Hakoota Dũng Hà: Bản ngã mới sau những nốt trầm

Trong giai đoạn tĩnh lặng trước đây, anh đã tìm thấy sự an ủi trong loại hình nghệ thuật hay niềm vui nào để tìm lại điểm cân bằng? Điều đó thay đổi cách anh tiếp cận nghệ thuật như thế nào?

Từ nhỏ, thiên hướng nghệ thuật và niềm đam mê đầu tiên của Hà lại là Hội họa. Trong ký ức tuổi thơ, những buổi trưa hè hay các tối muộn ngồi chờ bố mẹ đi dạy về thường gắn liền với những bức vẽ đầy màu sắc.

Khởi nguồn cho thế giới quan của Hà chính là cô giáo dạy vẽ cấp một, người đã khơi gợi niềm cảm hứng với hai cái tên vĩ đại: Vincent Van Gogh và Salvador Dalí. Hai cái tên tưởng chừng như hai thái cực đối lập, nhưng lại gặp nhau ở một điểm rất đồng điệu với tư duy nghệ thuật của Hà: ta không vẽ những gì chúng ta thấy, ta vẽ những tâm trí đang chảy tràn bên trong mình.

Từ Vincent, Hà học được cách trân trọng vẻ đẹp của những nhát cọ thô ráp, tưởng như chồng chéo nhưng lại tạo nên những 'khoảng thở' đầy cảm xúc – điều mà Hà luôn cố chắt lọc vào từng bản thu thanh. Ở đó, Hà nhìn thấy trong nét vẽ của ông sự rung động, dữ dội và cả những khoảnh khắc chực chờ tan vỡ. Chính cái thế giới sinh động một cách “thật” hơn là chỉ “đẹp” ấy đã giúp Hà dừng cố gắng “đánh bóng” âm nhạc quá mức. 

Còn ở Dalí, cách ông sử dụng không gian và thời gian giúp Hà tự tin hơn với những ý tưởng phi logic trong cấu trúc bài hát. Là một “tay ngang”, mình luôn băn khoăn về việc có nhất thiết phải tuyến tính trong âm nhạc, hay cảm xúc có cần tuân theo logic mới dẫn dắt được người nghe?

Đọc ngay: Nguyễn Mỹ Trang và những điệu nhảy không tuổi

Hai danh họa ấy đã thay đổi cách Hà dùng âm nhạc để tiếp cận thế giới: không đơn thuần là mô tả hay dẫn giải cảm xúc một cách thẳng hàng, mà âm nhạc của Hà sẽ là những chiếc cọ cùng bạn vẽ nên thế giới thanh âm, nơi bạn tự bước vào và tạo nên giấc mơ của chính mình. 

Khán thính giả nghe nhạc của Hà sẽ được bất ngờ với những cấu trúc phi tuyến trong những tệp thanh âm mới, cho phép chúng ta chạm được nhiều hơn những chất xúc tác (textures) và bầu không gian (vibes) hơn chỉ là những giai điệu (melodies) đơn thuần. 

Sau những biến cố, âm nhạc của anh dường như bớt đi sự phô diễn kỹ thuật mà thay vào đó là sự chiêm nghiệm. Anh định nghĩa thế nào là một bản phối “vừa vặn” cho tâm hồn người nghe trong kỷ nguyên số ồn ào này?

Bạn có thể thấy Hội Hoạ ảnh hưởng đến tâm lý Âm Nhạc của Hà như thế nào. Và đó cũng chính là cách nhìn của mình hiện tại: các bức tranh thanh âm không còn "thẳng" bằng chi tiết, mà "thẳng" bằng những khoảng trống biết thở . 

Trong kỷ nguyên số ồn ào này, nơi mà con người đang vận hành phong cách 5Q: Quá đầy - Quá nén - Quá nhanh - Quá sáng - Quá tải (tâm hồn) thì một bản phối “vừa vặn” của Hà chính là công thức 3D: Đủ tinh giản - Đủ chiều sâu - Đủ chân thật.

Đủ tinh giản: Là khi mình không cố chen thêm một nhạc cụ nào nữa nhưng cũng không loại bỏ đi một lớp nào vì bài hát đang thở rất đúng nhịp. Một điểm cân bằng mong manh một cách đầy đẳng cấp

Đủ chiều sâu: Trong thời đại mà 3 giây đầu bỗng dưng trở thành thứ quy chuẩn gây nghiện mới, Hà lại quay về chú ý đến độ DƯ ÂM - một thứ gì đó mà người nghe chưa thể gọi tên được khi bài hát đang dần lắng xuống. Đó có thể một tiếng quét chổi trống không đúng “grid”, một khoảng “reverb” kéo dài hơn bình thường hay một “texture” lệch pha hơn thường lệ… Đó là những "sai sót có chủ đích" của tâm hồn.

Đủ chân thật: “Đừng diễn giải cảm xúc của mình” - câu mà Hà luôn chia sẻ mỗi khi các bạn nghệ sĩ mới hỏi mình về kinh nghiệm. Mình không phản bác giá trị của kỹ thuật hoàn hảo hay sự dày dặn, sắc nét trong kỹ năng biểu diễn. Nhưng mình nhớ có anh chị đồng nghiệp từng nói rằng: “Kỹ thuật là ngôn ngữ nhưng chiêm nghiệm mới là thông điệp”. Mình luôn chú trọng vào việc người nghe cảm thấy thứ gì đang chạm vào họ hơn là việc mình hát giỏi thế nào.

Đọc ngay: Doãn Hoàng Kiên – Cuộc phiêu lưu của huyền học và thị giác

Quan niệm của anh về sự thành đạt bây giờ có khác trước nhiều không? Giữa hào quang sân khấu, đâu mới là giá trị cốt lõi mà anh trân trọng nhất lúc này?

Có lẽ câu hỏi này chính là nỗi ám ảnh, một vết thương không bao giờ khép miệng trong tâm lý của Hà. Với bố hay đa số người xung quanh, Hà là một người không đủ tham vọng nhưng rất cố chấp vì những quan điểm hữu hình về thành tựu của mình (danh tiếng, tiền bạc, sự hâm mộ).

Bản thân Hà, những lần dám chạm và đi qua những vùng chưa biết của bản thân, những lần đối diện một cách trung thực nhất với những điểm yếu cả về xúc cảm lẫn kỹ năng trong từng bản nhạc, và mình còn giữ được bao nhiêu phần bản chất sau ngần ấy hành trình mới chính là những thành đạt mà mình mưu cầu.

Giữa thời đại mà mọi thứ đều đòi hỏi phải lớn hơn, nhanh hơn, ồn ào hơn, điều đáng quý nhất đối với Hà là liệu mình còn đủ nhạy cảm để rung động trước một điều nhỏ bé mà viết nên những giai điệu đẹp hay không? Được phép đi chậm, đi sâu và đi thật… đó mới là đặc quyền hiếm hoi trong ngữ cảnh hiện tại.

Âm nhạc của anh từng đưa tiếng muỗng khuấy cà phê vào thành phần âm thanh trong một ca khúc, đó là một lựa chọn rất cá nhân nhưng cũng rất Việt Nam. Anh thấy sự liên kết nào giữa âm nhạc và văn hoá Việt trong giai đoạn này? 

Có phải bạn đang nhắc tới dự án toàn cầu mà Hà có cơ duyên được mời hợp tác từ Converse Vietnam?

Hà và bạn trẻ Luf Phương (Digital Art Creator) đã cùng nhau tạo nên một mảnh ghép nhỏ, đại diện cho Việt Nam trong bản theme song (bài hát chủ đề) chung của chiến dịch - một hành trình mà ở đó, âm nhạc không còn biên giới, chỉ còn những rung động gặp nhau.

Với Hà, văn hoá Việt không cần được “phóng đại” mới trở nên đặc biệt. Bởi nó đã luôn ở đó, dù trong những điều rất nhỏ: Trong hơi cà phê bốc lên lúc sáng sớm; trong tiếng xe lướt qua góc đường còn ẩm sương sớm; và trong cái “leng keng” rất khẽ khi chiếc muỗng chạm nhẹ vào thành ly. Nếu bạn từng ngồi ở một quán cà phê vỉa hè Việt Nam lúc sáng sớm, bạn sẽ hiểu vì đó gần như là một nhịp đập quen thuộc của phố phường Việt Nam

Cà phê Việt Nam giờ đây đang dần in dấu trên bản đồ văn hoá - ẩm thực thế giới. Và Hà chỉ đơn giản muốn mang theo cái “leng keng” rất Việt ấy bước vào âm nhạc của mình, không phải như một hiệu ứng lạ tai, mà như một ký ức sống.

Âm nhạc, ở điểm này, không còn chỉ để nghe. Nó đã trở thành một dạng ký hiệu văn hoá để những gì rất Việt không cần nói to mà vẫn được nhận ra.

Có bài học lớn nhất nào anh muốn tâm sự với những nghệ sĩ trẻ đang đối mặt khó khăn hoặc tìm kiếm bản ngã của mình?

Hãy trung thành với thứ khiến bạn rung động, ngay cả khi nó chưa hợp thời.

Nhiều nghệ sĩ trẻ (kể cả Hà) đã, đang và chắc chắn sẽ bước vào những giai đoạn rất cô đơn khi bạn không biết mình là ai, không biết mình đang đi đúng hay sai, và đôi khi mọi thứ bạn làm đều không được phản hồi như mong đợi. Tạm gọi là những vùng mù gián đoạn tiếp diễn.

Chúng ta đều trải qua những ngày hoang mang, những quyết định tưởng như sai lầm và cả những phiên bản chưa hoàn thiện của mình. Nhưng bất ngờ thay, chính từ những đổ vỡ đó, bản sắc riêng lại dần hình thành. Lúc này, Hà vẫn không ngừng học, vẫn phạm những sai lầm “đắt giá” để lớn lên, nhưng trên hết, Hà chọn tin vào giá trị của mình trước khi thế giới kịp công nhận điều đó.

Thế nên, đừng vội nghi ngờ giá trị của mình chỉ vì thế giới chưa kịp hiểu bạn.

Anh nhìn thấy bản thân sẽ phát triển âm nhạc theo hướng nào trong 5 năm tới? Có dự án đặc biệt nào anh đang ấp ủ nhưng chưa từng tiết lộ?

Thật lòng, Hà chưa từng nhìn âm nhạc của mình như một đường thẳng để “phát triển theo hướng nào đó”.

Lúc này, thứ Hà làm không phải là một thể loại cụ thể, mà là nơi âm nhạc có thể trôi tự do giữa ranh giới của retro soul, psychedelic, ritual ambience, thậm chí cả những loại âm thanh đời thường mà ta tưởng như vô nghĩa. 

Mình muốn mỗi dự án của mình giống như một không gian cảm xúc hơn là một sản phẩm được đóng khung. Một kiểu của việc thiết kế thế giới âm thanh tương quan đến thế giới trong hội hoạ mà Hà đã kể trên, khai thác những vùng cảm xúc mơ hồ, để khán giả không chỉ nghe, mà gần như… bước vào.

Chính vì vậy, những dự án sắp tới tựa như một concept dài hơi hơn, giống một hành trình phân mảnh bản ngã để người nghe có thể nhìn thấy chính họ trong những vết nứt của câu chuyện.

ĐỌC NGAY

Một điệu Jazz du dương mùa xuân...

Tết-Ta: Họa sĩ Mai Văn Nhơn - Dùng cái “lì” để giữ hồn di sản, đưa gốm trở thành một phần của ký ức người Việt

Jazz ở Hà Nội: Khởi đầu và tiếp nối