chế kỹ thuật. Trong một lĩnh vực thường bị chi phối bởi các hệ thống phức tạp và hạ tầng quy mô lớn, công trình của Labastilla đã tái định nghĩa năng lượng sạch thành một thứ nhỏ gọn, thiết thực và hữu ích ngay tức thì.
Cách tiếp cận ấy đã chạm tới nhiều hơn cả những cộng đồng mà sản phẩm ban đầu hướng đến. Những ghi nhận như Giải thưởng Bền vững 2025 tại London đã giúp đưa công trình của SALt ra ánh sáng quốc tế, đánh dấu một bước ngoặt cho dự án. Cột mốc này cũng mở đường cho việc ra mắt phiên bản thương mại của đèn SALt, giúp sáng kiến vươn tới những thị trường và cộng đồng mới.
Above Aisa Mijeno Labastilla đã tái định nghĩa tính bền vững cùng SALt, chiếc đèn nước muối mang ánh sáng, phẩm giá và giải pháp thiết thực đến các cộng đồng sống ngoài lưới điện (Ảnh: Aisa Mijeno-Labastilla)
Aisa Mijeno Labastilla đã tái định nghĩa tính bền vững cùng SALt, chiếc đèn nước muối mang ánh sáng, phẩm giá và giải pháp thiết thực đến các cộng đồng sống ngoài lưới điện (Ảnh: Aisa Mijeno-Labastilla)
1 / 1
Hành trình của Labastilla diễn ra trong bối cảnh mà phụ nữ vẫn thường xuyên bị xem nhẹ trong các nhóm ngành kỹ thuật. Thay vì rập khuôn mình vào những kỳ vọng sẵn có về hình mẫu lãnh đạo trong lĩnh vực công nghệ, cô đã xây dựng uy tín bằng sự bền bỉ, lòng thấu cảm và am hiểu tường tận những người mà công việc của mình hướng đến. Câu chuyện của cô minh chứng rằng, những đổi mới có ý nghĩa thường không đến từ màn trình diễn công nghệ hoành tráng, mà là việc chăm chú lắng nghe những cộng đồng chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất bởi một vấn đề.
Ngày nay, SALt là lời nhắc rằng bền vững không chỉ nằm ở các mục tiêu khí hậu tham vọng hay hạ tầng tinh vi, nó có thể là việc thiết kế nên những công cụ nhằm khôi phục sức bền và khả năng mở ra cơ hội trong đời sống thường nhật. Với Labastilla, mỗi chiếc đèn đến tay một hộ gia đình đều là bằng chứng cho thấy thiết kế từ sự đồng cảm và tính thực tiễn có thể soi sáng con đường mới cho cả ngành công nghiệp lẫn xã hội.
Q&A
Nhìn vào bối cảnh ngành năng lượng hiện nay, chị nghĩ công việc của mình đã tạo ra ảnh hưởng lâu dài nhất ở điểm nào?
Tôi tin rằng ảnh hưởng lâu dài nhất của SALt là chứng minh tính bền vững có thể rất thực tế, chứ không chỉ dừng ở mức lý tưởng. Ngành năng lượng thường được định hình bởi những cách tiếp cận phức tạp về công nghệ, nhưng SALt đã cho thấy đổi mới có sức chuyển hóa lớn nhất lại là những giải pháp đơn giản, dễ tiếp cận và được thiết kế có chủ đích cho những cộng đồng thường xuyên bị gạt ra ngoài lề cuộc trò chuyện.
Bằng cách phát triển một chiếc đèn pin halogen kích hoạt bằng nước muối, chúng tôi đã kể lại câu chuyện theo một hướng khác: năng lượng sạch không chỉ là chuyện của hạ tầng quy mô lớn, mà còn là về sức bền và sự sống còn trong đời thường.
Điều gì trong công việc của chị hôm nay trở nên cấp thiết hoặc cần thiết hơn so với khi chị mới bắt đầu?
Khi tôi bắt đầu, SALt tập trung giải quyết một nhu cầu rất cụ thể: cung cấp ánh sáng cho các cộng đồng ngoài lưới điện.
Ngày nay, tính cấp thiết đã tăng lên rất nhiều khi chúng ta đối mặt với những khủng hoảng toàn cầu chồng chất như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và khoảng cách giàu nghèo ngày càng rộng. Điều từng có vẻ là câu chuyện của thiểu số nay đã trở thành vấn đề của toàn nhân loại.
Việc giành Giải thưởng Bền vững tại London năm 2025 và tham gia LIF Global 2025 đã giúp chúng tôi ra mắt phiên bản thương mại của đèn SALt. Cột mốc ấy nhấn mạnh một bài học quan trọng: các giải pháp bền vững phải có khả năng nhân rộng, không thể chỉ mãi nằm ở giai đoạn thử nghiệm.
Chị đã đối mặt với những thách thức nào khi là một phụ nữ trong lĩnh vực này? Những thách thức ấy đã cho chị thấy điều gì?
Là một người phụ nữ làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật và đổi mới sáng tạo, một trong những thách thức dai dẳng nhất là bị đánh giá thấp. Có những lúc tôi phải nỗ lực gấp đôi để được nhìn nhận nghiêm túc, đặc biệt trong những môi trường mà năng lực lãnh đạo và thẩm quyền kỹ thuật được mặc định phải mang một hình hài nhất định.
Những trải nghiệm ấy dạy tôi về sự kiên cường, sự rõ ràng trong định hướng và giá trị của việc xây dựng những cộng đồng nâng đỡ lẫn nhau. Chúng cũng nhắc nhớ tôi về sự hiện diện của phụ nữ trong ngành này, không chỉ để được nhìn thấy, mà còn để tái định hình xem ai là người được lắng nghe và được tin tưởng trong đổi mới sáng tạo.
Above Một gia đình sử dụng đèn SALt để đọc sách, học tập và làm bài tập về nhà. (Ảnh: Aisa Mijeno-Labastilla)
Một gia đình sử dụng đèn SALt để đọc sách, học tập và làm bài tập về nhà. (Ảnh: Aisa Mijeno-Labastilla)
1 / 1
Ngoài những dự án của riêng mình, chị hy vọng hành trình của chị sẽ truyền cảm hứng cho thế hệ phụ nữ kế tiếp trong ngành như thế nào?
Tôi hy vọng hành trình của mình cho các bạn nữ trẻ thấy rằng họ không cần phải ép mình vừa vặn trong một khuôn mẫu định sẵn mới có thể tỏa sáng ở lĩnh vực khoa học hay công nghệ.
Đổi mới sáng tạo không chỉ là sân chơi của các thiên tài công nghệ, lĩnh vực này cũng cần những cá nhân biết thấu cảm, kiên trì và giàu mục đích. Tôi muốn họ thấy rằng những giải pháp được nuôi dưỡng từ lòng trắc ẩn có thể rất mạnh mẽ, rằng lãnh đạo có thể chân thật, và rằng tiếng nói của họ không phải là ngoại lệ trong ngành, mà là điều cần thiết.
Nếu SALt truyền cảm hứng cho dù chỉ một người phụ nữ trẻ tin rằng “Tôi có thể tạo ra điều gì đó có ý nghĩa”, thì tác động của nó đã vượt xa ra ngoài chiếc đèn.
Nhìn lại, có khoảnh khắc nào trong sự nghiệp của chị nổi bật như một bước ngoặt hay cột mốc đáng tự hào không?
Một trong những bước ngoặt mang tính định hình nhất là khi tôi đứng trên sân khấu tại London năm 2025 để nhận Giải thưởng Bền vững.
Giải thưởng ấy giúp chúng tôi chuyển đổi SALt từ một nguyên mẫu phục vụ sứ mệnh xã hội thành một sản phẩm thương mại có thể đến với nhiều hộ gia đình và cộng đồng hơn.
Nhưng vượt lên trên tất cả những điều đó, cột mốc thực sự là khi tôi nhận ra rằng, một ý tưởng để phục vụ người khác đã trở thành một phần của phong trào toàn cầu hướng tới sự bền vững và đổi mới bao trùm.
Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc “The saltwater lamp that’s challenging the power industry and how we think about clean energy” của Syrah Vivien Inocencio, đăng trên Tatler Global
ĐỌC NGAY
Hành trình đưa văn học Việt bước ra thế giới bằng một “cách đọc mới”
