Cover Vũ công ba lê châu Á vươn ra thế giới: Hành trình tôn vinh nghệ thuật cổ điển
Ảnh: : saeeun_park/Instagram
Vũ công ba lê châu Á vươn ra thế giới: Hành trình tôn vinh nghệ thuật cổ điển Ảnh: : saeeun_park/Instagram
1 / 1
Những vũ công ba lê châu Á đã và đang vươn ra thế giới, góp phần định hình lại diện mạo của nghệ thuật ba lê cổ điển trên các sân khấu lớn
Múa ba lê cổ điển từ lâu đã được định hình bởi châu Âu, nhưng nguồn tài năng của nó đã không ngừng mở rộng trong vài thập kỷ qua. Ngày càng nhiều vũ công ba lê được đào tạo tại châu Á xuất hiện trong các đoàn ba lê hàng đầu ở châu Âu và Bắc Mỹ. Họ vẫn trình diễn những tác phẩm kinh điển từ thế kỷ 19, nhưng đồng thời cũng góp phần mang đến một diện mạo đa dạng và quốc tế hơn cho bộ môn này. Sự hiện diện ngày càng rõ nét của các ballerina châu Á cũng phản ánh những chuyển động lớn hơn từ cách đào tạo, các cuộc thi quốc tế cho đến việc nghệ sĩ dịch chuyển giữa các châu lục.
Bộ môn nghệ thuật này cũng đã trở lại thành tâm điểm trong các cuộc thảo luận văn hóa những tháng gần đây sau khi những phát ngôn của Timothée Chalamet về ba lê và opera. Ý kiến này nhanh chóng vấp phải nhiều phản hồi từ giới nghệ sĩ và các tổ chức nghệ thuật, tạo nên một làn sóng tranh luận trên mạng xã hội. Nhiều ý kiến đã lên tiếng khẳng định rằng ba lê vẫn đang phát triển mạnh mẽ, với các đoàn diễn và lượng khán giả ổn định trên toàn thế giới. Từ đó, sự quan tâm dành cho nghệ thuật lâu đời này cũng dần quay trở lại, đặc biệt là với những ballerina châu Á đang giữ những vị trí quan trọng trong các thiết chế nghệ thuật lâu đời.
Dưới đây là những ballerina châu Á có sự nghiệp gắn liền với các cột mốc quan trọng của ba lê quốc tế. Có người vươn tới vị trí vũ công chính tại những đoàn nghệ thuật danh giá, có người xây dựng tầm ảnh hưởng bằng cách kết nối cộng đồng châu Á với phương Tây. Dù mỗi hành trình mang một sắc thái riêng, nhưng họ đã cùng nhau phản chiếu sự hiện diện ngày càng rõ nét của các ballerina châu Á trên bức tranh ba lê toàn cầu.
Đọc thêm: Louis Vuitton tri ân di sản 130 năm với 28 trang sức Color Blossom mới
Miyako Yoshida
Đoàn múa: Royal Ballet
Sinh ra tại Tokyo, Miyako Yoshida sớm bước vào con đường nghệ thuật ba lê cổ điển. Chiến thắng tại Prix de Lausanne năm 1983 đã mở cánh cửa đến với Royal Ballet School, nơi cô hoàn thiện kỹ thuật và định hình ngôn ngữ chuyển động của mình. Từ nền tảng đó, Yoshida gia nhập Sadler’s Wells Royal Ballet và nhanh chóng vươn lên vị trí vũ công chính vào năm 1988.
Đến năm 1995, cô tiếp tục chạm đến một cột mốc quan trọng khi trở thành vũ công ba lê chính của The Royal Ballet. Tại đây, Yoshida gắn liền với những vai diễn kinh điển như Odette/Odile trong Swan Lake hay Aurora trong The Sleeping Beauty. Không chỉ tái hiện chuẩn mực kỹ thuật, cô còn mang đến chiều sâu cảm xúc và sự tinh tế, tạo nên một phong thái riêng biệt giúp những vai diễn quen thuộc trở nên mới mẻ hơn trong cảm nhận của khán giả. Sau khi rời sân khấu, Yoshida không tách khỏi ba lê mà chuyển sang một vai trò khác có sức ảnh hưởng lâu dài hơn. Cô đảm nhiệm vị trí Giám đốc Nghệ thuật Ballet và Khiêu vũ tại New National Theatre Tokyo từ năm 2020, đồng thời tham gia định hướng và đào tạo cho National Ballet of Japan. Dưới sự dẫn dắt của cô, đoàn đã thực hiện chuyến lưu diễn tại Anh với Giselle tại Royal Opera House, một dấu mốc cho thấy sự kết nối ngày càng rõ nét giữa ba lê Nhật Bản và sân khấu quốc tế.
Hành trình của Yoshida vì thế không chỉ dừng lại ở những vai diễn trên sân khấu, mà còn tiếp tục được nối dài qua vai trò người định hướng. Từ London đến Tokyo, cô góp phần định hình một thế hệ mới, đồng thời mở rộng vị thế của các ballerina châu Á trong dòng chảy ba lê toàn cầu.
Đọc thêm: Đường về nghệ thuật
Yuan Yuan Tan
Đoàn múa: San Francisco Ballet
Sinh ra tại Thượng Hải, Yuan Yuan Tan bắt đầu hành trình với ba lê tại Shanghai Dance School trước khi tiếp tục đào tạo tại John Cranko School. Năm 1995, cô gia nhập San Francisco Ballet với vai trò nghệ sĩ solo và chỉ hai năm sau đã được thăng lên vũ công chính, trở thành người trẻ nhất và cũng là nghệ sĩ Trung Quốc đầu tiên đạt đến vị trí này trong lịch sử đoàn.
Trong gần ba thập kỷ, Tan xây dựng một sự nghiệp bền bỉ với những vai diễn kinh điển như Giselle, Odette/Odile trong Swan Lake hay Juliet trong Romeo and Juliet, đồng thời ghi dấu qua các tác phẩm của những biên đạo tên tuổi như Helgi Tomasson, George Balanchine và Christopher Wheeldon.
Cô khép lại 29 mùa diễn tại San Francisco vào tháng 2 năm 2024, mở ra một chương mới với các dự án nghệ thuật và giáo dục. Hiện tại, Tan tham gia cố vấn và phát triển các hoạt động tại Shanghai Grand Theatre, đồng thời sáng lập Tan Yuan Yuan International Ballet Studio nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa và nuôi dưỡng thế hệ vũ công trẻ.
Hee Seo
Đoàn múa: American Ballet Theatre
Bắt đầu hành trình tại Korea National University of Arts, Hee Seo sớm đặt nền tảng kỹ thuật trước khi bước ra sân khấu quốc tế cùng American Ballet Theatre II vào năm 2006. Chỉ trong thời gian ngắn, cô gia nhập đoàn chính của American Ballet Theatre và đến năm 2012 được thăng lên vị trí vũ công chính, trở thành một trong những nghệ sĩ Hàn Quốc đầu tiên đạt được cột mốc này tại một đoàn ba lê lớn của Mỹ.
Tại ABT, Seo ghi dấu với những vai diễn kinh điển như Juliet trong Romeo and Juliet và vai chính trong Giselle, đồng thời tham gia nhiều tác phẩm của các biên đạo như George Balanchine, Jerome Robbins và Christopher Wheeldon. Phong cách của cô được nhận diện qua sự cân bằng giữa kỹ thuật chuẩn mực và cảm xúc tinh tế trên sân khấu.
Sau khi rời ABT vào năm 2021, Seo tiếp tục hoạt động như một nghệ sĩ khách mời quốc tế, đồng thời tham gia giảng dạy và phát triển các dự án biên đạo. Hiện cô duy trì nhịp làm việc giữa Seoul và New York, tiếp tục hiện diện trong dòng chảy ba lê đương đại với một vai trò linh hoạt hơn, nhưng không kém phần ảnh hưởng.
Sae Eun Park
Đoàn múa: Đoàn ba lê Opera Paris
Sinh năm 1989 tại Seoul, Sae Eun Park được đào tạo tại Korea National University of Arts trước khi nhanh chóng ghi dấu trên đấu trường quốc tế với chiến thắng tại Prix de Lausanne năm 2007 và huy chương vàng tại Varna International Ballet Competition năm 2010. Sau những bước đầu tại American Ballet Theatre II và Korean National Ballet, cô gia nhập Paris Opera Ballet vào năm 2011, mở ra một hành trình thăng tiến đáng chú ý.
Tại đây, Park lần lượt đi qua các cấp bậc từ coryphée đến sujet rồi premier danseuse, trước khi được phong danh hiệu danseuse étoile vào tháng 6 năm 2021 sau màn trình diễn trong Romeo and Juliet. Cột mốc này không chỉ đánh dấu đỉnh cao cá nhân mà còn đưa cô trở thành nghệ sĩ châu Á đầu tiên đạt đến vị trí cao nhất trong lịch sử hơn 350 năm của đoàn.
Năm 2023, những đóng góp của Park cho nghệ thuật tiếp tục được ghi nhận khi cô được trao Ordre des Arts et des Lettres, củng cố vị thế của cô như một trong những gương mặt nổi bật của ba lê đương đại trên sân khấu quốc tế.
Misa Kuranaga
Đoàn múa: Đoàn ba lê San Francisco
Sinh ra tại Osaka, Misa Kuranaga bắt đầu học múa tại Jinushi Ballet School trước khi gây chú ý trên đấu trường quốc tế qua các giải thưởng tại Prix de Lausanne và Youth America Grand Prix. Năm 2003, cô gia nhập Boston Ballet và đến năm 2009 được thăng lên vị trí vũ công chính, từng bước khẳng định tên tuổi qua những vai diễn kinh điển.
Trong suốt thời gian tại Boston, Kuranaga ghi dấu với Odette/Odile trong Swan Lake, Aurora trong The Sleeping Beauty và Tatiana trong Onegin, cho thấy khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa kỹ thuật cổ điển và chiều sâu cảm xúc. Đến năm 2019, cô gia nhập San Francisco Ballet với vai trò vũ công chính, tiếp tục mở rộng tiết mục sang cả các tác phẩm đương đại.
Hành trình của Kuranaga không chỉ là câu chuyện về một sự nghiệp bền bỉ mà còn phản chiếu rõ nét sự hiện diện ngày càng mạnh mẽ của các ballerina châu Á trong những đoàn ba lê hàng đầu thế giới.
Xiao Nan Yu
Đoàn múa: Đoàn ba lê quốc gia Canada
Sinh ra tại Đại Liên - Trung Quốc, Xiao Nan Yu được đào tạo tại Shenyang Dance School và Beijing Dance Academy trước khi tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật tại National Ballet School of Canada với học bổng. Năm 1996, cô gia nhập National Ballet of Canada và nhanh chóng thăng tiến, đạt vị trí vũ công ba lê chính vào năm 2001.
Trong hơn hai thập kỷ, Xiao Nan Yu xây dựng một tiết mục phong phú với các vai chính trong Swan Lake, Giselle, The Sleeping Beauty, Onegin và The Merry Widow, đồng thời tham gia các tác phẩm đương đại của James Kudelka và Aszure Barton.
Sau khi giải nghệ vào năm 2019, cô tiếp tục gắn bó với đoàn trong vai trò huấn luyện, trước khi trở thành giám đốc tập luyện kiêm huấn luyện viên chính vào năm 2022, trực tiếp dẫn dắt và đào tạo thế hệ vũ công kế cận.
Lisa Macuja-Elizalde
Đoàn múa: Mariinsky Ballet
Xuất thân từ Philippines, Lisa Macuja-Elizalde khởi đầu hành trình tại Ballet Philippines trước khi nhận học bổng theo học tại Vaganova Academy of Russian Ballet vào đầu những năm 1980. Năm 1986, cô trở thành nghệ sĩ nước ngoài đầu tiên được mời gia nhập Kirov Ballet, nay là Mariinsky Ballet, một cột mốc đáng chú ý trong bối cảnh khi đó hiếm có vũ công châu Á xuất hiện trong các đoàn ba lê lớn của Nga.
Trên sân khấu, Macuja-Elizalde ghi dấu với các vai diễn trong Giselle và Swan Lake, mang đến một hiện diện khác biệt trong dòng chảy ba lê vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ truyền thống châu Âu. Trở về quê hương, cô đồng sáng lập Ballet Manila vào năm 1995 và giữ vai trò giám đốc nghệ thuật, góp phần định hình nền tảng chuyên nghiệp cho ba lê tại Philippines.
Song song đó, cô thành lập Lisa Macuja School of Ballet và tích cực tham gia các hoạt động giáo dục, mở rộng cơ hội tiếp cận nghệ thuật cho cộng đồng. Hành trình của Macuja-Elizalde vì thế không chỉ dừng lại ở sân khấu mà còn lan tỏa qua vai trò xây dựng hệ sinh thái, cho thấy tầm ảnh hưởng lâu dài của các ballerina châu Á trong việc định hình và phát triển ba lê ngoài những trung tâm truyền thống của phương Tây.
Từ London đến Paris và rồi đến Bắc Mỹ, dấu ấn của các ballerina châu Á trong những đoàn ba lê hàng đầu đã trở nên ngày càng rõ nét trong vài thập kỷ qua. Hành trình của họ phản chiếu những chuyển động lớn hơn của ngành, khi các thiết chế mở rộng phạm vi tìm kiếm tài năng trên quy mô toàn cầu nhưng vẫn đặt nền tảng trên kho tàng kinh điển thế kỷ XIX. Trong bức tranh ấy, các ballerina châu Á không còn là ngoại lệ, mà đã hiện diện thường xuyên ở những vị trí cao nhất của nghề.
Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc “Asian ballerinas who made history on the world stage, from Misa Kuranaga to Lisa Macuja-Elizalde” của Chonx Tibajia, đăng trên Tatler Global
Topics
As Junior Editor at Tatler Vietnam, Kỳ Anh writes at the intersection of style, lifestyle, and culture. Drawn to the stories that shape how we live, create, and express ourselves, he explores the evolving language of contemporary luxury through fashion, beauty, travel, design, and the arts. His work seeks to capture not only what is defining the cultural moment, but also the people, places, and ideas quietly shaping what comes next.
