Cover Cuốn sách “Lịch sử liệu có dạy ta điều gì?”

Trong tác phẩm mới nhất, nhà tư tưởng Edgar Morin đã chiêm nghiệm 105 năm trải nghiệm sống và suy tư về lịch sử, tri thức và tương lai của con người để trả lời câu hỏi: “Lịch sử liệu có dạy ta điều gì?”

Edgar Morin là một trong những nhà tư tưởng lớn của thế kỷ XX-XXI, nổi tiếng với học thuyết tư duy phức hợp - cách tiếp cận liên ngành giúp nhìn nhận thế giới trong tính đa chiều, liên kết và không giản lược. Trong tác phẩm mới nhất của mình, nhà tư tưởng người Pháp đã chiêm nghiệm 105 năm trải nghiệm sống và suy tư về lịch sử, tri thức và tương lai của con người để trả lời một câu hỏi tưởng chừng đơn giản: “Lịch sử liệu có thật sự dạy chúng ta điều gì?”

Đọc thêm: Legacy 80: Đọc gì để hiểu trọn vẹn sức sống Việt qua 80 năm lịch sử?

Với một triết gia, nhà xã hội học và sử gia tư tưởng tầm cỡ như Edgar Morin, không ít người nghĩ những chiêm nghiệm ấy hẳn phải được dày công trình bày, phân tích trong một biên niên sử dài vài trăm đến cả nghìn trang. Vì vậy, độc giả sẽ không khỏi bất ngờ khi cầm trên tay cuốn sách nhỏ gọn đúng 100 trang được TS. Vũ Đức Liêm - Giảng viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội - ví như “một sản phẩm tri thức mà chúng ta có thể mang đi bất kỳ lúc nào và phải ngẫm nghĩ về nó”. Cuốn sách “Lịch sử liệu có dạy ta điều gì” của Edgar Morin đã chính thức được Omega+ và Viện Pháp tại Việt Nam giới thiệu tới độc giả qua buổi tọa đàm cùng tên tổ chức tại Hà Nội. 

Tatler Asia
Above Cuốn sách là tập hợp 16 “bài học” lịch sử được đúc kết ngắn gọn nhưng sắc sảo

Cuốn sách là tập hợp 16 “bài học” lịch sử được đúc kết ngắn gọn nhưng sắc sảo, nơi Morin suy tư về bản chất của tiến trình lịch sử. Từ chiến tranh, cách mạng cho đến sự trỗi dậy và sụp đổ của các đế chế, ông chỉ ra rằng lịch sử không vận hành theo những quy luật thẳng băng hay tất định mà luôn chứa đựng những bất trắc, nghịch lý và hệ quả ngoài dự tính. 

Đọc thêm: Đọc “Thế giới không hồi kết” – Một khảo sát bằng hình vẽ về lịch sử tiêu thụ và ảo vọng phát triển

Ví dụ, điều tưởng chừng không thể vẫn có thể xảy ra, như Morin phân tích từ chuỗi sự kiện diễn ra sau chiến thắng “kỳ diệu và dường như bất khả” của thành bang Athens trước cuộc xâm lăng của đế chế Ba Tư vào năm 490 và 480 TCN ở bài học thứ ba. Suy ngẫm về sự kiện giới quý tộc Pháp khởi xướng tiến trình triệu tập Đại hội Ba đẳng cấp nhằm giành lại quyền lực đã mất, nhưng cuối cùng lại để quyền lực rơi vào tay tầng lớp bình dân và châm ngòi cho cuộc Cách mạng Pháp diễn ra gần một thiên niên kỷ sau đó, ông nhận thấy “kết quả của một hành động có thể trái ngược với ý định ban đầu của nó”, như trong bài học đầu tiên.

Tatler Asia
Above Không chỉ nhìn nhận những sự kiện lịch sử trong quá khứ, Morin còn rút ra bài học từ những sự kiện, hiện tượng đương thời

Không chỉ nhìn nhận những sự kiện lịch sử trong quá khứ, Morin còn rút ra bài học từ những sự kiện, hiện tượng đương thời còn rất nóng và liên tục chuyển động từng ngày, như cuộc xung đột Israel - Palestine, biến đổi khí hậu và khủng hoảng sinh thái, đô thị hóa hay các đại dịch toàn cầu. Những tiến trình và khủng hoảng của xã hội hiện tại đã đưa ông tới kết luận “tiến bộ vật chất không đi kèm với bất kỳ tiến bộ đạo đức nào” ở bài học thứ mười lăm. “Vô số tri thức đang được làm giàu thêm mỗi ngày lại chỉ tồn tại ở trạng thái phân mảnh và khép kín và vì vậy chẳng thể tạo nên một tư tưởng có khả năng đối mặt và giải quyết những vấn đề căn bản của nhân loại”, Morin viết. 

ĐỌC NGAY

Vincent Phan: Người lan tỏa văn hóa đọc của thế giới

Dịch giả Anh Hoa: “Việc đọc đòi hỏi một lòng tin rất lớn”

Tatler’s picks: 8 quyển sách đáng đọc về chiến lược tài chính cá nhân

Trà My
Contributor, Tatler Vietnam
Tatler Asia