Lối đi của Murakami: Hóa giải khoảng cách giữa nghệ thuật, thời trang và cuộc sống

Murakami chia sẻ: “Đó là giai đoạn đầu trong quá trình tôi làm điêu khắc, kỹ thuật lúc ấy vẫn chưa hoàn thiện. Nhưng khi tạo ra những tác phẩm này, tôi cảm nhận được một khao khát thuần khiết. Tôi đơn giản chỉ muốn tạo nên thứ gì đó ba chiều. Theo ký ức của tôi, những tác phẩm ấy như một luồng gió mới đầy sức sống.”

Sau hơn hai thập kỷ, di sản hợp tác giữa Murakami và Louis Vuitton vẫn tiếp tục sống động qua hơn 200 thiết kế thuộc bộ sưu tập Louis Vuitton x Murakami re-edition. Khởi đầu từ ngày 1 tháng 1 năm nay, Chapter One đã tái hiện lại họa tiết cầu vồng Monogram Multicolore của nghệ sĩ. Chỉ hai tháng sau, Chapter Two ra mắt, mang đến loạt sản phẩm da, phụ kiện và mỹ phẩm trang trí bằng họa tiết hoa anh đào đặc trưng của ông.

Dù những hợp tác đột phá của Murakami từ những năm 2000 đã trở thành hiện tượng văn hóa, điều bất ngờ là ông từng hy vọng bộ sưu tập re-edition sẽ ít được chú ý hơn. “Lúc đầu, tôi muốn bộ sưu tập lần này nhỏ gọn hơn, không quá lớn như trước,” Murakami thừa nhận. “Nhưng so với 20 năm trước, Louis Vuitton giờ đã lớn mạnh và khác biệt hoàn toàn. Dù vậy, tôi thấy thật tuyệt khi nhiều bạn trẻ ngày nay vẫn nhận ra tên tôi. Tôi thực sự rất hài lòng với điều đó.”

Dù là một trong những nghệ sĩ đương đại nổi tiếng nhất thế giới, Murakami không cho rằng sự nổi tiếng lâu bền của mình có một lý do cụ thể nào. Ông chia sẻ: “Tôi cũng không rõ, có lẽ chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.” Theo ông, sự thăng tiến của ông nằm trong xu hướng rộng lớn hơn, khi nhiều nghệ sĩ phi phương Tây, đến từ Cuba, Việt Nam hay Thái Lan, bắt đầu tạo dấu ấn mạnh mẽ trên trường nghệ thuật đương đại. “Tôi nghĩ đó là thời điểm phù hợp,” Murakami nói.

Sự khiêm tốn ấy có phần đơn giản hóa sức hút thực sự đến từ khát khao đổi mới nghệ thuật của ông. Minh chứng rõ nét chính là cách Murakami đón nhận trí tuệ nhân tạo (AI); công nghệ này đóng vai trò then chốt trong triển lãm gần đây tại phòng tranh Gagosian ở London mang tên Japanese Art History à la Takashi Murakami. Nhờ sự trợ giúp của AI, ông đã cố gắng tái hiện những kiệt tác truyền thống thời kỳ Edo như Rakuchu Rakugai Zu Byobu (1615) của họa sĩ Iwasa Matabei. Tuy nhiên, thay vì sao chép y nguyên, phiên bản dài 13 mét của Murakami mô tả cuộc sống đô thị rộng lớn ở Kyoto thế kỷ 17, được thổi vào những nét sai lệch độc đáo do lập trình AI tạo ra, xen kẽ cùng những họa tiết hoa vui nhộn đặc trưng của ông. 

Ông cũng hoạt động trong lĩnh vực Web3: sau khi phát hành bộ NFT đầu tiên vào năm 2023, công ty giao dịch nghệ thuật của ông, Kaikai Kiki, đã thâu tóm NiftyKit  một doanh nghiệp công nghệ Web3 chuyên hỗ trợ phát hành, quản lý và bán các tài sản kỹ thuật số trên blockchain vào tháng 4 năm nay.

Với Murakami, không phải là tận dụng những xu hướng thịnh hành để giữ sự nổi bật. Ông chia sẻ: “Thật lòng mà nói, khi sáng tạo, tôi muốn thoát khỏi sự nhàm chán. Nhàm chán là kẻ thù của tôi. Nhiều lần, khi làm các tác phẩm đặt hàng, người ta chỉ yêu cầu những bông hoa vui vẻ; nhưng nếu chỉ lặp lại điều đó, mọi thứ sẽ trở nên quá quen thuộc, máy móc. Những công nghệ mới này giúp tôi thoát ra khỏi vòng lặp đó.”

Dù đã gặt hái nhiều thành công, Murakami vẫn trăn trở về di sản của mình, khi nhắc đến sức ảnh hưởng toàn cầu của cố nhà điêu khắc Mỹ gốc Nhật Isamu Noguchi và nghệ sĩ đương đại Nhật Bản Yayoi Kusama. Ông chia sẻ: “Tôi luôn tò mò không biết mình sẽ được nhìn nhận thế nào trong lịch sử nghệ thuật. Được công nhận trong giới chung là điều tuyệt vời, nhưng sau khi tôi ra đi, quan điểm của mọi người sẽ thay đổi ra sao?”

Nếu khát khao đổi mới và sáng tạo vẫn không ngừng thúc đẩy ông, Murakami hoàn toàn không phải lo lắng về di sản của mình. Bên cạnh hợp tác lâu dài với Louis Vuitton, năm nay nghệ sĩ năng động này còn giới thiệu nhiều dự án bất ngờ khác: bộ sưu tập áo jersey giới hạn hợp tác với MLB - giải bóng chày chuyên nghiệp của Mỹ; dòng phụ kiện điện thoại và du lịch cùng Casetify; và thương hiệu giày riêng Ohana Hatake. Ông còn lần đầu thử sức trong lĩnh vực âm nhạc, kết hợp với ngôi sao rap trẻ người Nhật JP the Wavy để ra mắt đĩa đơn đầu tay LV Murakami (2025) dưới nghệ danh MNNK Bro.

Dẫu nhiều tác phẩm của ông chạm đến những chủ đề u ám, tồn tại, thì trong suốt sự nghiệp, một yếu tố tinh nghịch luôn hiện diện - như một cách để nghệ thuật trở nên gần gũi và dễ tiếp cận, bất kể tuổi tác người xem. Murakami chia sẻ: “Khi còn nhỏ, bố mẹ thường dẫn tôi đến các triển lãm nghệ thuật, nhưng tôi thường cảm thấy thất vọng. Đó cũng là lý do tôi bắt đầu vẽ những khuôn mặt dễ thương và hoạt hình. Có lẽ, tôi muốn tạo nên ảnh hưởng tích cực với trẻ em và biến bảo tàng thành một không gian vui vẻ hơn.”

Chỉ vài giờ sau cuộc trò chuyện, tinh thần rạng rỡ của Murakami đã cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ hơn chính ông từng tưởng tượng. Rời xa không gian nghiêm cẩn của những bức tường triển lãm và nhịp hối hả của Art Basel, ông xuất hiện cùng JP the Wavy để biểu diễn ca khúc chung trên sân khấu. Đội chiếc mũ hình hoa tươi tắn quen thuộc, Murakami vừa rap vừa nhảy với một sự tự do đầy hồn nhiên. “LV Murakami, lookin’ so colourful. It’s like this world,” - MNNK Bro vang lên giữa đám đông. Và có lẽ, chính nguồn sinh lực ấy mới là di sản thật sự mà Murakami để lại cho thế giới.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 06/2025

ĐỌC NGAY

Nghệ sĩ thị giác Cao Hoàng Long: “Tiếp cận “phi logic” để đưa nghệ thuật Việt ra thế giới”

Gen.T Leaders of Tomorrow 2025: 4 lãnh đạo Việt khai mở “địa hạt” mới cho sáng tạo và nghệ thuật

Nhiếp ảnh gia Alexandre Garel và hành trình lưu giữ những công trình Việt đang biến mất