Oscar 2026: Điện ảnh giữa thế giới bất an

Chung không khí là Bugonia (Bĩ cực thái lai), bản làm lại bộ phim Hàn Quốc Save the Green Planet! (Cứu lấy hành tinh xanh!, 2003). Phim tiếp tục là sự hợp tác của đạo diễn Hy Lạp Yorgos Lanthimos và nữ diễn viên Emma Stone, sau thành công vang dội của tác phẩm kì quái Poor Things (Những kẻ đáng thương, 2023). Bugonia kể về một nữ CEO công ty dược bị bắt cóc bởi hai anh em nghi ngờ cô là người ngoài hành tinh. Với cái kết gây sốc, ý tưởng táo bạo châm biếm chủ nghĩa tư bản và các thuyết âm mưu hiện đại, bộ phim nhìn nhận con người như một hệ thống thất bại. Dù vậy, phim gây tranh cãi bởi thiếu vắng chất tình cảm chân thật, kiểu cách về nghệ thuật và những bất ổn về logic. Bugonia không thắng giải Oscar nào dù nhận bốn đề cử. 

Đọc thêm: “I Lied to you”: Những thanh âm trên dòng Mississippi…

Ác mộng đen tối

Đứng thứ hai về thành công tại Oscar 2026 là Sinners (Tội đồ), đánh dấu sự trở lại của thể loại kinh dị, vốn không phải món quen trên bữa tiệc Oscar. Đây có lẽ là bộ phim thỏa mãn nhất về mặt điện ảnh thuần túy tại giải thưởng năm nay, lấp đầy thời lượng bằng chiều sâu văn hóa, các sáng tạo nghệ thuật đáng giá, âm nhạc táo bạo kết hợp nhiều thể loại và diễn xuất đầy sức nặng. Phim mang đến cảm xúc ngạc nhiên trong trẻo khi được bước vào một thế giới khác qua ma thuật của màn ảnh rộng. Mượn yếu tố ma cà rồng, đạo diễn Ryan Coogler lồng ghép các ẩn dụ dày đặc về lịch sử đen tối của người da màu và tội lỗi tập thể. Phim thắng bốn giải Oscar, trong đó có tượng vàng danh giá Nam chính xuất sắc nhất cho Michael B. Jordan. 

Một phim ít phổ biến với đại chúng nhưng không hề thua kém về chất lượng là The Secret Agent (Điệp viên bí mật), tác phẩm đến từ Brazil của đạo diễn Kleber Mendonça Filho. Bộ phim giống như một cơn ác mộng đô thị đen tối, kể về cuộc trốn chạy của một trí thức bị đổ oan (Wagner Moura) vào thời kì độc tài quân sự những năm 70 ở đất nước Samba. Khốc liệt và đầy ám ảnh, gợi đến các phim hay nhất của anh em nhà Coen, The Secret Agent sử dụng chất noir và không khí chính trị ngột ngạt để khắc họa nỗi sợ về một xã hội bị giám sát. Một dạng kinh dị đời thật, không hề lỗi thời, nếu xét đến nỗi lo lắng về các công cụ nghe lén và thu thập dữ liệu cá nhân hiện đại. 

Với những hình tượng khó quên như cái chân lông lá và hàm cá mập, phim sẽ lưu lại rất lâu trong tâm trí khán giả sau khi những dòng danh đề hiện lên. Dù đen tối, tác phẩm của đạo diễn Filho vẫn đầy hi vọng, với một cái kết vừa day dứt vừa ấm lòng. Đây không phải tác phẩm chỉ để thưởng thức một lần. Khác với Bugonia, việc trắng tay tại Oscar là một sự bất công đáng nhắc đến của The Secret Agent. 

Trong khi đó, Frankenstein của “vua quái vật” Guillermo del Toro tỏ ra kém thuyết phục hơn về chất lượng, với câu chuyện quen thuộc về tham vọng khoa học. Vị đạo diễn lừng danh kể lại tác phẩm kinh điển của Mary Shelley theo hướng nhân bản, xoáy vào mối quan hệ giữa người sáng tạo và tạo vật. Phim tiếp tục đặt ra những câu hỏi về giới hạn đạo đức trong bối cảnh công nghệ liên tục phát triển. Một thông điệp đánh thẳng vào cảm giác bất an mà cơn sốt AI đang gây ra toàn cầu. Tiếc rằng các vấn đề về nhịp phim, sự thiếu vắng cao trào và cảm xúc cần thiết, và không nhiều đột phá so với nguyên tác, đã khiến phim chỉ dừng lại ở mức khá. Dù vậy, như các phim khác của Del Toro, Frankenstein vẫn mang về ba giải Oscar cho Trang điểm và Làm tóc, Thiết kế sản xuất và Thiết kế trang phục. 

Tấm gương của thực tại

Ở một hướng khác, Oscar 2026 ghi nhận sự hiện diện của dòng phim thể thao, với hai tác phẩm nổi bật là F1 và Marty Supreme (Marty tối thượng). Khác với đặc trưng quen thuộc của thể loại là thường cung cấp cảm giác hứng khởi và tràn đầy cảm hứng, thì cả hai phim này chọn cách tiếp cận ngược lại: Khắc họa áp lực khổng lồ của chiến thắng. F1 đưa người xem vào một thế giới nơi ranh giới rõ ràng của chiến thắng và thất bại đã trở nên mơ hồ. Chiến thắng cá nhân giờ đây phụ thuộc rất lớn vào hệ thống và tập thể. Trong khi đó, Marty Supreme đi sâu vào tâm lý của một tuyển thủ bóng bàn bị đè bẹp bởi gánh nặng thành tích và khát khao vĩ đại. 

Tiếc rằng cả hai phim đều bộc lộ những hạn chế riêng. F1 chưa quá nổi bật và đột phá nếu đặt cạnh các phim đua xe công thức 1 xuất sắc trước đó, như Rush (Đường đua nghẹt thở, 2013). Trong khi Marty Supreme mất dần sức hấp dẫn khi thời lượng trôi qua. Một phần đến từ diễn xuất thiếu sắc thái và chưa đủ độ chín của Timothée Chalamet, phần khác là ở lối kể dồn dập nhưng thiếu vắng các chi tiết kết nối thuyết phục từ kịch bản. Bộ phim gợi nhớ đến Uncut Gem (Kim cương trong đá, 2019) của cùng đạo diễn Josh Safdie, nhưng kém hiệu quả hơn về nhịp điệu, câu chuyện và nhân vật. 

Khi đối diện với quá nhiều áp lực từ bên ngoài, một nhóm tác phẩm quay về với các giá trị cốt lõi bên trong, như tình thân gia đình, ký ức riêng tư và hành trình tái kết nối với bản thân sau mất mát. Đây cũng là các bộ phim mang đến những xúc cảm tinh tế và sâu lắng ở Oscar năm nay. Hamnet, với phần diễn xuất đầy nội lực của Nữ chính xuất sắc nhất Jessie Buckley, kể lại cách người vợ của văn hào William Shakespeare vượt qua nỗi đau mất con, mở ra sự ra đời của vở kịch Hamlet kinh điển. Train Dreams (Giấc mơ tàu hỏa) theo chân một thợ xẻ nghèo khổ trong hành trình chữa lành dài đằng đẵng như một chuyến tàu không bến, sau khi mất đi những người thân yêu. Trong khi đó, tác phẩm thắng giải Phim quốc tế hay nhất Sentimental Value (Căn nhà ký ức) tái khám phá tình phụ tử sau đổ vỡ và những tháng năm xa cách bằng nghệ thuật. 

Cả ba phim đều miêu tả nỗi đau trong mối liên hệ với thời gian và ký ức. Ở đó, thời gian có thể trở thành lực lượng âm thầm nhưng không thể cưỡng lại bào mòn tình yêu và cảm xúc, hoặc cũng có thể mang đến sức mạnh hàn gắn. Ký ức có thể là lọ thuốc độc ăn mòn niềm vui sống nhưng cũng có thể là nơi trú ẩn ấm êm giữa thế giới ngày càng biến động và xa lạ hơn. Sự trở lại của những câu chuyện nhỏ bé, riêng tư này có lẽ là cách điện ảnh tìm lấy chỗ dựa, khi những điểm tựa lớn như hệ thống hay tập thể dần lung lay. 

Nhiều trang báo gọi buổi lễ trao giải Oscar 2026 là “nhạt nhẽo”, nhưng tính từ này khó áp dụng cho các phim tham gia đường đua năm nay. Trong một giai đoạn bất an và bất định, điện ảnh hàn lâm đã trở thành tấm gương phản chiếu tâm lý thời đại, những lo âu, mâu thuẫn và cả nỗ lực thích nghi của con người. Từ các bộ phim chính trị, kinh dị, thể thao đến gia đình, tất cả đều xoay quanh một câu hỏi chung: Con người tồn tại như thế nào trong một thế giới không chắc chắn như hiện tại? Và có lẽ, chỉ khi dám trung thực nhìn thẳng vào cơn ác mộng, như cậu bé trong phim The Secret Agent, chúng ta mới bắt đầu tìm thấy câu trả lời. 

ĐỌC NGAY

Oscar 2026: 11 trang phục ấn tượng của sao châu Á trên thảm đỏ

Hakoota Dũng Hà: Bản ngã mới sau những nốt trầm

Nghệ thuật thời đại trí tuệ nhân tạo: Hoàn hảo là một lời nói dối