Ngày nay, mức độ ảnh hưởng của phim ảnh và các phương tiện truyền thông ngày càng mạnh mẽ. Do đó, những vấn nạn xã hội như bạo lực gia đình cần đảm bảo truyền tải thông điệp đúng đắn, đồng thời tránh rơi vào tình trạng lãng mạn hóa vấn đề bạo hành trong mối quan hệ
* Bài viết có tiết lộ một phần nội dung của bộ phim It Ends With Us.
Tại Việt Nam, theo báo cáo kết quả thực hiện các mục tiêu về bình đẳng giới năm 2023, hình thức bạo lực về thể xác xảy ra nhiều nhất, kế đến là bạo lực về khía cạnh tinh thần, kinh tế và tình dục. Không chỉ phái nữ, nam giới cũng có thể là nạn nhân của vấn nạn bạo lực gia đình. Báo cáo cũng cho thấy tỷ lệ nạn nhân nữ giới bị bạo hành là 82,3 phần trăm (2.628 người) và nam giới là 17,7 phần trăm (565 người).
Không chỉ vậy, theo báo cáo, nạn nhân bạo lực gia đình thường có tâm lý cam chịu, không dám chia sẻ với ai vì sợ bị kỳ thị. Hầu hết những người bị bạo lực chỉ tìm kiếm sự giúp đỡ khi tình hình trở nên trầm trọng và không thể gắng gượng. Qua đó, có thể thấy rằng việc nâng cao nhận thức về vấn đề bạo hành, nhằm xóa bỏ sự kỳ thị để khuyến khích nạn nhân tìm kiếm sự giúp đỡ ngày càng quan trọng. Trong bối cảnh ngày nay, các phương tiện truyền thông có sức ảnh hưởng đáng kể đối với việc nâng cao nhận thức về vấn đề này, chẳng hạn như phim ảnh. Tuy nhiên, nếu khai thác đề tài này một cách thiếu cẩn trọng, điều đó có thể tác động tiêu cực đến nhận thức của nhiều người về vấn đề bị ngược đãi trong mối quan hệ lãng mạn.
Khi phim ảnh đơn giản hóa vấn đề thoát khỏi mối quan hệ bạo hành
Vào tháng 8 vừa qua, bộ phim điện ảnh It Ends With Us được chuyển thể từ tiểu thuyết bán chạy cùng tên của tác giả Colleen Hoover do Blake Lively và Justin Baldoni đảm nhận vai chính, đã đối mặt với vô số ý kiến trái chiều từ khán giả và giới chuyên môn. Bên cạnh thái độ gây tranh cãi của nữ diễn viên Blake Lively khi quảng bá bộ phim liên quan đến chủ đề bạo lực gia đình, nhiều khán giả và chuyên gia cho rằng nội dung của It Ends With Us không phản ánh đúng thực trạng của những nạn nhân bị bạo hành.
Dẫu vậy, It Ends With Us vẫn có nhiều điểm sáng, chẳng hạn giải thích lý do vì sao một số người lại bị cuốn vào mối quan hệ bị bạo hành về thể xác lẫn tinh thần. Lily Bloom (nữ chính của It Ends With Us) đã phải lòng Ryle Kincaid (nam chính), một bác sĩ giải phẫu thần kinh đẹp trai và tài năng. Ban đầu, Lily chỉ muốn làm bạn với Ryle, song không thể cưỡng lại sự kiên trì theo đuổi của anh ta. Khi bắt đầu hẹn hò, hai người chìm đắm trong cảm giác hạnh phúc và ngọt ngào của tình yêu. Sau đó, họ chuyển đến sống cùng nhau và bắt đầu bước vào hôn nhân. Thế nhưng, Ryle dần dần trở nên nóng tính và bạo lực hơn với Lily.

Above Hành trình thoát khỏi mối quan hệ bị ngược đãi của Lily quá dễ dàng so với thực tế (Ảnh: thuộc bản quyền của Sony Pictures)
Theo nhận định của nhà tâm lý học Perpetua Neo, những mối quan hệ tình cảm độc hại luôn bắt đầu từ những hành động "love bombing" (một hình thức thao túng nguy hiểm trong mối quan hệ lãng mạn) đến từ người nam, nhắm khiến người nữ trở nên phụ thuộc hơn về mặt cảm xúc. Sau đó, người nam dần dần trở nên kiểm soát và thao túng hơn, thậm chí đóng vai nạn nhân để người nữ cảm thấy có lỗi và cố gắng làm mọi thứ để đối phương hài lòng. Bởi vì đã từng trải qua giai đoạn ngọt ngào và hạnh phúc, người nữ có xu hướng ấp ủ hy vọng rằng mọi thứ rồi sẽ tốt đẹp hơn trong tương lai. Trên thực tế, quá trình bị ngược đãi không diễn ra liên tục, Như vậy, có thể thấy rằng It Ends With Us đã khắc họa khá chi tiết và rõ ràng về lý do vì sao nhiều người phụ nữ bước vào mối quan hệ bị ngược đãi.
Tiếc thay, It Ends With Us không khai thác chi tiết về những khó khăn khi thoát khỏi mối quan hệ bạo hành, thậm chí còn có phần đơn giản hóa. Pamela Jacobs, CEO của tổ chức phi lợi nhuận National Resource Center on Domestic Violence chia sẻ, phần lớn những người thoát ra khỏi mối quan hệ bạo hành có thể đối mặt với việc không giành được quyền nuôi con, mắc phải chứng rối loạn tâm lý sau chấn thương và trầm cảm, thậm chí là vô gia cư hoặc bị sát hại. Trong khi đó, nữ chính của It Ends With Us dường như không gặp phải bất cứ khó khăn nào về mặt tài chính và công việc, tranh chấp về mặt pháp lý, sự kỳ thị của xã hội và nhiều vấn đề nan giải khác có thể phát sinh ở đời thực.

Above Bộ phim “It Ends With Us” đối mặt với nhiều ý kiến trái chiều (Ảnh: thuộc bản quyền của Sony Pictures)
Không chỉ vậy, những người có xu hướng thao túng và bạo hành như Ryle thường không dễ dàng thừa nhận sai lầm và buông tha cho đối phương. Hơn nữa, việc khắc họa Ryle có quá khứ bi thảm và ngoại hình nổi bật để khán giả thông cảm cho hành vi bạo hành cũng là yếu tố gây tranh cãi. Afton Turner, cố vấn phục hồi sau chấn thương cho biết, mặc dù những chấn thương tâm lý có thể dẫn đến hành vi bạo hành, đó không nên là lý do để bào chữa hoặc thông cảm.
Ngoài ra, theo nghệ sĩ ngôn từ và người ủng hộ nạn nhân bị bạo hành Obbie West, câu chuyện của Ryle và Lily trong It Ends With Us có thể khiến nhiều người nhìn nhận đó là một câu chuyện tình yêu. Điều đó có thể tác động tiêu cực đến những người thường xuyên rơi vào các mối quan hệ tình cảm không lành mạnh hoặc không nhận ra những dấu hiệu bị ngược đãi.
Xem thêm: Salvatore Ferragamo - Từ kẻ bị xem thường đến biểu tượng của Hollywood
Những sắc thái nên có trong một bộ phim về vấn đề bạo hành
Trong khi It Ends With Us vẫn còn nhiều thiếu sót khi đề cập đến vấn đề bạo hành, một số bộ phim khác lại thành công khi khắc họa được nhiều sắc thái và sự phức tạp của một mối quan hệ bị ngược đãi. Một cái tên tiêu biểu là Big Little Lies, bộ phim truyền hình của HBO nhận được nhiều lời khen với sự tham gia của loạt diễn viên đình đám như Nicole Kidman, Meryl Streep, Laura Dern, Reese Witherspoon… Nhân vật Celeste (Nicole Kidman) luôn phải chịu đựng những cơn thịnh nộ bất chợt của người chồng Perry, người có vẻ như là một người chồng hoàn hảo. Có đôi lúc, Perry rất dịu dàng và tận tâm chăm sóc Celeste, lúc khác anh lại bạo hành người vợ về thể xác và tinh thần. Khi theo dõi bộ phim, khán giả có thể hiểu được những tổn thương mà Celeste trải qua, cũng như sự bối rối và hoang mang đã khiến cô mắc kẹt trong mối quan hệ với Perry. Xuyên suốt mùa đầu tiên, Celeste phải trải qua một hành trình dai dẳng và gian nan để đối mặt với sự thật rằng bản thân đang bị ngược đãi bởi chính người đàn ông mà cô yêu. Đến mùa tiếp theo, bộ phim miêu tả về tác động của việc bị bạo hành, ngay cả khi đã thoát khỏi mối quan hệ đó.

Above Nicole Kidman vào vai người phụ nữ bị bạo hành trong “Big Little Lies” (Ảnh: thuộc bản quyền của HBO)
Một cái tên khác đáng chú ý là Maid, bộ phim truyền hình do Netflix sản xuất, dựa trên quyển hồi ký của Stephanie Land. Maid xoay quanh người mẹ trẻ Alex đang tìm cách thoát khỏi sự bạo hành tinh thần của người bạn trai Sean. Ban đầu, Alex không biết rằng liệu bản thân cô có đang bị ngược đãi không khi mà Sean chưa bao giờ đánh cô. Dù thế, cô vẫn quyết tâm rời đi khi hành vi bạo lực của Sean có thể gây hại cho con gái của cô là Maddy. Trước đó, Alex luôn kỳ vọng rằng người yêu có thể thay đổi nên cố gắng nhẫn nhịn và chờ đợi. Thế nhưng, tình yêu thương của cô dành cho con gái đã trở thành động lực lớn nhất để cô rời khỏi Sean. Dựa trên một câu chuyện có thật, Maid đã khắc hoạ chân thật hành trình làm lại cuộc đời sau khi rời khỏi mối quan hệ bị ngược đãi. Qua đó, khán giả cũng có thể hiểu được những khó khăn khiến nạn nhân bị bạo hành không thể rời đi, chẳng hạn như do không đủ nguồn lực về tài chính và sự trợ giúp của những người xung quanh.
Xem thêm: Bí thuật nhiệm màu nào đằng sau việc "manifest" để đạt mục tiêu trong cuộc sống?

Above Alex quyết tâm rời khỏi người bạn trai vì sự an toàn của con gái (Ảnh: thuộc bản quyền của Netflix)
Sự thành công của Big Little Lies và Maid đến từ việc khắc họa diễn biến tâm lý chân thật của nạn nhân. Diane Shoos, Phó Giáo sư tại Đại học Công nghệ Michigan cho biết, những nạn nhân ngoài đời thực luôn cố gắng thấu hiểu hành vi của đối phương để duy trì mối quan hệ tình cảm, đồng thời nỗ lực ngăn chặn tình trạng bị ngược đãi. Những gì mà họ tìm kiếm và đấu tranh để có được là một cuộc sống an toàn cùng với con cái và một mối quan hệ tình cảm không bị bạo hành.
Dù có những bộ phim truyền tải khá tốt về vấn đề bạo lực gia đình như Big Little Lies và Maid, chủ đề này vẫn chưa được thảo luận và đào sâu hơn. Shoos cũng cho rằng ngay cả với những bộ phim khai thác đề tài này được công chiếu, mức độ thảo luận cũng không quá nhiều và không kéo dài lâu. Trong trường hợp của It Ends With Us, vào thời gian đầu khi quảng bá cho bộ phim, chủ đề bạo hành không được đề cập rõ ràng khiến nhiều khán giả cho rằng đây là bộ phim hài lãng mạn. Điều đó cho thấy rằng vẫn còn nhiều thử thách để nâng cao nhận thức về vấn đề bạo hành thông qua phim ảnh, từ đó giúp các nạn nhân không còn e ngại trong việc lên tiếng tìm kiếm sự giúp đỡ.



