Ở ngưỡng gần 90, tác giả Đỗ Thái Bình vừa ra mắt công trình khảo cứu lịch sử ‘Ba người vượt ngục Guyane’, kết quả của một hành trình miệt mài kéo dài nhiều thập niên nhằm đi tìm sự thật về những nhà Nho Việt Nam bị lưu đày tại thuộc địa Nam Mỹ của Pháp

Tác giả Đỗ Thái Bình tốt nghiệp chuyên ngành Vỏ tàu thủy tại Trường Đại học Giao thông Vận tải vào năm 1966. Trong nhiều thập niên, ông từng giữ vai trò quan trọng trong ngành đóng tàu, đồng thời là thành viên của các tổ chức chuyên môn quốc tế như Hội Đóng tàu Hoàng gia Anh (MRINA) và Hội Đóng tàu Hoa Kỳ (MSNAME). Hiện, ông đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (VISIA).

Không dừng lại ở sự nghiệp kỹ thuật, ông còn là một dịch giả và nhà nghiên cứu độc lập, đặc biệt quan tâm đến di sản hàng hải lẫn các vấn đề lịch sử liên quan đến người Việt lưu vong đầu thế kỷ XX. Ông từng chuyển ngữ nhiều công trình chuyên khảo về ngành hàng hải như Từ điển bách khoa hàng hải, Thuyền buồm Đông Dương, Đường trên biển, “Trong thế giới tàu thuyền... Cũng chính niềm say mê ấy đã dẫn lối ông tìm về hành trình vượt ngục đầy bi tráng của những người lính thuộc địa, đặc biệt là ông nội mình – chí sĩ Đỗ Văn Phong, thông qua công trình nghiên cứu cuốn sách Ba người vượt ngục Guyane.

Tatler Asia
Above Chân dung tác giả Đỗ Thái Bình và cuốn sách ‘Ba người vượt ngục Guyane’

Cuốn sách là thành quả của một cuộc truy lục tư liệu kéo dài hơn hàng chục năm, đối chiếu hàng trăm hồ sơ tại các thư khố ở Pháp và những tư liệu gia đình còn sót lại. Trong hành trình đó, ông từng đi nhầm hướng vì tin theo giả thuyết sai, từng phải viết lại nhiều chương do chưa xác minh được địa điểm giam giữ của các nhà Nho. Chỉ đến khi một tài liệu hiếm được phát hiện tại Thư khố Hải ngoại Pháp, dưới sự hỗ trợ của người bạn Christèle Dedebant, ông mới xác định được trại tù thực sự là Malgaches, thay vì Cayenne như các công trình trước đó vẫn nhắc đến.

Xem thêm:

Legacy 50: Lắng nghe lịch sử qua từng trang sách

5 quyển sách về các vấn đề toàn cầu được Bill Gates yêu thích

Tatler Asia
Above Từ sợi dây liên kết cá nhân ấy, ông mở rộng góc nhìn, phác họa câu chuyện của một cộng đồng các nhà Nho yêu nước, đồng thời tái hiện một phần lịch sử hào hùng của dân tộc, với mong muốn gửi gắm những giá trị và bài học quý giá.

Thông qua những tài liệu được phục dựng, ông tái hiện câu chuyện vượt ngục đầy ngoạn mục của ba chí sĩ là Lý Liễu, Nguyễn Quang Diêu và Đỗ Văn Phong. Không có sức vóc hay vũ khí, họ vượt ngục bằng trí tuệ, ý chí và tinh thần tương thân tương ái của cộng đồng người Hoa tại vùng Caribe. Bên cạnh ba nhân vật trung tâm, cuốn sách cũng lần đầu tiên ghi lại danh tính của gần 2.000 người Việt bị giam ở Guyane, trong đó có nhiều cái tên đến nay vẫn còn bị thời gian vùi lấp. 

arrow left arrow left
arrow right arrow right
Photo 1 of 4
Photo 2 of 4
Photo 3 of 4 Hành trình vượt ngục của ba chí sĩ nhà Nho từ năm 1913 -1925.
Photo 4 of 4 Tác giả Đỗ Thái Bình đã đi tìm tư liệu trong suốt hai thập kỷ mới có thể viết nên cuốn sách này.

Ba người vượt ngục Guyane không chỉ là một công trình nghiên cứu lịch sử nghiêm cẩn, mà còn là một hành trình trở về với cội nguồn, trả lại tiếng nói cho những thân phận bị lãng quên. Qua từng trang viết, tác giả Đỗ Thái Bình gửi gắm một niềm tin rằng lịch sử không nằm yên trong sách vở, mà sống trong từng con người biết nhớ, biết tìm và biết kể lại bằng tất cả sự tận tụy.

Cuốn sách Ba người vượt ngục Guyane chính thức được xuất bản vào ngày 06/07/2025.

Credits

Images: Nguyễn Đức Anh