Cover Story: Lời hiệu triệu không thể chối từ của Johnathan Hạnh Nguyễn

Có một kỷ niệm mà ông nhớ mãi, kỷ niệm trong một lần ra Nha Trang để thăm ba mẹ, gia đình. Lúc đó kinh tế đất nước đang bị bao vây cấm vận khó khăn trăm bề. Ở Nha Trang hai đứa con nhỏ của ông bị sốt xuất huyết, vợ chồng ông đưa vào bệnh viện tỉnh. Ông nhớ lại “…Ở đó không có thuốc, bác sĩ khuyên tôi lấy chanh chà lên người cho các cháu để hạ sốt, ở đây đang có dịch nên bệnh nhân rất nhiều. Đêm hôm đó vợ chồng tôi mỗi người ôm một đứa con, lấy khăn thấm nước lau người, lấy chanh chà khắp cơ thể cháu, cho uống nước để hạ sốt. Nhưng đột nhiên trong căn phòng kế bên, tôi nghe tiếng trẻ con khóc, và tiếng gào thét của một bà mẹ. Thời điểm đó, trong viện có rất nhiều trẻ rơi vào tình trạng tương tự. Thi thoảng lại vang lên tiếng khóc của ai đó khiến lòng tôi thắt lại, nỗi lo càng thêm nặng nề. May mắn thay, sáng hôm sau hai cháu đã hạ sốt và chỉ ít ngày sau được xuất viện…” Lần trở về đầu tiên đó với tôi thật ám ảnh, tôi suy nghĩ rất nhiều, sao đất nước mình khó khăn thế, và mình có thể làm được điều gì cho đất nước để góp phần cải thiện tình hình!

Là một người cha, ông nghĩ rằng không thể để một đứa trẻ nào đáng phải chịu cảnh bất lực như vậy. Ông phải hành động.

“Khoảnh khắc đó, tôi chợt nhận ra mình không thể quay về cuộc sống ở Mỹ và quên đi những gì mình đã thấy – Johnathan Hạnh Nguyễn hồi tưởng.

Tại Mỹ ở thời điểm đó, ông đã có một gia đình, một mái ấm, một sự nghiệp và một tương lai ổn định, vẽ nên bằng những đường nét rõ ràng, êm ả. Nhưng điều gì đó đã dịch chuyển. Con đường phía trước giờ đây không còn chỉ xuất phát từ quyết định riêng tư mà còn là lời hiệu triệu của Tổ quốc.

Xem thêm: Hậu duệ vua Lý - Lý Xương Căn: Hành trình về cố quốc sau hơn 800 năm

Tuy Johnathan Hạnh Nguyễn đã mở ra cơ hội cho nhiều người khác, nhưng con đường của riêng ông lại không hề bằng phẳng. Chấp nhận trở về định cư tại Việt Nam nghĩa là ông phải chấp nhận sống trong tình điều kiện kinh tế khó khăn, khi đất nước đang thận trọng vươn ra khỏi tình trạng bị cấm vận và bị cô lập với thế giới.

Vào thập niên 1990, xây dựng cầu nối kinh tế đồng nghĩa với việc học cách dò đường trong một hệ thống với các luật lệ xa lạ và sự thận trọng của các cơ quan chức năng. Nhưng ông đã nhìn ra và tin tưởng vào tương lai Việt Nam sẽ phát triển, nơi người tiêu dùng có thể chi trả những món hàng đắt đỏ mà thế giới chào bán. Một đất nước không còn thiếu thuốc cho trẻ nhỏ bị bệnh, không còn dấu hiệu nghèo đói hay vết sẹo từ chiến tranh.

Kế hoạch đưa những thương hiệu xa xỉ quốc tế đến Việt Nam gây nhiều băn khoăn - đôi khi, ở một số nơi còn là lời đàm tiếu.

“Hồi ấy, Việt Nam chưa có nhiều thương hiệu cao cấp quốc tế”, ông nhớ lại. “Thế nên mọi người đến Singapore, Thái Lan, và nhiều nơi khác để mua sắm. Tôi tự hỏi, tại sao Việt Nam không làm tương tự? Sao ta không có các sản phẩm thương hiệu?”

Vào lúc đó, chưa có điều luật nào hỗ trợ cho việc mà ông Johnathan Hạnh Nguyễn đang cố làm. Không có trường hợp mẫu, không có chỉ dẫn về chính sách. Các thương hiệu quốc tế chưa đủ lý do gì để tin tưởng thị trường Việt Nam, và ngay cả các doanh nghiệp nội địa cũng không hiểu nổi logic của ông. Nhưng Johnathan Hạnh Nguyễn tin rằng cách duy nhất để tiến về phía trước là đi thật cẩn thận và có phương pháp.

Tuy nhiên, rủi ro quá lớn. Trong những năm đầu, ông lỗ liên miên, và tự mình gồng nợ. “Chính tôi chịu lỗ lớn - khoảng 5 triệu USD trong ba năm đầu khi mới mở đường bay thẳng từ Thành phố Hồ Chí Minh tới Thủ đô Manila,” ông nói. “Nhưng tôi làm vậy vì đó là cách phải làm để mở cửa kinh tế cho đất nước.” Mỗi thắng lợi đều phải chật vật mới giành được. Sau mỗi thương vụ là một loạt những quy định biến đổi chóng mặt, những thỏa thuận thương mại bị đình trệ, và những rào cản về mặt quản lý. Ông sâu sát trong suốt quá trình đó. Qua thời gian, tầm nhìn của ông dần bám rễ, từ nhãn hàng này sang nhãn hàng khác. Một cửa hàng bán lẻ trở thành một mạng lưới. Dần dà, quan niệm cũng dịch chuyển - cả trong và ngoài Việt Nam. 

Từ nền tảng được đặt ra nhờ đường bay lịch sử nối Thành phố Hồ Chí Minh và Manila đến những thỏa thuận về bán lẻ đầu tiên, Johnathan Hạnh Nguyễn đã xây dựng nên một cơ ngơi mang tên IPPG, một đế chế kinh doanh với hơn 25 công ty con, đại diện cho ít nhất 139 thương hiệu thế giới với 1.200 cửa hàng trên cả nước.

Việc mang về Việt Nam những thương hiệu quốc tế như: Salvatore Ferragamo, Burberry, Rolex – được dựa trên nguyên tắc làm việc chặt chẽ đề cao sự minh bạch và kỷ luật. “Họ tin tôi vì tôi kinh doanh liêm chính”, Johnathan Hạnh Nguyễn cho hay. “Người ta thường hỏi tại sao lãi biên của tôi thấp thế – chỉ 3-5%. Câu trả lời rất đơn giản: Tôi trả đủ thuế”. “Tôi thường xuyên liên lạc với các cơ quan chức năng để nắm chắc những quy định của pháp luật Việt Nam”, ông nói. “Vẫn bay đi bay về. Vẫn tự mình xử lý hợp đồng”.

Mặc dù con đường của Johnathan Hạnh Nguyễn không bao giờ dễ dàng, nhưng ông chưa bao giờ đơn độc. Hành trình của ông được cả gia đình sát cánh, được Chính phủ Việt Nam hỗ trợ, và được dẫn lối bởi một niềm tin và sự gắn bó sâu sắc. Với những cống hiến sẻ chia như vậy, ông tìm thấy ý nghĩa sâu sắc trong công việc của mình.

Suốt quãng thời gian ông cống hiến cho công cuộc phục hồi và đổi mới kinh tế ở Việt Nam, gia đình ông đã chuyển đến một ngôi nhà mới tại Philippines. Con trai lớn của ông, Henry Nguyễn - noi theo gương ba - đảm nhận nhiệm vụ lớn từ khi còn trẻ, chăm nom cho các em khi ba vắng mặt. Giờ anh đã thành đạt, Henry Nguyễn nhớ lại những năm tháng định hình nên mình với sự ngưỡng mộ pha lẫn nỗi buồn.

Khi công việc yêu cầu ba phải ở nước ngoài thường xuyên, Tôi phải mang trọng trách của một người con lớn trong gia đình. “Có nhiều khi chúng tôi không nghe ngóng được tin ba hàng tháng trời”, Henry Nguyễn cho hay. “Đó là thời người ta gửi thư qua bưu điện vì gọi điện quốc tế thì đắt đỏ. Và cái gì cũng có giá của nó.” Song, mỗi khi ba trở về, niềm vui ập tới tức khắc và khó phai. “Mỗi lần như vậy là một ngày vui lớn,” Henry Nguyễn nhớ lại. “Tôi nghe thấy tiếng xe đỗ trước nhà và cả gia đình lao ra cổng.”

Johnathan Hạnh Nguyễn thấu hiểu những gánh nặng mà sự vắng mặt gây nên cho gia đình. Ông nói, “Ba xin lỗi, Henry, ba không ở với các con nhiều như ba muốn. Ba có một nhiệm vụ quan trọng ở Việt Nam.” Henry Nguyễn khi đó có lẽ chưa hiểu được ngọn ngành, nhưng điều ở lại với cậu là lòng chân thành trong lời của ba.

Có một kỷ niệm đáng nhớ hơn cả. “Ba xuất hiện tại Ngày Gia đình ở trường tôi trong một bộ võ phục Taekwondo, trước đó, ông từng dạy Taekwondo ở Mỹ”, Henry Nguyễn nhớ lại. “Ba có bộ ria như Lý Tiểu Long, cặp kính và tóc dài. Ông ấy nhờ tất cả những ông bố khác giữ trên tay các tấm bảng, rồi ông đập vỡ từng cái. Cả trường tôi - từ học sinh, giáo viên, phụ huynh - đều chứng kiến. Bỗng nhiên, tôi là cậu bé có ba là Lý Tiểu Long.”

Giờ nhìn lại quá khứ với tư cách một người đã làm cha, Henry Nguyễn có góc nhìn sâu sắc hơn. “Ba có một kế hoạch lớn,” anh nhớ lại. “Điều ba làm liên quan đến số phận của nhiều con người. Chúng tôi biết ơn rằng chúng tôi đã góp phần quan trọng trong câu chuyện của ông - trong rất nhiều nỗ lực giúp đỡ tập thể.”

Tuy xa nhà, nhưng ba vẫn tìm cách thể hiện sự quan tâm. “Tình cảm của ông được thể hiện qua những hành động và những món quà - làm sao để đảm bảo rằng gia đình được chăm sóc từ những điều nhỏ nhất,” Henry Nguyễn nói. “Mặc dù tham gia vào nhiều dự án, ông vẫn dành thời gian cho gia đình hết sức có thể.”

Ngoài gia đình, Johnathan Hạnh Nguyễn còn được tiếp sức từ sự hỗ trợ sát sao của Chính phủ Việt Nam, được hỗ trợ nhờ vào cam kết minh bạch và hợp pháp của cá nhân ông. Ngẫm lại về hành trình 40 năm phát triển của IPPG, ông có hơn 400 bằng khen và huân chương do Nhà nước trao tặng - một niềm vinh dự hiếm ai có được, ghi nhận lòng tận hiến bền bỉ cho Tổ quốc và sự lãnh đạo tận tâm.

“Tôi luôn nhớ Phó Thủ tướng Trần Quỳnh từng nói với tôi hai điều: Điều thứ nhất, kinh doanh ở Việt Nam con phải kiên nhẫn kiên trì. Điều thứ hai là con phải tuân thủ luật pháp thì Đảng, Nhà nước và nhân dân sẽ bảo vệ con”, Johnathan Hạnh Nguyễn kể lại. “Và tôi theo đúng lời khuyên đó - bằng cách tuân thủ luật pháp, chúng tôi trở nên bất khả chiến bại.”

Xem thêm: Dịch giả Bùi Xuân Linh: “Lấy người đọc làm trung tâm, sẽ hình dung ra những gì người đọc mong đợi”

Năm 2025 là một năm có nhiều cột mốc quan trọng - kỉ niệm 40 năm thành lập IPPG, kỷ niệm 40 năm ngày đường bay quốc tế được khai thông. Và một cuốn sách về cuộc đời ông sẽ được xuất bản và phát hành trên thế giới. Với Johnathan Hạnh Nguyễn, cuốn sách không chỉ là để vinh danh những đóng góp nổi bật của ông cho đất nước và cộng đồng, mà còn là ngọn đuốc soi sáng chặng đường phía trước cho những thế hệ tương lai.

Các con của ông coi cuốn sách này như một cây cầu; nó kết nối những điều chưa được kể ra trong quá khứ để ta hiểu rõ hơn ngày hôm nay. “Chúng tôi rất nóng lòng chờ đợi cuốn sách này”, các con của ông nói, “vì cuốn sách sẽ có nhiều mảnh ghép khuyết thiếu từ khi chúng tôi lớn lên - những điều chúng tôi chưa bao giờ từng nói với ba. Cuốn sách này sẽ trả lời cho những câu hỏi chúng tôi mang bên mình bao năm tháng qua.” Với bản thân Johnathan Hạnh Nguyễn, cuốn sách vừa là những ký ức cá nhân vừa là một tài liệu cho mọi người tham khảo. Ông thừa nhận rằng quyết định kể câu chuyện của mình không lấy gì làm dễ dàng. Ông hy vọng những câu chuyện ông kể có thể giúp các doanh nhân, nhà lãnh đạo trong tương lai hiểu thêm sự phức tạp và khó khăn trong nỗ lực mở đường cho đổi mới.

Các con ông mong chờ độc giả sẽ nhận ra không chỉ tài năng kinh doanh của ba mình, mà cả góc yếu mềm của một doanh nhân có tầm ảnh hưởng lớn. Henry Nguyễn nhớ rõ, ngày mình ốm nặng ở Việt Nam khi còn nhỏ: “Bác sĩ đến chữa trị cho tôi, và tôi nhớ rằng ba đã ôm ghì tôi thật chặt, sợ hãi và khẩn khoản với bác sĩ, ‘Bác sĩ có chắc sẽ cứu được con tôi không?’ Mẹ tôi kể lại nếu ba không tìm được vị bác sĩ đó, có lẽ tôi đã chết. Tôi không bao giờ quên nét mặt ba - thực sự tuyệt vọng và sợ hãi. Đó là lúc tôi thấy ba mình yếu mềm nhất.”

Những phút riêng tư như vậy đối lập hẳn với hình tượng ông Johnathan Hạnh Nguyễn, một nhà lãnh đạo kiên nghị và quyết đoán.

Henry Nguyễn nói: “Tôi chỉ thấy ba suy sụp khi tôi đau đớn. Ba tôi luôn có một góc yếu mềm đó. Trái tim ba không chịu nổi nhìn thấy cảnh ấy.”

Giờ, khi IPPG bước vào thập niên thứ năm, Johnathan Hạnh Nguyễn đã đặt ra lộ trình 5 năm trước khi ông rời khỏi cương vị vận hành thường nhật. Quyết định này không đồng nghĩa với việc ông nghỉ hưu, mà nó mở ra chương tiếp theo trên hành trình của ông. Giai đoạn này ông sẽ tập trung vào những dự án mang tính dấu ấn với mong muốn góp phần tái thiết căn bản vào cục diện ngành bán lẻ và du lịch Việt Nam.

“Mục tiêu lớn tiếp theo của tôi là mở ra các trung tâm miễn thuế quy mô lớn ở đây”, ông tiết lộ. “Đó không chỉ là ước muốn cho riêng tôi - đó là cách mà tôi muốn tiếp tục đóng góp cho sự tăng trưởng của Việt Nam.” Lặng lẽ ngẫm về ý nghĩa của đời mình, Johnathan Hạnh Nguyễn vẫn khiêm tốn. “Rốt cục, thành công là khi mình làm được việc có ích”, ông cho hay. “Nếu năm năm tới, kinh tế Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nhờ một phần đóng góp của tôi, tôi sẽ thấy hạnh phúc xiết bao. Điều đó là thước đo thành công của tôi, hơn cả những giải thưởng hay sự công nhận.” Những câu chuyện ký ức của ông Johnathan Hạnh Nguyễn không phải để hoài niệm quá khứ. Nó là một ngọn đuốc truyền cảm hứng, soi sáng cho các thế hệ trẻ sau này.

Credits

Starring: Johnathan Hạnh Nguyễn
CEO/Managing Director: Hami Tran
Editor-in-Chief: Nikita Chu
Executive Editor: Michael Arnold
Digital Managing Editor: Hong Dang
Photographer: Mạnh Bi
Art Director: Andy Trần
Marketing Lead: Danny Anh
Translator: Hoàng-Hải Đặng
Marketing Team: Tat An Thuan, Haingoc
Producer: Giang Thao
Makeup Artist: Tín Huỳnh
Videographer: Huỳnh Văn Thắng, Thuận Tất
Producer Assistant: Huỳnh Hải Đăng, Tuấn Sang

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 05/2025

ĐỌC THÊM

Nước cờ nào cho các “ông lớn” xa xỉ giữa “cơn bão” thuế quan?

5 trường nội trú Thụy Sĩ đang đào tạo giới tinh hoa toàn cầu thế hệ mới

Nhà sáng lập Namia River Retreat: “Tôn vinh truyền thống Việt Nam là cốt lõi trong bản sắc”