Cover Quỳnh Phạm nỗ lực “Việt hóa” dòng nhạc đầy tính quốc tế này, biến Jazz trở thành một trào lưu âm nhạc đại chúng đầy hơi thở đương đại
Quỳnh Phạm nỗ lực “Việt hóa” dòng nhạc đầy tính quốc tế này, biến Jazz trở thành một trào lưu âm nhạc đại chúng đầy hơi thở đương đại
1 / 1
Ghi dấu ấn với nhiều dự án Jazz giàu biểu cảm, Quỳnh Phạm nhìn nhận dòng nhạc này nói riêng và âm nhạc nói chung như những sản phẩm sáng tạo cần được vận hành chuyên nghiệp, có chiến lược và trách nhiệm
Từ album Rồi như đá ngây ngô đến dự án Hãy Yêu Jazz Đi, Quỳnh Phạm đang dần trở thành một “người kết nối văn hóa” thực thụ. Trong nhiều năm, cô và bạn bè nghệ sĩ âm thầm hỗ trợ các nghệ sĩ Jazz trẻ cất lên tiếng nói của mình. Quỳnh Phạm nỗ lực “Việt hóa” dòng nhạc đầy tính quốc tế này, biến Jazz trở thành một trào lưu âm nhạc đại chúng đầy hơi thở đương đại, mang tính cộng đồng và kết nối mạnh mẽ.
Sứ mệnh của “người kết nối” cộng đồng
Tại sao một nghệ sĩ theo học cổ điển tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội như chị lại quyết định rẽ hướng sang thế giới của Jazz, của những nghệ sĩ đầy tự do, rồi trở thành nhà quản trị văn hóa chuyên nghiệp?
Có lẽ vì sự “nổi loạn” trong máu tôi quá lớn. Tôi cảm thấy mình không phù hợp với sự gò bó và những gì đã quá quen thuộc. Tôi chọn đi ra ngoài, chấp nhận rủi ro trong những con đường mới. Thời điểm đó, song song với việc biểu diễn Jazz, tôi cũng làm việc tại các đơn vị truyền thông hay các doanh nghiệp về nội dung số để thực sự hiểu được cách vận hành của ngành công nghiệp văn hóa.
Chính sự va chạm này đã cho tôi thấy một khoảng cách khổng lồ giữa tư duy nghệ sĩ và tư duy quản trị. Đó là lý do tôi đi học quản trị kinh doanh và hiện tại là quản lý văn hóa. Tôi muốn mình có thể kết nối giữa hai thế giới: hiểu được sự bay bổng của nghệ sĩ nhưng cũng nắm vững logic của kinh tế sáng tạo.
Một nghệ sĩ không có sản phẩm thì không ai biết mình làm gì, nhưng nếu chỉ hát cover để kiếm sống thì đó chỉ là một công việc thuần túy, không phải là sáng tạo. Nếu không có sản phẩm, nghệ sĩ chỉ mãi là những người đi cover, không có “căn cước âm nhạc” riêng.
Việc hỗ trợ những tài năng mới như Dattie Do, Tu Pham, Lê Trần Phương Linh… cũng là cách tôi hỗ trợ và nuôi dưỡng lớp kế cận cho một nền Jazz Việt chuyên nghiệp. Dễ dàng nhìn thấy là công việc này không ra lợi nhuận tức thời, nhưng tôi tin sẽ có thể tạo ra một “vườn cây có quả” cho tương lai.
1 / 2
Việc xây dựng cộng đồng Jazz tại Việt Nam thường được ví như “muối bỏ biển”. Chị đã đối mặt với bài toán kinh tế này như thế nào?
Để nuôi dưỡng đam mê “đắt đỏ” này, tôi cũng buộc phải đi làm nhiều công việc khác nhau – tôi làm nhà sản xuất, tổ chức sự kiện, bền bỉ “đi cày” sản xuất nhạc relax, nhạc số theo đơn đặt hàng… giữ cho ngọn lửa Jazz không bị tắt bởi áp lực cơm áo.
Trước Covid-19, tôi từng làm kênh YouTube “Hanoi Blues Note”; tôi dùng tiền túi, sản xuất hoàn toàn miễn phí để hỗ trợ nghệ sĩ. Đó đúng nghĩa là cuộc chơi “xa xỉ” vì chi phí quay dựng, âm thanh cho Jazz rất đắt đỏ. Nhưng tôi muốn tạo ra một bệ phóng để nghệ sĩ trẻ bớt đơn độc và vất vả hơn thế hệ chúng tôi ngày trước.
Đến dự án Hãy Yêu Jazz Đi, tôi đã nhận thức và tỉnh táo hơn trong việc áp dụng luật bản quyền. Vậy nên tôi cũng bước đầu kết nối và nhờ đến sự hỗ trợ của các tổ chức về bản quyền như VCPMC hay Cục Bản quyền Tác giả để các nghệ sĩ được bảo trợ sáng tạo tốt hơn, và để bản thân mình cũng được phát triển nghệ thuật một cách chuyên nghiệp hơn. Thực tế kinh tế khắc nghiệt sau đại dịch cũng khiến tôi phải thay đổi cách làm. Thay vì làm những liveshow tốn kém và rủi ro, khó có thể đi đường dài, tôi chuyển hướng sang online và live session trong studio để tối ưu kinh phí nhưng vẫn giữ được chất lượng âm thanh và hình ảnh.
1 / 1
Có người nói chị “điên” vì đã tiêu tốn “mấy mảnh đất, mấy căn nhà” vào âm nhạc mà chưa thu hồi được vốn. Điều gì khiến chị tin vào sự tử tế trong một thị trường nghệ thuật đầy khắc nghiệt như hiện nay?
(Cười) Đúng là nếu không làm âm nhạc, chắc tôi đã tiết kiệm được vài căn nhà. Nhưng khi một sản phẩm đến lúc phải ra đời, nó sẽ ra đời. Tôi tin vào sự tử tế vì tôi đã nhận được nó quá nhiều.
Khi tôi làm đĩa về nhạc Trịnh, gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã ủng hộ hết mình. Hay như anh Dương Minh Long, một nhiếp ảnh gia nổi tiếng, sau khi nghe tôi hát đã đứng ra quay toàn bộ MV cho tôi mà không lấy một đồng thù lao nào. Anh ấy nói: “Giúp được là giúp, không vì tiền bạc gì cả”. Những điều đó khiến tôi thấy cuộc đời này quá đẹp. Tôi không phải đại gia hay quá dư dả để “ném tiền qua cửa sổ”, mọi thứ đều tự thân vận động, nên khi thành công, tôi muốn trả lại sự tử tế đó cho những người trẻ.
Đọc thêm: Tatler Most Influential 2025: Những nghệ sĩ nâng tầm di sản âm nhạc Việt Nam đương đại
Tôi không phải đại gia hay quá dư dả để “ném tiền qua cửa sổ”, mọi thứ đều tự thân vận động, nên khi thành công, tôi muốn trả lại sự tử tế đó cho những người trẻ.
Khi Jazz trở thành “cầu nối” cho di sản văn hóa việt
Chị có nhắc đến khát vọng về một “cộng đồng Jazz Việt”, vậy làm thế nào để chị đưa được tính Việt Nam vào Jazz, một dòng nhạc quốc tế?
Đó là một phần mục đích khi chúng tôi mở Hanoi Blues Note và thực hiện dự án cộng đồng Hãy Yêu Jazz Đi. Tôi luôn trăn trở: “Tại sao nhiều người lại ghẻ lạnh với chính nơi mình sinh ra? Người Việt Nam phải yêu âm nhạc Việt Nam trước đã”.
Khi bắt tay vào dự án, tôi tạm không chọn những bản Jazz chuẩn mực phương Tây, thay vào đó, tôi dùng Jazz để kể lại những tình khúc Việt Nam đã quen thuộc trong tâm thức người Việt như Trịnh Công Sơn, và trong tương lai có thể là Phạm Duy, Từ Công Phụng… như một cách dùng cái quen thuộc để dẫn dắt cái mới lạ. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng nỗ lực chuyển ngữ các ca khúc nhạc Trịnh sang nhiều ngôn ngữ khác nhau như tiếng Anh, tiếng Hàn, với sự hỗ trợ của những dịch giả nổi tiếng nhằm loại bỏ rào cản ngôn ngữ, biến di sản Việt thành một loại tài sản dễ tiếp cận thị trường quốc tế, thay vì chỉ dừng lại ở việc “nhập khẩu” Jazz Tây phương một cách thụ động.
Đây là một chiến lược “mềm hóa” Jazz. Bằng cách mượn sự quen thuộc của những giai điệu đi cùng năm tháng, tôi len lỏi vào tâm hồn khán giả, phá bỏ rào cản “nhạc Jazz khó nghe”. Sắp tới, cùng với Quỹ Di sản văn hóa phi vật thể và Tiktok Vietnam, chúng tôi sẽ tìm cách số hóa chèo, tuồng, ca trù… Đây không chỉ là công tác bảo tồn, mà còn tạo ra kho dữ liệu để khi kết hợp với Jazz thì sẽ tạo nên một định dạng âm nhạc “global” nhưng đậm chất Việt Nam.
1 / 2
Nhưng việc đó liệu có làm mất đi tính chuẩn mực của “classic Jazz”?
Tôi từng bị một người quen mắng xối xả rằng âm nhạc của tôi không ổn, nó thiếu sự chuẩn mực và tính học thuật, hàn lâm của Jazz. Nhưng tôi chọn “Relaxing Jazz” vì tôi muốn công chúng tiếp cận Jazz một cách tự nhiên nhất, từ những gì bình dị, đại chúng, gần gũi nhất.
Cũng như thay vì các nhà hát, khán phòng sang trọng, tôi dự định thực hiện dự án Phố Jazz trên TikTok thật gần gũi và phù hợp với thói quen thưởng thức của Gen Z, như là các địa điểm quán cà phê đẹp, công viên, khu di tích văn hóa… để giúp tối ưu hóa chi phí sản xuất, và tạo khả năng viral mạnh mẽ trong cộng đồng.
1 / 1
Giữa một cuộc sống quá nhiều biến động và căng thẳng, tôi muốn Jazz là những giai điệu nhẹ nhàng, thư giãn, đúng như giá trị gốc của Jazz hay Blues của những người Mỹ gốc Phi, một thể loại âm nhạc bắt nguồn từ những người da đen sau một ngày lao động mệt mỏi. Nên Jazz cũng nên là một sự “healing” trong một xã hội nhiều biến động như hiện nay.
Tôi tin vào tính gắn kết và hỗ trợ lẫn nhau của một cộng đồng yêu nhạc văn minh. Khi cộng đồng đủ lớn, chúng ta mới có thể dần dần tăng “độ khó” về mặt học thuật, và có thể hỗ trợ nghệ sĩ trẻ có nguồn thu tốt hơn, tái đầu tư cho âm nhạc. Nếu ngay từ đầu đã mang tính học thuật hàn lâm nặng nề, Jazz sẽ mãi mãi bị nhốt trong “tháp ngà” và không ai biết đến cả.
Xin chân thành cảm ơn chị đã nhận lời trò chuyện với Tatler Việt Nam.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 04/2026
ĐỌC NGAY
Wean Le: Chân thật trong âm nhạc
Sắc tím quyền lực đánh dấu sự trở lại của nữ hoàng nhạc pop Madonna
Vũ công ba lê châu Á vươn ra thế giới: Hành trình tôn vinh nghệ thuật cổ điển
Credits
Photography: LE LAI
