15 สารคดีสร้างแรงบันดาลใจ จากเรื่องจริงของนักกีฬาหญิงสุดแกร่ง

สารคดีเรื่องนี้เปิดตัวเมื่อปีที่แล้ว เนื้อหาของเรื่องไม่เพียงโฟกัสไปที่การเติบโตของจำนวนนักกีฬาหญิงในวงการกีฬา แต่ยังสำรวจไปถึงอุปสรรคที่ขัดขวางการพัฒนา ทั้งการขาดแคลนเงินทุนและการลงทุน รวมไปถึงอัตราการลาออกกลางคันของนักเรียนหญิงเมื่อเทียบกับนักเรียนชาย

สารคดีเรื่องนี้กำกับโดย Sue Anstiss ผู้ก่อตั้ง Fearless Women องค์กรที่มุ่งขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกในวงการกีฬาสตรี โดยได้รับแรงบันดาลใจมาจากหนังสือชื่อเดียวกันของ Sue เนื้อหาของสารคดีมีบทสัมภาษณ์ของนักกีฬาหญิงชื่อดัง อาทิ Denise Lewis อดีตนักกีฬากรีฑา, Tanni Grey-Thompson อดีตนักกีฬาพาราลิมปิก, Stacey Copelan อดีตนักมวยและนักฟุตบอล และ Clare Balding ผู้ประกาศข่าวกีฬา เป็นต้น

สารคดี 3 ตอนจบเรื่องนี้บอกเล่าเส้นทางการเป็นนักเทนนิสมืออาชีพของ Naomi Osaka ในช่วงที่สำคัญที่สุด นั่นคือหลังจากที่เธอคว้าชัยเหนือ Serena Williams ในการแข่งขันยูเอส โอเพ่น เมื่อปี 2018 สิ่งที่ตามมาคือแรงกดดันจากการมีชื่อเสียงและความขัดแย้งในอัตลักษณ์ของตัวเอง จากนั้นเธอต้องเผชิญกับความสูญเสียที่ส่งผลกระทบต่อจิตใจของเธออย่างรุนแรง เมื่อ Kobe Bryant นักบาสเก็ตบอลในตำนาน ผู้ที่เป็นที่ปรึกษาของเธอได้เสียชีวิตกะทันหัน

สารคดีเรื่องนี้จะทำให้เราได้เห็นว่า Naomi นำประสบการณ์มาแปรเปลี่ยนเป็นแรงผลักดันในการเคลื่อนไหวทางสังคมอย่างไร และทุกวันนี้เธอใช้วิธีใดในการจัดสมดุลระหว่างการเป็นนักเทนนิสมืออาชีพและการทำงานเพื่อสังคม

อ่านเพิ่มเติม: รวมโมเมนต์ที่น่าตื่นตาจากพิธีเปิดมหกรรมกีฬาโอลิมปิก 2024 ที่กรุงปารีส

เรื่องจริงของพนักงานโรงงานที่ประเทศญี่ปุ่น พวกเขาฝึกซ้อมวอลเลย์บอลจนกลายเป็นทีมวอลเลย์บอลหญิงฝีมือขั้นเทพที่ไม่มีใครเอาชนะได้ และเป็นที่รู้จักในชื่อ “แม่มดแห่งตะวันออก” เนื้อหาในสารคดีนำมาจากฟุตเทจที่เคยถ่ายเก็บไว้ตัดต่อสลับกับบทสัมภาษณ์สมาชิกของทีมที่ยังมีชีวิตอยู่ ในสารคดี ผู้ชมจะได้เห็นเรื่องราวเริ่มต้นตั้งแต่เส้นทางการฝึกสุดโหดหินไปจนถึงการได้เป็นทีมชาติและคว้าเหรียญทองโอลิมปิกมาได้สำเร็จเมื่อปี 1964

สารคดีที่ถ่ายทอดเรื่องราวการก่อตั้งสมาคมกีฬากอล์ฟอาชีพสตรี (The Ladies Professional Golf Association - LPGA) ที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1950 โดยนำเสนอประวัติศาสตร์ของสมาคมผ่านสายตาของสมาชิกยุคก่อตั้งทั้ง 13 คนผ่านฟุตเทจในอดีตและบทสัมภาษณ์ของสมาชิกผู้ก่อตั้งที่ยังมีชีวิตอยู่ เนื้อหาเน้นถึงความสำเร็จและตำนานที่สมาชิกได้สร้างไว้ให้แก่วงการกอล์ฟ ทั้งในฐานะทีมและบุคคล ซึ่งเป็นหนึ่งในกีฬาที่ผู้ชายมักมีบทบาทมากกว่าผู้หญิงเสมอ

อ่านเพิ่มเติม: แนะนำที่เที่ยวในมาร์แซร์ (Marseille) ช่วงโอลิมปิกปารีส 2024

สารดคีเรื่อง Light Fly, Fly High เล่าเส้นทางชีวิตของ Thulasi หญิงสาวที่เกิดนอกวรรณะของอินเดีย เธอดิ้นรนเพื่อหลุดพ้นจากความยากจนโดยยึดอาชีพนักมวย แน่นอนว่าเธอต้องชกเพื่อชัยชนะบนสังเวียน แต่ยิ่งไปกว่านั้นเธอต้องสู้เพื่ออิสรภาพ คุณภาพชีวิต และปลดแอกจากพันธะทางสังคมแบบดั้งเดิม เช่น การแต่งงาน ตลอดทั้งเรื่องผู้ชมจะได้เห็นว่า Thulasi พยายามกำหนดชะตาชีวิตตัวเอง แม้จะเกิดในสังคมที่โอกาสมักถูกกำหนดโดยสถานะตั้งแต่เกิดก็ตาม

อ่านเพิ่มเติม: คุณหญิงปัทมา ลีสวัสดิ์ตระกูล กับบทบาทผู้หญิงไทยคนแรกในคณะกรรมการโอลิมปิกสากล

ชีวิตจริงของนักบาสเก็ตบอลหญิง Lusia Harris ที่ถูกถ่ายทอดออกมาเป็นสารคดีสั้นรางวัลออสการ์เมื่อปี 2021 ในชื่อ The Queen of Basketball เนื้อหาในสารคดีเป็นเรื่องจริงที่คนส่วนใหญ่ยังไม่เคยรู้มาก่อน เช่น เธอคือผู้หญิงคนแรกที่ทำคะแนนในการแข่งขันบาสเก็ตบอลหญิงที่จัดขึ้นครั้งแรกในโอลิมปิกปี 1976  และ Lusia ยังเป็นผู้หญิงคนแรกและคนเดียวในประวัติศาสตร์ที่ได้เซ็นสัญญาเป็นผู้เล่นในลีกบาสเก็ตบอลของสหรัฐอเมริกา (National Basketball League -NBL) อีกด้วย

อ่านเพิ่มเติม: เมจิ อโณมา: บททดสอบจาก Everest Marathon ที่เปลี่ยนความคิดเธอไปตลอดกาล

Power Meri สารคดีเกี่ยวกับเส้นทางของ Orchids ทีมรักบี้หญิงทีมชาติชุดแรกของปาปัวนิวกินีที่สามารถเข้าร่วมศึกรักบี้ชิงแชมป์โลกปี 2017 ณ ออสเตรเลีย

ทีม Orchids ต้องเอาชนะคู่แข่งและอุปสรรคนานัปการ เช่น การกีดกันทางเพศ การขาดแคลนเงินทุนและทรัพยากร อคติจากเพื่อนร่วมชาติ และความคาดหวังของสังคม สารคดีเรื่องนี้จะพาผู้ชมไปเห็นความมุ่งมั่นพยายาม การฝึกฝน และการต่อสู้กับปัญหาในฐานะผู้หญิงที่ได้รับแรงกดดันจากการเข้าแข่งขันบนเวทีระดับนานาชาติครั้งแรก สิ่งที่พวกเธอทำนั้นไม่เพียงแต่เป็นการปูทางให้นักกีฬาหญิงรุ่นต่อๆ ไปของปาปัวนิวกินี แต่ยังเปลี่ยนแปลงการรับรู้สถานะของผู้หญิงในสังคมด้วย

สารคดีเรื่องนี้เคยถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ชื่อเดียวกัน นำแสดงโดย Emma Stone และ Steve Carell สร้างจากเรื่องจริงของการแข่งขันเทนนิสแมตช์หยุดโลกเมื่อปี 1973 ระหว่าง Billie Jean King และ Bobby Rigg

เรื่องราวในเวอร์ชั่นสารคดีนี้ออกฉายเมื่อปี 2013 นำเสนอที่มาที่ไปของการแข่งเทนนิสนัดประวัติศาสตร์ที่มีผู้ชมราว 90 ล้านคนและบทสัมภาษณ์ของ Bobby Rigg ที่อวดอ้างว่าเขาสามารถเอาชนะนักเทนนิสหญิงชั้นนำในยุคนั้นได้ พร้อมต้องการพิสูจน์ให้เห็นว่าผู้ชายนั้นเหนือกว่าผู้หญิง ‘โดยธรรมชาติ’ ในทางตรงกันข้าม Billie Jean King มุ่งมั่นฝึกซ้อมอย่างเงียบๆ เพื่อพิสูจน์ให้ Bobby Rigg เห็นถึงความแข็งแกร่งของผู้หญิงและความเท่าเทียมระหว่างนักกีฬาหญิงและชายในวงการกีฬา นั่นทำให้สารคดีเรื่องนี้แม้จะตั้งต้นที่การจัดการแข่งขัน แต่เนื้อหายังสื่อให้เห็นถึงความสำคัญของความเท่าเทียมทางเพศเช่นกัน

“คุณทำได้ดีมากเลยนะในฐานะผู้หญิง” เป็นประโยคที่ Jodie Cooper ได้ยินบ่อยๆ และเกลียดมันมาโดยตลอด แต่ก็ต้องยอมรับว่าก่อนที่เธอจะได้เป็นนักโต้คลื่นมืออาชีพ เธอเองก็ไม่เคยเห็นผู้หญิงเป็นนักโต้คลื่นมาก่อน ในช่วงปี 1980 และ 1990 ผู้หญิงต้องเผชิญความยากลำบากในการเข้าสู่วงการนักกีฬาโต้คลื่นมืออาชีพ วงการที่ผู้ชายเป็นใหญ่และมักกีดกันผู้หญิง

สารคดี Girls Can't Surf บอกเล่าเรื่องราวที่ยังไม่เคยมีใครรู้ของนักกีฬาหญิงผู้บุกเบิกอย่าง Jodie Cooper และเพื่อนร่วมวงการกีฬาโต้คลื่น ได้แก่ Pauline Menczer และ Layne Beachley สารคดีเผยให้เห็นการต่อสู้ของพวกเธอกับการถูกกีดกันทางเพศ การสร้างการยอมรับนับถือ การได้รับการสนับสนุน และการเรียกร้องค่าตอบแทนที่เท่าเทียม ฟุตเทจสารคดีเรื่องนี้สวยงามน่าตื่นตาตื่นใจ ขณะที่บทสัมภาษณ์ของกลุ่มอดีตนักโต้คลื่นก็เปิดโลกให้ผู้ชมได้เห็นถึงการต่อสู้ที่พวกเธอแต่ละคนต้องเผชิญและวิธีการที่พวกเธอเปลี่ยนวัฒนธรรมในวงการกีฬาโต้คลื่นได้สำเร็จ

ไม่บ่อยนักที่เราจะได้เห็นซูโม่หญิงยืนอยู่ในวงแหวนโดเฮียวหรือสนามการประลองของกีฬาเก่าแก่ที่สงวนไว้สำหรับผู้ชายเท่านั้น ทว่า Hiyori Kon วัย 20 ปี ต้องการเปลี่ยนขนบของกีฬาชนิดนี้

Little Miss Sumo สารคดีที่ถ่ายทอดเรื่องราวของหนึ่งในนักกีฬาหญิงไม่กี่คนที่ก้าวเข้าวงการนักมวยปล้ำซูโม่ เธอปลุกปล้ำกับอุปสรรคทั้งในและนอกวงแหวนโดเฮียว ทั้งการถูกแบนไม่ให้ร่วมการแข่งขันระดับมืออาชีพ และการต่อสู้กับอคติทางเพศที่ฝังลึกในสังคม

Datuk Nicol David ตำนานสควอชและผู้ก่อตั้งองค์กร Nicol David Organisation องค์กรที่ใช้กีฬาพัฒนาเยาวชนให้เต็มศักยภาพและมองเห็นคุณค่าในตัวเอง สารคดีชุดนี้เปิดตัวเมื่อปี 2023 มีทั้งหมด 5 ตอน เนื้อหาเน้นที่เรื่องราววัยเด็กของ Datuk ที่อาศัยอยู่ในปีนัง ประเทศมาเลเซีย จนกลายเป็นนักสควอชหญิงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคนหนึ่ง พร้อมเล่าถึงที่มาโครงการ Little Legends  ขององค์กรที่สอนทักษะการตีสควอชและภาษาอังกฤษให้กับเด็กที่มาจากครอบครัวที่มีรายได้น้อยและปานกลาง

สารคดีเรื่องนี้อาจมีความยาวเพียง 12 นาที แต่สามารถถ่ายทอดทิวทัศน์และประเพณีของ haenyeo หรือ ‘หญิงแห่งท้องทะเล’ ของเกาะเชจู ประเทศเกาหลีใต้ ออกมาได้อย่างงดงามหมดจด เรื่องราวเล่าถึงนักดำน้ำวัย 82 ปีที่ดำน้ำแบบฟรีไดฟ์มาเกือบ 70  ปี เธอดำลึกลงไปในน่านน้ำของเกาะเชจูตามรอยแม่ของเธอ เพื่อทำประมงหาเลี้ยงครอบครัวมาตลอดชีวิต

สารคดีสั้นเจ้าของรางวัลออสการ์และบาฟต้าเรื่องนี้ว่าด้วยองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร Skateista ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2007 ในกรุงคาบูล ประเทศอัฟกานิสถาน องค์กรนี้คือโรงเรียนที่สอนเด็กผู้หญิงให้อ่านออกเขียนได้และเล่นสเก็ตบอร์ดเป็น เนื้อเรื่องจะชี้ให้เราเห็นถึงปัญหาที่ผู้หญิงอัฟกานิสถานต้องเผชิญ และการศึกษาคือสิ่งที่จะทำให้พวกเธอยืนหยัดขึ้นมาเพื่อสร้างโอกาสใหม่ๆ ให้กับชีวิตได้

We Dare to Dream นำเสนอชีวิตของนักกีฬากลุ่มหนึ่งในทีมโอลิมปิกผู้ลี้ภัย (Refugee Olympics Team) ที่เข้าร่วมการแข่งขันโตเกียวเกมส์เมื่อปี 2021 ผลงานการสร้างของ Waad Al-Kateab ผู้สร้างภาพยนตร์ชาวซีเรียในลอนดอน ซึ่งเป็นที่รู้จักจากภาพยนตร์ที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์เรื่อง For Sama

ในสารคดีเรื่องนี้ เราจะได้เห็นนักกีฬาหญิงที่น่าสนใจอย่าง Anjelina Lohalith นักกีฬากรีฑาผู้ลี้ภัยจากสงครามกลางเมืองในซูดานตั้งแต่เด็ก และ Kimia Alizadeh นักเทควันโดผู้แปรพักตร์จากประเทศอิหร่านและถูกเนรเทศออกมา เรื่องราวของเธอทั้งสองและนักกีฬาคนอื่นๆ ทำให้เราได้เห็นถึงความไม่ย่อท้อและความมุ่งมั่นของนักกีฬาผู้ลี้ภัยเหล่านี้ ขณะเดียวกันก็ได้เห็นว่ากีฬานั้นสามารถจุดประกายความหวังให้เกิดขึ้นได้ เนื้อหาในสารคดียังทำให้ผู้คนได้ตระหนักถึงวิกฤติผู้อพยพ ซึ่งเป็นประเด็นปัญหาที่ Waad Al-Kateab ผู้สร้างสารคดีเรื่องนี้คุ้นเคยและนำเสนอออกมาได้เป็นอย่างดี

This story was originally written in English by Rachel Duffell.

ต้นฉบับเขียนเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2024 โดย Rachel Duffell โปรดคลิกที่นี่เพื่อดูเวอร์ชันภาษาอังกฤษ

อ่านเพิ่มเติม:

6 นักกีฬาเอเชียแถวหน้า ผู้เป็นนิยามใหม่ของความเป็นเลิศด้านกีฬา

10 ภาพยนตร์หลากรส สะท้อนสปิริตแห่งเกมกีฬา

5 วิถีแห่งความยั่งยืน ที่เกิดขึ้นในงานโอลิมปิก ปารีส