Cover Hồi ký “Từ sông Bến Hải đến dinh Độc Lập” qua chia sẻ của con trai Thiếu tướng Hoàng Đan

Trong những ngày tháng 4 lịch sử, Tatler đã có cuộc trò chuyện với ông Hoàng Nam Tiến - con trai Thiếu tướng Hoàng Đan. Vào mùa xuân năm 1975, ông Hoàng Đan đã chỉ huy Quân đoàn 2 giải phóng Huế, Đà Nẵng, các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ, sau đó tiến về Sài Gòn. Quân đoàn 2 cũng là một trong những đơn vị đầu tiên vào dinh Độc Lập ngày 30/4/1975

Nhân dịp 50 năm ngày giải phóng miền Nam - thống nhất đất nước, chúng tôi có dịp trò chuyện cùng ông Hoàng Nam Tiến, con trai Thiếu tướng Hoàng Đan – vị chỉ huy lừng danh của một trong những đơn vị quân giải phóng tiến vào Sài Gòn và cắm lá cờ chiến thắng trên nóc Dinh Độc Lập vào ngày 30/4/1975. Ông Hoàng Nam Tiến là thành viên sáng lập FPT – tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam. Ông làm việc 32 năm tại đây, trải qua nhiều vị trí lãnh đạo khác nhau và hiện là Phó Chủ tịch Hội đồng trường, Trường Đại học FPT. 

Xem thêm: Legacy 50: Những dòng họ vàng son và hậu duệ tiếp nối trong dòng chảy di sản Việt Nam

Tatler Asia
Above Thiếu tướng Hoàng Đan và vợ

Thưa ông, là con trai của cố Thiếu tướng Hoàng Đan – người có nhiều đóng góp quan trọng trong các chiến dịch lớn của dân tộc, đặc biệt là trong kháng chiến chống Mỹ – ông có thể chia sẻ cảm xúc và ký ức đặc biệt của gia đình mình về ngày 30/4 năm ấy? 

Một buổi chiều khi tôi vẫn còn đi chơi cùng các bạn các anh trong khu Cầu Gỗ, trên phố Hàng Bè thì bỗng đâu bao nhiêu người ùn ùn đổ về bờ Hồ, ai cũng mặt mày hớn hở vui mừng, nhiều cô chú quần áo rất đẹp, có những cô đang bán hàng cũng ùa ra… “quân ta thắng rồi” “Sài Gòn giải phóng rồi…” “độc lập, độc lập thật rồi!” … người và hoa cứ ùn ùn đổ ra, chúng tôi vui quá cũng hòa vào dòng người hớn hở. 

Hôm đó là 30/4/1975. Đó là ngày mà ba tôi – đại tá Hoàng Đan khi ấy đã cùng Quân đoàn 2, Sư đoàn 304 tiến về Sài Gòn, sáng còn ở cầu Sài Gòn quyết tâm qua cầu, trưa đã cùng xe tăng tiến vào cắm cờ trên nóc dinh Độc Lập, kết thúc cuộc chiến tranh dài đằng đẵng. Trước đó, ông đã chỉ huy đoàn quân tiến vào giải phóng thành phố Huế, vượt đèo Hải Vân giải phóng Đà Nẵng và các tỉnh dọc miền biển… Đó là một giai đoạn không thể quên của gia đình tôi, của lịch sử dân tộc. 

Ngay sau đó, gia đình tôi đã có chuyến “nam tiến” cùng nhau, ba đưa mẹ và anh chị đi vào Sài Gòn… Về sau, chúng tôi còn nhiều lần đi thăm lại các đơn vị, quân đoàn, địa bàn ba từng chiến đấu và công tác. 

Trong đợt công tác dọc các tỉnh miền Trung tháng 3 vừa rồi, tôi đã làm một việc giống với ba tôi ngày trước: vừa đưa con gái mình đi qua các địa danh ông nội của con từng chiến đấu và huấn luyện quân đội. Chúng tôi đi qua mặt trận Khe Sanh, sân bay Tà Cơn, chiến trường Quảng Trị … nơi ba tôi cùng đồng đội đã chiến đấu anh dũng dưới bom đạn của kẻ thù. 

Tôi đưa con đến thành phố Huế đúng ngày 25/3, chỉ cho con thấy Phu Văn Lâu, đồn Mang Cá… những nơi đúng 50 năm trước ông nội đã chỉ huy quân cắm cờ giải phóng thành phố Huế. Tôi đưa con bước qua cầu Hiền Lương vĩ tuyến 17, nơi Hiệp định Genève 1954 quy định là giới tuyến phân cách hai miền Nam Bắc Việt Nam.  Tôi nói với con rằng mình đi qua cầu chỉ mất 10 phút, nhưng cả đất nước, trong đó có ông nội, bà nội và nhiều chú bác trong gia đình đã chiến đấu trong 21 năm liền để có được độc lập tự do. 

Tatler Asia
Above Ông Hoàng Nam Tiến - Phó Chủ tịch hội đồng Trường, trường Đại học FPT, con trai Thiếu tướng Hoàng Đan - chỉ huy một trong những đơn vị đầu tiên tiến về Sài Gòn (Ảnh: NVCC)

Đảm nhiệm vai trò lãnh đạo tại FPT Software, FPT Telecom và nay là hoạt động giáo dục tại FPT Education, ông nhìn nhận tinh thần lãnh đạo của thế hệ cha ông trong ngày đại thắng 30/4 đã để lại bài học gì cho thế hệ lãnh đạo ngày nay, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập toàn cầu? 

Lịch sử đấu tranh của đất nước, hai cuộc kháng chiến đã để lại nhiều bài học cho chúng tôi, trong đó bài học lớn nhất là năng lực nhìn xa trông rộng, linh hoạt sáng suốt chớp thời cơ đẩy nhanh tốc độ giành chiến thắng, tốn ít xương máu của chiến sĩ. 

Ngày hôm nay trong bối cảnh nhiều biến động, sự sáng suốt của nhà lãnh đạo càng trở nên quan trọng. Mỗi lãnh đạo không chỉ chịu trách nhiệm với tổ chức, nhân viên mà còn cả gia đình của họ, một quyết định sai lầm có thể dẫn đến nhiều hệ lụy.  

Ngày 30/4 không chỉ là dấu mốc kết thúc chiến tranh mà còn mở ra một chặng đường đổi mới của đất nước. Với tư duy đổi mới và kinh nghiệm trong ngành công nghệ, ông thấy đâu là “bài học đổi mới” lớn nhất mà Việt Nam đã – và đang – học từ chính lịch sử của mình? 

Tôi tin rằng đó là “Nghĩ khác – Làm khác”. Trong hoàn cảnh lịch sử nhiều phức tạp và đối đầu lợi ích trong quan hệ quốc tế thế kỷ trước, chúng ta rất khó có được hòa bình. Nhưng với ý chí quyết tâm độc lập thống nhất, Đảng và quân đội ta đã quyết tâm giải phóng miền Nam trong năm 1975, rồi trước mùa mưa 1975, rồi chúng ta có 30/4 hôm nay. Đó là ý chí và tư duy khác biệt của những nhà lãnh đạo, là khát vọng hòa bình của cả một dân tộc. 

Tư duy đó một lần nữa được khẳng định khi nước ta nhanh chóng bước vào giai đoạn đổi mới với quyết định của cố Tổng Bí thư Trường Chinh về việc chuyển đổi mô hình kinh tế, trong bối cảnh khi ấy các nước trong liên minh xã hội chủ nghĩa đang loay hoay. 

Ngày hôm nay, chúng ta cảm nhận rõ tinh thần “nghĩ khác làm khác” trong cả nước khi liên tiếp nhiều đổi thay của đất nước đã và đang diễn ra, từ việc sáp nhập các tỉnh thành cho đến sự mạnh mẽ của “Bình dân học vụ số” để đất nước và xã hội kịp thích ứng và bứt phá trong kỷ nguyên AI. Đó là một quyết tâm lớn từ người đứng đầu Đảng và Nhà nước cộng với sự sẵn sàng của nhân dân, trước những đổi thay của tình hình hôm nay. 

Một bài học lớn mà chúng ta học được từ lịch sử là cách tập hợp toàn dân cùng tham gia vì một mục tiêu chung, hay là chiến tranh nhân dân. Trong lịch sử, một nước nhỏ như Việt Nam đã chiến thắng những kẻ thù lớn nhất, không phải vì vũ khí mạnh nhất, công nghệ mới nhất, mà bằng sự đoàn kết mọi lực lượng vì một mục tiêu chung, luôn có được chỗ dựa vững chắc vào nhân dân, huy động mọi sức mạnh của nhân dân để chiến thắng kẻ thù. Năm 1941, chủ tịch Hồ Chí Minh khi ấy về nước trực tiếp chuẩn bị cho phong trào cách mạng, Người đã nói “Khi quần chúng đã giác ngộ cao thì ta sẽ có vũ khí”. "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong" là tư tưởng của bác Hồ và tinh thần dân tộc qua nhiều thế hệ. 

Sau này FPT chúng tôi đi làm kinh tế cũng thấm nhuần tinh thần ấy. Khi chúng tôi đi làm phần mềm với khách hàng là các công ty, tập đoàn lớn trên thế giới, mỗi người từ Chủ tịch đến cô lao công đều thống nhất một mục tiêu “Go global”, đều xác định mình không chỉ đi làm kiếm tiền mà đóng góp một phần tri thức, công sức của mình làm rạng danh tên tuổi của Việt Nam trên bản đồ quốc tế.  

Đọc thêm: Legacy 50: 4 thương hiệu Việt và câu chuyện vươn tầm quốc tế từ sau “khói lửa”

Tatler Asia
Above Ông Hoàng Nam Tiến chia sẻ tại buổi ra mắt sách tại Hà Nội

Sau gần nửa thế kỷ thống nhất, ngày 30/4 không chỉ gợi nhắc đến chiến thắng mà còn là dịp để suy ngẫm về trách nhiệm xã hội. Là người thường xuyên đồng hành cùng các hoạt động giáo dục và cộng đồng, ông nhìn nhận thế nào về vai trò của doanh nhân trong việc lan tỏa những giá trị của hòa bình? 

Trong chuyến đi dọc các chiến trường ba tôi từng chiến đấu, tôi và con gái đã dừng lại Trung tâm Hành động bom mìn tại Đông Hà Quảng Trị. Dù chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm, hàng vạn tấn bom đạn vẫn đang ở lại trong lòng đất, công việc khắc phục hậu quả chiến tranh vẫn đang được các kỹ thuật viên rà phá bom mìn từng ngày thực hiện. Rất ít người trong chúng ta biết cụ thể về họ, về những đóng góp của họ trong ngày hôm nay khi đất nước hòa bình, nhưng họ vẫn ngày đêm lao động. Đó là những người mà tôi hết sức yêu quý, trân trọng. 

Không phải đến khi bạn là doanh nhân bạn mới có thể đóng góp và lan tỏa cho những giá trị của hòa bình, cho khao khát tự do của dân tộc (dù tôi cũng thừa nhận khi có tiếng nói và điều kiện thì việc đó cũng dễ hơn). Bất kể ai trong chúng ta, dù ở vị trí nào cũng có thể đóng góp cho đất nước bằng cách làm tốt công việc của mình và quan tâm đến những người quanh mình, đó là cách tốt nhất để lan tỏa và gìn giữ những giá trị của hòa bình. 

Tôi từng hỏi ba tôi, trong suốt binh nghiệp của mình, ba đã hi sinh bao nhiêu quân. Ba trầm ngâm hồi lâu rồi nói có lẽ đã hơn 30.000 người lính ngã xuống. Khi trở thành lãnh đạo FPT, được tham gia vào những nhiệm vụ lớn, tôi tự đặt nhiệm vụ cho mình phải đưa 30.000 bạn trẻ ra toàn cầu, mang trí tuệ Việt Nam chinh phục thế giới. Bàn tay cầm súng cũng có thể cầm bút, cầm bàn phím, có thể kiến tạo hạnh phúc cá nhân mình và đóng góp cho hành trình xây dựng đất nước. 

Ngày hôm nay, khi thời đại AI mở ra nhiều cơ hội mới, thách thức mới, FPT và cá nhân tôi với vai trò nhà giáo tự nhận nhiệm vụ góp phần đưa các bạn trẻ Việt Nam hôm nay “sánh vai với các cường quốc năm châu” công tác giáo dục, đào tạo. Học sinh, sinh viên và học viên của FPT dù học cấp nào, đều được trang bị năng lực tự học, tự nghiên cứu, tự phát triển. Các em ngoài các môn chính còn học Vovinam và nhạc cụ dân tộc như một môn học bình thường. Chúng tôi cố gắng để mỗi bạn trẻ Việt Nam có thể tự do kiến tạo sự nghiệp của mình, giấc mơ của mình, có thể bước đến bất cứ nơi đâu trên thế giới để học tập và làm việc mà vẫn mang trong mình một điều gì rất Việt Nam, chẳng hạn như một tiếng đàn bầu.

Nếu có thể gửi một thông điệp đến thế hệ trẻ nhân ngày 30/4 – những người đang sống trong hòa bình nhưng đứng trước nhiều thách thức mới – ông muốn nhắn gửi điều gì về tinh thần lãnh đạo, sự sáng tạo và trách nhiệm để gìn giữ và phát triển di sản mà cha ông để lại?

Hãy học tập khí phách người lính, kế thừa tinh thần và trí tuệ của thế hệ trước và bước ra thế giới với niềm tin chiến thắng. 

Topics