Giữa chốn huyền không

Tiếp bước là hồ nước Gương Thiền phẳng lặng, có bóng trúc in soi như một tấm gương nội tâm. Khi nước lặng, trăng hiện; khi tâm bớt vọng, trí tuệ tự soi. Không ai được yêu cầu phải hiểu điều gì, chỉ cần đủ tĩnh để câu hỏi tự nhiên nảy sinh: nếu bỏ hết danh xưng và vai trò, ta còn lại điều gì? 

Khi lòng dần mở rộng, ta bắt đầu xao động trước nhiều lối rẽ. Ba lối đi phía trước tượng trưng cho quan niệm “đi bên trái là mê, ra bên phải là giác” lẫn lịch sử “quan bên trái, dân bên phải, vương ở giữa”. Đứng trước ngã ba, người ta dễ bị cuốn vào câu hỏi phải chọn lối nào. Anh Lợi chỉ bình thản nhắc rằng Phật pháp không mời ta phân định đúng – sai hay mê – giác, mà khuyên không chấp (niệm): cứ đi, rồi mỗi bước chân sẽ tự hiển lộ ý nghĩa. Ở Yên Tử, kiến trúc dường như được tạo ra để tùy duyên mà bước, để mỗi người tự tìm thấy nơi mình cần đến.

Tinh thần tùy duyên ấy đã đến với anh Lợi từ rất sớm. Anh kể rằng hơn ba tuổi mình đã trở thành chú tiểu vì lý do rất đời thường: bẩm sinh không ăn được đồ mặn. Thói quen ăn uống khác biệt ấy khiến gia đình quyết định gửi anh vào chùa - nơi nếp sống, bữa ăn và cách chăm sóc phù hợp hơn với thể trạng mong manh của đứa trẻ.

Gần bốn năm sống trong chùa không tạo nên con đường tu tập trọn vẹn, nhưng đủ để gieo vào anh một nhịp sống khác. Khi trở về để bắt đầu học phổ thông, anh chậm hơn bạn bè một tuổi, nhưng mang theo một sự lắng nghe không dễ gì học được sau này.

Những hạt giống từ đó đã âm thầm nuôi dưỡng sự nhạy cảm của anh với văn hóa và tâm linh. Anh có “bộ lọc” riêng: quan sát mọi việc “khác hơn một chút” so với những người lớn lên trong môi trường thế tục. Những khái niệm như Thiền chỉ, Thiền quán hay Tứ Diệu Đế không đến với anh như tri thức cần diễn giải, mà như điều gì đó đã quen thuộc, tồn tại sẵn trong ký ức nguyên bản.

Hai tiếng “Yên Tử” cũng tới như một duyên khởi. Năm 1997, trong buổi nghe nhạc cùng gia đình ở Mỹ Tho, bài Trên đỉnh Phù Vân vang lên qua giọng ca Mỹ Linh. Mẹ anh, một Phật tử thuần thành, đã buột miệng hỏi: “Yên Tử là nơi nao mà nghe lạ quá?”

Ở thời điểm công nghệ còn đơn sơ, một địa danh tận miền Bắc như Yên Tử đối với gia đình ở miền Tây Nam Bộ vẫn là điều xa xôi và mơ hồ. Nhưng giai điệu ấy đã ở lại. Những câu hát về đỉnh núi, thung sâu và dòng sông dài gieo vào trí tưởng tượng của anh một hình dung vừa bí ẩn vừa thân quen, như thể nơi ấy đã tồn tại từ trước trong tâm thức.

Ký ức về bài hát và câu hỏi của người mẹ theo anh suốt nhiều năm. Phải mười bảy năm sau (2014) nhân sinh nhật mẹ, anh mới có dịp đưa bà ra Yên Tử. Chuyến đi ấy ít mang dáng dấp của cuộc hành hương, mà như cuộc gặp gỡ muộn; khi âm nhạc, ký ức và hiện thực tìm được cách chạm vào nhau, ngay trên vùng đất dường như chỉ tồn tại trong lời ca.

“Một ngày nào đó con sẽ hiểu”

Hai con đường tùy duyên đều đưa tới hệ thống bậc thang của Quảng trường Minh Tâm: không gian được thiết kế để con người tập thiền. Mỗi bậc thang tại đây tượng trưng cho một bước thay đổi trong suy nghĩ của con người. 

Trong nhịp chân của thiền và cái lặng của đá, ký ức như phơi mở: Năm 2014, khi đưa mẹ ra Yên Tử, anh dự định sử dụng cáp treo như phần lớn du khách. Nhưng mẹ anh thì không. Bà muốn đi bộ lên và xuống trọn vẹn trong một ngày.

Độ dốc của những bậc đá là thử thách rõ ràng với sức khỏe của bà. Anh bồn chồn nhiều lần ngỏ ý dừng lại. Mẹ anh chỉ mỉm cười, và nói khẽ: “Một ngày nào đó con sẽ hiểu.” Khi ấy, anh chưa hiểu thật. Anh chỉ ghi nhớ.

Đọc thêm: Bảo lưu một ký ức đô thị: Chợ Bến Thành giữa giao điểm Đông-Tây

Sự hiểu không đến ngay sau chuyến đi ấy. Nó đến chậm hơn, qua những biến cố không báo trước. Khi mẹ lâm trọng bệnh, bà khuyên anh tìm một nơi để soi mình, sống ý nghĩa hơn và bớt “đời” hơn. Rồi một người anh họ, người thường kể cho anh nghe về Yên Tử, về Phật Hoàng, về tinh thần Trúc Lâm, đột ngột qua đời cùng cả gia đình trong một đêm dịch bệnh.

Những mất mát ấy không mang đến câu trả lời, nhưng làm lắng đi rất nhiều câu hỏi. Khi quay lại Yên Tử sau đó, anh nhận ra mình nhìn thấy những điều trước đây từng đi qua mà không chạm tới.

Năm 2023, anh quyết định nghỉ việc khi đang là Tổng giám đốc một công ty quy mô lớn. Đơn nghỉ được giải quyết chỉ trong một ngày như thể mọi thứ đã sẵn sàng từ trước. Sau hơn một năm làm việc tại Đà Lạt, anh chuyển về Yên Tử. Chấp nhận bắt đầu ở một vị trí thấp hơn, anh không xem đó là bước lùi. Đó là một lựa chọn nhất tâm.

Trên những bậc đá quen thuộc, anh đi chậm lại: mười, mười lăm giây cho một bước chân, để thân và tâm kịp tìm lại nhau. Khi ấy, câu nói của mẹ trở thành một chứng ngộ tinh khôi: có những điều không thể hiểu bằng lý trí , chỉ có thể sống đủ lâu để tự mở nghĩa.

Hết các bậc đá là quảng trường Minh Tâm, một bãi cỏ xanh được ví như “tâm điền” (ruộng tâm), phản chiếu sự thay đổi liên tục của tâm hồn con người như cỏ hết úa lại tươi suốt bốn mùa. Khi nhìn vào “ruộng tâm”, du khách được gợi ý để tự hỏi: “Ai đang cư trú trong tâm ta?” ngoài chính bản thân mình. Đó có thể là những người thân, những lo âu hay những ước vọng đang trú ngụ, đến rồi đi, mà cái bận rộn thường ngày không cho ta quan sát kỹ. 

Quảng trường nằm ở vị trí trung tâm, phía trước là hồ Ngoạn Nguyệt và phía sau tựa núi, tạo nên thế vững chãi. Khu ruộng tâm cũng nằm giữa hai khu nghỉ dưỡng: một bên là khách sạn Legacy quý phái và một bên là Làng Nương mộc mạc, tượng trưng cho sự giao thoa giữa các trải nghiệm khác nhau nhưng đều hướng về sự tĩnh tại.

Cư trần lạc đạo

Sau khi đã soi lại mình (Khai Tâm) và gom lại những suy nghĩ tản mác (Minh Tâm), vườn Hoa Tâm hiện ra như điểm hẹn cuối cùng. Chỉ khi đạt được sự hòa hợp hoàn toàn giữa hành động (thân), cảm xúc (tâm) và nhận thức (trí), con người mới tìm thấy bản ngã chân nguyên, như cách nói ẩn dụ của nhà Phật “tâm hồn nở hoa”.

Nếu ruộng tâm rộng lớn và còn lao xao theo bốn mùa, thì những bông hoa ở đây nhỏ hơn, tinh hơn và tươi mới hơn. Nó biến trải nghiệm của du khách từ việc ngắm cảnh đơn thuần thành một nơi phản chiếu toàn diện. Khi bước vào đây, hành giả không còn đi để tìm kiếm điều gì bên ngoài mà để đi về với chính mình trong trạng thái rạng rỡ nhất.

Đi hết hành trình khai tâm cá nhân, du khách khám phá tiếp không gian tái hiện lịch sử nhà Trần. Cung Trúc Lâm như một gạch nối giữa đạo và đời, thể hiện đúng tinh thần “cư trần lạc đạo”: cá nhân giác ngộ ra đạo không chỉ ở núi cao, mà cần vui đạo giữa đời thường, lấy đạo góp sức cho đời.

Tinh thần này thấm vào phong cách vận hành Legacy Yên Tử. Anh không nói nhiều về triết lý lãnh đạo. Trong cách vận hành của anh, trải nghiệm nghỉ dưỡng là một môi trường văn hóa, nơi cả du khách lẫn nhân viên tự do tìm cách nghỉ, suy nghĩ, hay lắng lại theo nhịp của riêng mình. 

Sự tự do ấy được anh hiện thực hóa bằng việc đảo hoán nấc thang quản trị truyền thống. Nếu các tập đoàn lớn coi mục tiêu định lượng (KPI) là điểm khởi đầu, thì với anh, ‘vai trò’ mới là gốc rễ của vận hành. Đầu tiên, anh giúp nhân viên nhận diện vai trò là những người chủ di sản đang đón người thân trở về nhà. Còn anh cũng không coi mình là người làm kinh doanh thuần túy mà nhận vai trò là “người trùng ban văn hóa”. Vai trò này hướng anh đến việc xây dựng một “nếp sống” nơi mọi người đều tìm thấy giá trị của chính mình chứ không chỉ là thực hiện các quy trình dịch vụ. 

Khi đã biết rõ vai trò, tầm nhìn sẽ tự động được hình thành một cách nhất quán. Tầm nhìn của anh là biến Yên Tử thành một “di sản sống”, một nơi để con người tìm về chính mình chứ không phải một khu vui chơi ồn ào hay chỉ là điểm check-in đại trà,… Thế nên anh kiên quyết từ chối các sự kiện quá đại chúng để bảo vệ “tính thiêng” và sự tĩnh lặng của vùng đất.

Tiếp đến, con người tự soi chiếu Giá trị bản thân để xem mình đang có gì và cần gì để đạt được tầm nhìn đó. Anh ưu tiên tuyển dụng 35% nhân sự là người địa phương vì họ hiểu Yên Tử nhất, dù phải đối mặt với rào cản chuyên nghiệp. Là  ngành “kinh doanh cảm xúc”, du lịch cần người bản địa giúp du khách chạm được vào cái “thật” và cái “hồn” của vùng đất. Chính những câu chuyện kể từ người dân địa phương, bằng giọng nói và sự chân thành của họ, đã giúp du khách có những trải nghiệm tịnh dưỡng sâu sắc hơn thay vì thông tin thuần túy.

Anh thực hiện chính sách kết hợp: tuyển người ngoại tỉnh cho những vị trí cần kỹ năng chuyên môn cao và ngoại ngữ, sau đó để họ làm việc cùng người địa phương nhằm tạo ra một đội ngũ có sự giao thoa giữa tính chuyên nghiệp và sự am hiểu di sản. Nhiều nhân viên trước đây chỉ biết đi rừng bẻ măng hoặc làm nghề gánh hàng thuê. Qua quá trình làm việc tại Legacy, họ đã chuyển mình thành những nhân viên phục vụ chỉn chu, một sự thay đổi mà chính bản thân họ cũng không ngờ tới. 

Tinh thần ấy dần lan tỏa ra địa phương, giúp du lịch Yên Tử bớt hiện tượng “kiếm tiền mùa lễ hội”. Người dân dần thúc đẩy các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ (như quán rượu mơ, nhà hàng gà đi bộ) sang hướng bền vững bởi niềm tự hào di sản.

Khi vai trò đúng, tầm nhìn rõ và giá trị đủ, thì các con số về doanh thu hay sự hài lòng của khách hàng sẽ tự tới. Anh không phải đặt áp lực KPI lên trên hết mà thay bằng sự cân bằng. Mục tiêu cuối cùng là anh cảm thấy mình “đang thật sự sống” trong công việc.

Với anh Lợi, Legacy Yên Tử như một nơi chốn để quay về. Mỗi người đến với Yên Tử mang theo câu chuyện riêng, và rời đi khi đã đủ cho mình. Đó là cách một di sản sống giữa lòng đương đại và một khu nghỉ dưỡng trở thành ngôi nhà tinh thần trong lòng du khách.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 02/2026

ĐỌC NGAY

Khám phá Đảo quốc sư tử 2026 và những sân chơi trải nghiệm mới

Tết-Ta: Hành trình vị giác khai mở vận may cho 12 con giáp

Tiệc Lập Xuân tại Pink Pearl by Olivier E.: Khúc hoan ca mùa xuân