Cover “Joker: Folie à Deux” là khúc đoản ca cho số phận của Joker (Ảnh: Instagram / jokermovie's)
“Joker: Folie à Deux” là khúc đoản ca cho số phận của Joker (Ảnh: Instagram / jokermovie's)
1 / 1
Yếu tố nhạc kịch không chỉ khiến tư tưởng của phim “Joker: Folie à Deux” thay đổi hoàn toàn, mà khán giả cũng chọn hiểu phim thông qua cảm nhận âm nhạc, được hai diễn viên Joaquin Phoenix và Lady GaGa thể hiện như “trút ruột gan”...
Hình tượng Joker nói riêng và chuỗi phim “Joker” là biểu tượng văn hoá đại chúng nổi bật ở Mỹ. Sự đặc biệt của một kẻ phản diện được ưa thích nằm ở chỗ, dù có tạo hình quái dị và tính cách gàn dở, nhưng Joker vẫn là một phần hiện thực xã hội, nơi những người được cho là “thấp cổ bé họng” tìm cách vươn lên. Được định hình là phim tâm lý tội phạm nhưng âm nhạc đã là một phần gắn kết với Joker từ màn khiêu vũ trong phần phim trước. Trong tập này, đạo diễn Todd Phillips đã nhìn ra được yếu tố đó để biến “Joker: Folie à Deux” trở thành phần phim độc đáo nhất về gã hề tàn ác.
Hạnh phúc vì không đơn độc
Nếu đã theo dõi “Joker” năm 2019, bạn có thể tường tận về số phận của Arthur Fleck - một diễn viên hài độc thoại trong hình tượng gã hề, tạm gọi là mua vui cho thiên hạ. Bản tính trầm mặc, nhưng Arthur luôn có những cơn cười không kiểm soát, chứng rối loạn thần kinh khiến anh trông vừa đáng thương nhưng cũng đáng sợ và trong mắt người khác, anh như một gã hề rách nát sống dưới đáy xã hội và cậy nhờ vào trợ cấp. Arthur dễ dàng trở thành mục tiêu cho sự thù ghét, hạ thấp và bắt nạt,... từ người dân lao động cho đến cả những kẻ có quyền thế. Dường như, tất thảy mọi thứ đều chống lại Arthur, kể cả mẹ nuôi anh.
Có thể bạn muốn đọc: 7 biểu tượng thời trang trong “kinh đô” điện ảnh Old Hollywood
Cuối phim “Joker”, Arthur Fleck trở thành phạm nhân, ra tay sát hại 5 người được cho là vô tội. Vì tâm lý bất ổn, Arthur bị giam giữ và điều trị tại bệnh viện tâm thần Arkham nơi hàng ngày, anh được trị liệu bằng cách tiếp xúc với âm nhạc. Cũng tại đây, Arthur không thể rời mắt khỏi một cô gái tóc vàng có ánh mắt đặc biệt, đó là Harleen Quinzel (gọi tắt là Lee), vào trại vì tội phóng hỏa đốt nhà bố mẹ. Sự cuồng loạn ẩn sau vẻ ngoài điềm tĩnh lạ thường của Lee khiến Arthur tò mò, đôi lúc khiến anh hứng thú muốn khám phá.
Và trong lần trò chuyện đầu tiên, Lee đã mượn âm nhạc để khơi gợi bản chất Joker bên trong Arthur. Cô thủ thỉ rằng: “Hallelujah, Hallelujah. All you sinners, I have found... Forget your troubles, come on, get happy. You better chase all your cares away” (lược dịch: Hỡi những kẻ tội đồ, tôi đã tìm thấy các người... Quên đi lo âu, nào hãy đến đây và vui lên). Bằng cách sử dụng tiết chế tối đa phần nhạc đệm, câu hát từ cửa miệng Lee trở nên chân thật, vừa như một bài thánh ca, vừa như một lời dẫn dụ Arthur vào thế giới huyễn hoặc giữa cả hai.
Sau giây phút cảm nhận, Arthur hình thành tâm lý một kẻ mộng mơ, vì anh nhận ra sau khi bỏ lại tất cả, vẫn có người nhìn thấu được anh, và... yêu thích tất cả những gì Arthur đã làm trong quá khứ. Khi hay tin sẽ bị xử tử, Arthur vẫn hoan hỉ hát rằng: “For once in my life, I have someone who needs me. Someone I've needed so long. For once, unafraid, I can go where life leads me…” (lược dịch: Lần đầu tiên trong đời, có người cần tôi. Một người mà tôi cũng đã cần từ bấy lâu. Chỉ một lần thôi mà không sợ hãi, tôi có thể đi tới bất cứ nơi nào cuộc đời dẫn dắt tôi). Đúng là một lần trong đời, Arthur Fleck đã khiến các phạm nhân ngẩn ngơ như thể họ chỉ biết rằng Joker lãng mạn một cách điên dại.
Đỉnh điểm của mối quan hệ cộng sinh giữa Arthur và Lee là phân đoạn cả hai bỏ trốn khỏi phòng chiếu phim của bệnh viện, cùng khiêu vũ dưới mưa với khung cảnh náo loạn phía sau xuất phát từ một trận phóng hỏa do Lee thực hiện nhằm lôi kéo Arthur vào cuộc vui. Sau sự kiện này, Lee được phóng thích ra khỏi bệnh viện, còn Arthur ở lại trại giam để chờ ngày xét xử. Tất cả mọi thứ đều chống lại Arthur, tuy nhiên, trước khi rời đi, Lee đã nỗ lực trao cho Arthur niềm tin rằng cô sẽ đợi anh ở bên ngoài song sắt.
Đọc thêm: Jany Temime và câu chuyện đằng sau diện mạo gia tộc Targaryen trong bộ phim “House of the Dragon”
Cơn sốt không hạ nhiệt
Sau sự kiện diễn ra vào trước phiên xét xử, Arthur Fleck gần như đã thoái thác tất cả vào viễn cảnh với Lee. Anh quên mất lời đề nghị của luật sư, rằng bên trong bản thân anh có hai bản ngã, một là Arthur và một là Joker - kẻ đã ra tay sát hại 5 mạng người. Nếu chứng minh được điều này, Arthur có thể không phải chịu án tử. Tuy nhiên, Arthur sớm nhận ra Paddy Meyers - phóng viên truyền hình đang phỏng vấn, vốn chỉ quan tâm khai thác yếu tố giật gân thay vì quan tâm thật sự tới Joker.
Chính khoảnh khắc này khiến Arthur củng cố tình yêu dành cho Lee, bằng cách thốt lên: “When you're smilin'. The whole world smiles with you” (lược dịch: Khi em cười, cả thế giới cũng sẽ mỉm cười với em). Mặc dù đã được luật sư cảnh báo về con người thật của Lee, Arthur vẫn lựa chọn đi theo con tim mình, kể từ sau khi gặp cô, Arthur từ bỏ điều trị bằng thuốc, kéo theo hệ quả rằng thi thoảng, trong cơn mê man, anh đã mơ về một sân khấu nơi anh và cô “mua vui” cho thiên hạ. Khi họ cất tiếng hát: “Baby, you don't know what it's like. To love somebody, to love somebody. The way I love you…” (lược dịch: Em yêu à, em không biết đâu,, điều mà yêu một ai đó, như cách anh yêu em). Dường như vẫn có nỗi sợ vô hình, hiện hữu trong đầu Arthur khi cuối màn trình diễn, Lee rút khẩu súng chĩa về phía anh...
Chuỗi sự kiện sau đó cho thấy tác động của Lee đối với tâm trí Arthur, khi anh liên tục có những ảo ảnh về mối quan hệ giữa cả hai, nó khiến Arthur mất cân bằng và chìm trong bóng ma chính mình. Ở đó, Arthur tấn công bồi thẩm đoàn, cất câu hát: “They don't care as long as there is a jester, just a fool. As foolish as he can be. There's always a joker, that's the rule... The joker is me” (lược dịch: Họ không để tâm ở đó là gã hề, hay một tên ngốc. Kẻ ngu ngốc như hắn. Luôn có kẻ pha trò, quy luật là vậy. Đó là tôi). Lee nhảy múa bên cạnh, vừa như cổ vũ, vừa như thoả mãn…
Vết thương cuối cùng
Ở nửa cuối “Joker: Folie à Deux”, hàng rào phòng ngự duy nhất của Arthur Fleck sụp đổ khi anh bị các quản ngục tấn công tình dục, vào trước ngày phán quyết cuối cùng. Ở khoảnh khắc ngã quỵ sau song sắt, cơ thể run lên từng hồi của Arthur cho hay anh đã dần buông xuôi tất cả, bao gồm cả việc chứng tỏ bên trong anh có hai thái cực. Rõ ràng, Arthur luôn tồn tại song song một bản ngã Joker - đó có thể cũng chính mặt trái con người thật, trong sâu thẳm của Arthur - kẻ bị xã hội ruồng bỏ.
Joker có thể là Arthur và ngược lại, vì sao khía cạnh này trở nên quan trọng trong “Joker: Folie à Deux”? Vì chỉ khi bản thân đồng ý có sự tồn tại nhân cách thứ hai - Joker trong mình, Arthur có thể được giảm nhẹ án tử hình. Nhưng sau tất cả, ác quỷ bên trong Arthur lại trỗi dậy, và dường như nó đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết, khiến Arthur quê luôn sự tồn tại của Joker. Tức là, nỗi căm phẫn và uất hận dâng tới đỉnh điểm và Arthur không còn cần đến Joker để che đậy cái ác.
Tại buổi phán quyết, Arthur chấp nhận bản thân mình, chứ không còn “núp” bóng Joker, thừa nhận toàn bộ hành vi mà anh đã ước mình chưa từng thực hiện, kể cả việc ra tay với mẹ nuôi của mình. Arthur không đổ lỗi cho Joker, không nghe theo lời vị luật sư mà anh vừa sa thải, thậm chí quên luôn sự hiện diện của Lee - lúc này đang chưng diện thật đẹp để chuẩn bị ăn mừng Arthur thoát cửa tử. Song dường như, tất cả đã sụp đổ.
Một cuộc đánh bom bất ngờ, khiến toàn bộ phiên tòa gián đoạn, hỗn loạn, trong lúc đó Arthur được cứu bởi một người hâm mộ. Cuộc gặp cuối cùng giữa anh và Lee cho thấy những tổn thương sớm lành, lại rách toạc. Lee thất vọng bởi Arthur đã phủ nhận sự tồn tại của Joker - người mà cô yêu và thần tượng. Arthur không ngạc nhiên, nhưng anh không thể ngờ sự thành thật không đổi lại được gì. “If you go away on this sunny day. Then you might as well take the sun away…” (lược dịch: Nếu em đi vào một ngày nắng đẹp, tức là em cũng mang ánh nắng đi xa rồi...).
Arthur Fleck bình thản chấp nhận cái chết đến từ từ. Mọi cớ sự giờ đây không còn khiến một phạm nhân tay trắng như Arthur bận tâm, tuy nhiên bộ phim lại kết thúc một cách bất ngờ. Như thể chính Arthur cũng không ngờ tới, bản thân anh và những kẻ cuồng tín lại là nạn nhân của nỗi thống khổ mang tên Joker. Joker giờ đây trở thành bóng ma, ám ảnh cả thành phố. Cái kết của “Joker: Folie à Deux” gây thất vọng, xen lẫn tranh cãi, nhưng đạo diễn Todd Phillips có lẽ là lý do, khi chọn một kết cục khiến nhiều người suy ngẫm, nhiều hơn là nâng ly chúc mừng!
Ca khúc vang lên vào những khoảnh khắc cuối phim, thật sự có dụng ý. Đó là “That's Entertainment” khắc hoạ nỗi tuyệt vọng của Lee trong vòng tay níu kéo của Arthur, bởi mối tình của họ không thể kéo dài và tồn tại trong bối cảnh phức tạp. Hiểu phim theo cách nghĩ nào, là lựa chọn của người xem, với “Joker: Folie à Deux”, dù hơi cực đoan nhưng kết cục của nó vẫn chứa đựng tội lỗi, sự tăm tối bao trùm...
Cả Joaquin Phoenix và Lady GaGa đã hoàn thành trọn vẹn trách nhiệm với vai diễn, mặc dù “Joker: Folie à Deux” không phải một phim sự hào sảng như hầu hết các phim nhạc kịch, hay những màn báo thù tàn bạo như ở phần một... bộ phim đâu đó vẫn mang tư tưởng bất mãn trước sự bất lương của thành phố Gotham (bối cảnh trong phim) bấy giờ. Phản ứng trái chiều của “Joker: Folie à Deux” liên quan nhiều nguyên do, song chỉ riêng phần âm nhạc, nó đã xứng đáng được cổ vũ.
