Legacy 80: DTAP và Kawaii Tuấn Anh - Vượt qua giới hạn để đưa niềm tự hào Việt Nam vươn xa

Anh đã làm gì để kết hợp kỹ xảo hoành tráng với bản sắc văn hóa Việt mà không làm mất đi “cái hồn” truyền thống?

Kawaii Tuấn Anh: Chúng tôi đọc sách, tham khảo ý kiến các nhà nghiên cứu, thậm chí đi thực địa để quan sát hiện vật và lắng nghe câu chuyện từ các bậc tiền bối. Sau thời gian để “ngấm”, chúng tôi chọn lọc ra những yếu tố cốt lõi còn đọng lại trong tim mình.

Sau đó mới nghĩ đến cách thể hiện, từ tone màu, sắp đặt, góc máy đến kỹ xảo 3D. Ví dụ như hình ảnh hai nhân vật rối nước, chúng tôi giữ lại nét mộc mạc, lớp sơn mài truyền thống nhưng biến hoá chúng thành biểu tượng khổng lồ giữa sông để tạo hiệu ứng thị giác ấn tượng.

Xem thêm: Legacy 50: NSND Kim Cương - Một đời sống, một đời sân khấu

Có phân cảnh hoặc chi tiết nào khiến anh cảm nhận rõ nhất sự gắn kết giữa các thế hệ người Việt trong quá trình làm MV? 

Kawaii Tuấn Anh: Đa phần MV quay trên phông xanh để phù hợp điều kiện sản xuất, nhưng có những cảnh tôi nhất định giữ lại không gian thật, như phân cảnh NSND Thanh Hoa ở Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Nó mang đến cảm xúc hào hùng và một ký ức chân thực mà không kỹ xảo nào thay thế được.

Tôi vẫn nhớ cảnh quay cuối với hơn 100 người cùng đặt tay lên tim. Trên trường quay có 54 bạn trẻ đại diện 54 dân tộc, các cô chú cựu chiến binh, sinh viên làm công tác xã hội, nhóm Sài Gòn Xanh, H'Hen Niê, nhà thiết kế Phan Đăng Hoàng, vận động viên Ánh Viên… Những câu chuyện được chia sẻ như một vòng tròn gia đình, nhiều cô chú đã khóc ngay tại set, điều này vượt ngoài mọi dự tính ban đầu của tôi.

So với các dự án trước, “Made in Vietnam” mang đến cho anh cảm giác khác biệt gì về trách nhiệm xã hội của người làm nghệ thuật?

Kawaii Tuấn Anh: Tôi tin rằng ai làm nghệ thuật cũng cần có một “cái gốc”: dùng tài năng, kinh nghiệm và mối quan hệ của mình để tạo giá trị cho cộng đồng. Tôi đã học được điều này rất sớm từ những anh chị tiền bối, qua những dự án cộng đồng hơn mười năm trước. 

Điều đặc biệt ở “Made in Vietnam” là thời điểm này, sức lan toả văn hoá Việt mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Các ban ngành ủng hộ, khán giả đón nhận, nghệ sĩ thì ngày càng đầu tư chỉn chu. Trong phạm vi công việc của mình, tôi coi đó là một đóng góp nhỏ bé, nhưng thấy rõ cơ hội để văn hoá Việt bước ra thế giới.

Nhiệm vụ của chúng tôi là không ngừng nâng cao chất lượng, gắn kết tập thể. Một hai sản phẩm riêng lẻ có thể chưa đủ, nhưng nếu làm bền bỉ và liên tục, chúng ta sẽ tạo nên một làn sóng văn hoá Việt vươn xa.

Hơn một năm ấp ủ “Made in Vietnam” đã thay đổi cách các bạn nhìn nhận về văn hóa và con người Việt Nam như thế nào?

DTAP: “Made in Vietnam” với chúng tôi là một hành trình khám phá văn hóa, lịch sử, con người và những vùng đất trên dải đất hình chữ S. Con đường ấy không chỉ mới khởi đầu từ dự án album, mà đã được nuôi dưỡng từ những ngày đầu DTAP gắn bó với nghệ thuật. Xuất phát điểm chỉ đơn giản là tình yêu chân thành dành cho quê hương, nhưng càng sáng tạo, tình yêu ấy càng lớn, thôi thúc chúng tôi tiếp tục và ấp ủ về một album đầu tay về Việt Nam. Trải nghiệm với “Made in Vietnam” thực sự rất khác so với sáu năm trước đây chúng tôi làm nhạc. Ngày xưa, kiến thức chủ yếu đến từ sách vở hay internet. Nhưng hơn một năm qua, chúng tôi có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với nhiều chuyên gia nghiên cứu về văn hoá dân gian, và đặc biệt là gặp gỡ những nghệ nhân làng nghề, nghệ sĩ nhạc cụ dân tộc, gặp những con người đang âm thầm gìn giữ văn hoá Việt.

Có những nét đẹp văn hóa rất khó để tìm thấy qua tài liệu, mà chỉ được truyền lại từ đời này sang đời khác. Nhờ vậy, chúng tôi trưởng thành hơn, mở mang thêm nhiều kiến thức giá trị cho quá trình sản xuất âm nhạc của mình.

Trong MV, nhiều hình ảnh đời thường, bình dị được tôn vinh như biểu tượng văn hóa. Vì sao điều này quan trọng với thông điệp dự án?

Thịnh Kainz (DTAP): Chúng tôi lớn lên cùng những điều rất giản dị. Người thân làm đủ nghề. Từ bán hàng ngoài chợ, sửa xe, bán sạp khô, cựu chiến binh, thanh niên xung phong đến cán bộ xây dựng vùng kinh tế mới. Tuổi thơ của chúng tôi gắn với những tô phở nóng, những quầy mắm đậm mùi, những phiên chợ cá tấp nập. Do vậy mà đối với chúng tôi đã kể về Việt Nam thì không thể thiếu những điều dung dị như thế.

Phần trang phục của Phương Mỹ Chi và các chị em tiểu thương ngoài chợ cũng được lấy cảm hứng từ chính trang phục đời thường của các dì, các mẹ mà chúng tôi đã quen thuộc từ nhỏ. Vì thế, khi có cơ hội sáng tạo, chúng tôi đã đưa những chất liệu gần gũi đó vào sản phẩm, để câu chuyện trở nên giản dị nhưng vẫn giàu cảm xúc,nơi ai cũng có thể nhận thấy câu chuyện của chính mình.

Việc đưa nhạc cụ dân tộc vào bản phối hiện đại trong MV tiềm ẩn rủi ro thương mại, nhưng các bạn vẫn kiên định. Điều gì khiến các bạn giữ vững lựa chọn này? 

Thịnh Kainz (DTAP): Với DTAP, nhạc cụ dân tộc là xương sống và cái hồn của ca khúc, là điều không thể thiếu đối với một ca khúc mang chủ đề về văn hoá Việt Nam. Ngay từ đầu, chúng tôi đã có một ý định rất rõ ràng: thu âm nhạc cụ thật và đưa những nhạc cụ đặc trưng ấy vào đúng nội dung phù hợp với tinh thần bài hát hướng đến. 

Việc kết nối 3 miền không chỉ ở câu hò, điệu lý mà còn ở sự kết nối của từng  nhạc cụ. Có nhiều nhạc cụ chỉ Việt Nam mới có như đàn T’rưng, đàn Bầu… và chúng tôi chọn lọc, kết hợp để xuyên suốt MV vang lên một “bản giao hưởng đất trời”, một “bản giao hưởng Việt Nam”. 

Tùng Cedrus (DTAP): Thách thức lớn nhất nằm ở khâu phối khí, đặc biệt là chọn sound (âm thanh). Làm sao để giữ được âm hưởng mộc mạc, tinh tế của nhạc cụ dân tộc mà vẫn hài hòa với yếu tố hiện đại. Nếu sound quá đanh hoặc quá sắc thì sẽ lấn át, làm mất đi tầng âm đặc trưng của nhạc cụ truyền thống. Cái khó nhất chính là cân bằng để cả hai thế giới này cùng cất tiếng, không ai lấn át ai.

Tinh thần “Tự hào Việt Nam” trong dự án này khác gì so với những chiến dịch truyền thông yêu nước thông thường?

DTAP: Với chúng tôi, niềm tự hào không chỉ nằm ở việc hô vang hai chữ “Việt Nam”, mà ở chỗ làm sao để văn hoá, lịch sử và con người Việt Nam hiện lên một cách sống động và chân thật nhất. 

Trước đây, trong những dự án âm nhạc về văn hoá Việt Nam cùng anh Kawaii Tuấn Anh thì mỗi MV là một lát cắt, khắc hoạ một vùng miền, một sắc thái văn hoá. Nhưng với “Made in Vietnam”, lại là  những gì đặc trưng nhất trải dài khắp đất nước. Từ cảnh sắc, âm nhạc, phong tục, cho đến cả những chặng đường lịch sử và nét tính cách rất riêng của người Việt.

Chính sự kết hợp này làm cho từng phân cảnh đều mang lại sự xúc động và cái nhìn toàn cảnh hơn rất nhiều lần so với những dự án trước. Với DTAP, “Made in Vietnam” không chỉ là “một MV ca nhạc”, mà còn giống như một tấm gương phản chiếu cho hành trình khám phá văn hoá, con người, lịch sử của DTAP, một niềm tự hào dân tộc rất lớn mà DTAP, anh Kawaii cùng gần 400 ekip đã đặt để trong từng chi tiết nhỏ.

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, làm sao để sản phẩm nghệ thuật Việt vừa chạm chuẩn quốc tế vừa không mất gốc?

Kawaii Tuấn Anh: Về mặt hình ảnh, tôi bắt đầu làm nghề từ 13 năm trước, khi vừa rời quê lên thành phố. Thời điểm ấy, làn sóng Hallyu với K-pop, K-drama tràn vào Việt Nam, tạo nên chuẩn mực mới về sản xuất và khiến khán giả quen với chất lượng quốc tế. Tôi đi học, chủ yếu học về kỹ thuật, và sớm nhận ra khoảng cách rất lớn giữa kiến thức trên ghế nhà trường và khả năng tạo ra sản phẩm thực tế. Bởi để làm được cần máy móc, thiết bị và kinh phí mà lúc đó điều kiện thực tế còn hạn chế.

Đến hiện tại, cơ sở vật chất và công nghệ ngành phim ảnh trong nước đã phát triển, cho phép chúng tôi hiện thực hoá những ước mơ ngày trước. Vì vậy, nhiệm vụ của những người làm nghề như tôi là phải thành thạo công cụ, tạo ra sản phẩm đạt chuẩn kỹ thuật, tiệm cận với quốc tế.

Tuy nhiên, kỹ thuật chỉ là điều kiện cần. Điều làm nên sự khác biệt chính là bản sắc. Việt Nam có một nền văn hoá đa dạng về vùng miền, chiều dài lịch sử và nhiều dân tộc. Đó là kho tàng vừa rộng vừa sâu, mang đến cho chúng tôi sự tự tin và niềm tự hào khi kể chuyện bằng hình ảnh để sản phẩm không chỉ đạt chuẩn quốc tế, mà còn mang đậm dấu ấn Việt Nam.

Các bạn nghĩ điều gì quyết định để tinh thần yêu nước trong nghệ thuật không chỉ dừng lại ở cảm xúc thoáng qua mà trở thành hành động bền vững?

Thịnh Kainz (DTAP): Với tôi, tinh thần yêu nước trong nghệ thuật không phải là một cảm xúc bộc phát rồi biến mất sau mỗi sản phẩm. Nó là một hành trình dài. Trong 6 năm qua, DTAP đã liên tục tìm tòi, học hỏi với mong muốn đưa văn hoá Việt vào âm nhạc hiện đại “Made in Vietnam” là lần đầu tiên chúng tôi chủ động đứng ra tổ chức, kêu gọi sự đồng hành và sản xuất cùng nhiều nghệ sĩ khác. Đây chỉ là khởi đầu trong hành trình dài mà DTAP cam kết theo đuổi, để mỗi tác phẩm đều là một cách kể chuyện thú vị về văn hoá Việt Nam.

Kawaii Tuấn Anh: Với tôi, tính bền vững đến từ sự tự nguyện và cái tâm của người nghệ sĩ. Chúng tôi không tạo xu hướng hay chạy theo xu hướng, mà chỉ làm vì thật sự muốn làm. Khi cảm xúc xuất phát từ bên trong, không bị ép buộc, thì nỗ lực, thời gian, chất xám bỏ ra đều trở thành niềm vui và động lực. 

Nếu gửi một thông điệp đến những bạn trẻ muốn thể hiện tình yêu Việt Nam qua nghệ thuật, các bạn sẽ nói gì?

DTAP: Chúng tôi còn trẻ nên thật lòng mà nói, chúng tôi không dám chia sẻ như một người đi trước. Nhưng nếu được nói một điều, thì chúng tôi chỉ muốn nói: nếu bạn thật sự yêu một điều gì đó, hãy bắt đầu làm nó. Không cần phải quá hoàn hảo từ đầu, không cần phải giống ai cả. Chỉ cần bạn làm điều đó đủ chân thành, thì âm nhạc – hoặc bất kỳ điều gì bạn chọn – sẽ tìm ra cách để được lắng nghe. Đừng ngại nếu bạn khác số đông. Đừng vội nếu bạn chưa được công nhận ngay. Điều quan trọng là bạn tử tế với âm nhạc mình làm ra, nghiên cứu kỹ những gì mình làm và đủ kiên nhẫn để đi đường dài với nó.

Nếu có thể gửi một câu ngắn gọn để khép lại dự án, anh/chị sẽ muốn khán giả nhớ điều gì nhất về “Made in Vietnam”?

Kata Trần (DTAP):  “Ở nơi này bao năm vẫn thế, những con người chung tay giữ lấy, vẫn lưu truyền ngàn năm gấm hoa. We’re made in Vietnam”. Trong câu hát ấy có hình bóng của chúng tôi, của anh Kawaii, của tất cả những ai đã góp phần tạo nên dự án này, và của mỗi người Việt Nam. Cội nguồn là điều nhất định phải được giữ gìn.

Tùng Cedrus (DTAP): Điều đơn giản nhất nhưng cũng quan trọng nhất là: “Hãy tự hào vì mình là người Việt Nam”. 

ĐỌC NGAY:

Legacy 80: DTAP và khúc ca “Made In Vietnam” mừng Việt Nam 80 năm trường vinh

Legacy 80: Musique de Salon 17, Đức Trí và hành trình giữ nhịp ký ức Việt

Vũ Khánh Tùng, Giám đốc Bát Tràng Museum: “Bố để lại cho tôi một di sản còn dang dở”