Quỹ từ thiện tỷ đô của Bill Gates đang “chuyển bánh” về phương Đông

Quỹ Gates xác định bốn lĩnh vực tác động chính, mỗi lĩnh vực tập trung giải quyết các mục tiêu phát triển cụ thể.

Sức khỏe toàn cầu

Ngân sách năm 2023: 1,86 tỷ đô la Mỹ

Trên phạm vi toàn cầu, quỹ được biết đến rộng rãi nhất qua các sáng kiến y tế, tập trung vào việc xóa bỏ các bệnh truyền nhiễm và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế ở các quốc gia có thu nhập thấp. Đến nay, những nỗ lực phối hợp với sự hỗ trợ đắc lực từ quỹ đã mang lại tác động to lớn: Theo báo cáo, bên cạnh nhiều thành tựu khác, sự sụt giảm 99% số ca bại liệt trên toàn cầu kể từ khi Sáng kiến Xóa bỏ Bệnh bại liệt Toàn cầu (Global Polio Eradication Initiative) được khởi động vào năm 1988. Quỹ cũng đang nỗ lực để hoàn toàn loại trừ bệnh bại liệt, đồng thời ghi nhận hơn 2,2 tỷ ca sốt rét đã được ngăn chặn kể từ năm 2000, cứu sống 12,7 triệu người. Quỹ còn tiên phong trong các chiến dịch lớn chống lại HIV và bệnh lao.

Phát triển toàn cầu

Với nhận định “bệnh tật, xung đột và đau khổ nảy sinh do đói nghèo”, các chương trình phát triển toàn cầu của quỹ nhắm mục tiêu giảm nghèo thông qua việc tạo ra các “vòng tuần hoàn lành mạnh” về cơ hội cho người dân, cộng đồng và quốc gia, dẫn đến sự thịnh vượng và an sinh. Trong phạm vi rộng lớn này, tổ chức triển khai các sáng kiến trong lĩnh vực nông nghiệp, kết nối kỹ thuật số và cơ sở hạ tầng, cơ hội kinh tế, giáo dục, hệ thống tài chính bao trùm và nhiều lĩnh vực khác.

Bình đẳng giới

Quỹ hỗ trợ các sáng kiến giúp phụ nữ và trẻ em gái có cuộc sống khỏe mạnh hơn, được trao quyền hơn, đặc biệt ở Châu Phi và Nam Á – bởi vì “khi phụ nữ và trẻ em gái có quyền tự quyết định số phận của mình, cả thế giới sẽ tốt đẹp hơn.”

Giáo dục

Mặc dù tập trung chủ yếu vào Hoa Kỳ, quỹ cũng hỗ trợ các sáng kiến giáo dục trên khắp thế giới, đặc biệt là các chương trình dành cho học sinh tiểu học ở khu vực Châu Phi cận Sahara và Ấn Độ.

Đừng bỏ lỡ: Standard Chartered thúc đẩy vai trò lãnh đạo hòa nhập và bình đẳng giới tại Việt Nam

Bất chấp tầm ảnh hưởng rộng lớn và những tác động đo lường được, Quỹ Gates vẫn vấp phải những tranh luận trái chiều. Các nhà phê bình đã bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng quá lớn của quỹ đối với chính sách y tế toàn cầu, một số người đặt câu hỏi liệu một tổ chức tư nhân duy nhất - dù có thiện chí đến đâu - có nên nắm giữ quyền lực chi phối các ưu tiên quốc tế như vậy hay không.

Những ý kiến khác cho rằng việc quỹ tập trung vào các “giải pháp nhanh” dựa trên công nghệ đôi khi có thể bỏ qua những cải cách cấu trúc sâu rộng hơn, vốn cần thiết để tạo ra sự thay đổi bền vững. Đáp lại, quỹ đã thừa nhận sự cần thiết phải hợp tác chặt chẽ hơn với các đối tác địa phương và đảm bảo rằng các can thiệp của mình phù hợp với văn hóa và do cộng đồng dẫn dắt. Văn phòng Singapore được kỳ vọng sẽ đóng vai trò là hình mẫu cho cách tiếp cận phi tập trung và hợp tác hơn này, giúp quỹ phát triển cả về hình thức lẫn triết lý khi bước vào hai thập kỷ cuối cùng hoạt động.

Quyết định thành lập trung tâm châu Á tại Singapore mang tính chiến lược và biểu tượng sâu sắc. Là văn phòng đầu tiên của Quỹ Gates ở Đông Nam Á, trung tâm mới ở Singapore tạo điều kiện cho quỹ tiếp cận cả các nhà từ thiện và những người thụ hưởng trong khu vực. Hơn nữa, Singapore được định vị là một trung tâm khu vực về đổi mới sinh học, đồng thời mang lại cơ hội tiếp cận các viện nghiên cứu hàng đầu, các tổ chức phi chính phủ quốc tế và các cơ quan y tế chính phủ.

Bill Gates đã công bố tin này trong một phiên thảo luận toàn thể hồi đầu tháng với Tổng thống Tharman Shanmugaratnam tại Hội nghị Thượng đỉnh Từ thiện châu Á 2025, ông nói: “Quỹ Gates đặt văn phòng tại Singapore để tiếp cận khoa học, hợp tác với cộng đồng từ thiện, các nhà hảo tâm và những nghiên cứu đang được thực hiện tại đây.”

Văn phòng mới được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng mối quan hệ đối tác sâu sắc hơn với các chính phủ châu Á, thúc đẩy hoạt động từ thiện tại địa phương và đồng phát triển các giải pháp đặc thù cho khu vực nhằm giải quyết các thách thức cấp bách về y tế và phát triển. Từ việc hỗ trợ sức khỏe bà mẹ và kiểm soát bệnh truyền nhiễm đến cải thiện chuỗi cung ứng vắc-xin và thiết bị y tế, cơ sở tại Singapore sẽ đóng vai trò quan trọng trong khả năng điều chỉnh các can thiệp của quỹ cho phù hợp với bối cảnh đa dạng của Đông Nam Á. Điều này cũng cho thấy một ý định ngày càng tăng trong việc hợp tác với khu vực không chỉ với tư cách là bên nhận viện trợ mà còn là một đối tác quan trọng.

Thời gian hiện là yếu tố then chốt thúc đẩy tham vọng của quỹ. Với thời gian đếm ngược đến thời điểm kết thúc tự áp đặt vào năm 2045, Quỹ Gates đã đặt ra các ưu tiên rõ ràng trong hai mươi năm cuối cùng: chấm dứt các ca tử vong có thể phòng ngừa ở bà mẹ, trẻ em và trẻ sơ sinh, giảm một nửa tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu, hiện đang ở mức khoảng năm triệu ca mỗi năm. Thứ hai, quỹ tìm cách loại trừ các bệnh truyền nhiễm gây tử vong, bao gồm việc xóa sổ bệnh bại liệt và bệnh giun chỉ trong ngắn hạn, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực dài hạn chống lại bệnh sốt rét, sởi, HIV và bệnh lao. Cuối cùng, quỹ hy vọng sẽ giúp hàng triệu người thoát khỏi đói nghèo thông qua các can thiệp trong lĩnh vực y tế, giáo dục và nông nghiệp. Để đạt được những mục tiêu này, quỹ đang đầu tư vào các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng cường sự hiện diện trên thực địa thông qua các trung tâm khu vực mới như Singapore.

Việc Quỹ Gates mở rộng sang Singapore không chỉ đánh dấu một sự thay đổi về địa lý mà còn là về triết lý. Nó phản ánh một cam kết rộng lớn hơn về sự gần gũi, hợp tác và tính cấp bách vào thời điểm mà các hệ thống y tế toàn cầu đang chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, bất bình đẳng kinh tế và các mối đe dọa đại dịch.

Với hơn 200 tỷ đô la Mỹ dự kiến sẽ được triển khai vào năm 2045, di sản của quỹ sẽ được đánh giá không chỉ bằng số tiền đã chi, mà còn bằng các tổ chức mà quỹ củng cố, những đổi mới mà quỹ ươm mầm và những cuộc đời mà quỹ giúp thay đổi. Liệu quỹ có thể đạt được những mục tiêu cao cả như vậy trong một khoảng thời gian eo hẹp hay không vẫn còn phải chờ xem, nhưng với châu Á hiện là trọng tâm, đâ rõ ràng là một ván cược, rằng những đột phá tiếp theo trong lĩnh vực y tế toàn cầu rất có thể sẽ bắt đầu từ đây.

Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc “Bill Gates’ philanthropy powerhouse looks East: What to know about the Gates Foundation” của Kristine Fonacier, đăng trên Tatler Hong Kong

ĐỌC NGAY

7 quyết định đầu tư “khác người” của giới nổi tiếng

Hậu duệ vua Lý - Lý Xương Căn: Hành trình về cố quốc sau hơn 800 năm

Từ Florence đến Sài Gòn: Stefano Ricci và bước đi táo bạo kết hợp cùng “vua hàng hiệu” Johnathan Hạnh Nguyễn