Cover Ngôi sao ballet người Ý Roberto Bolle sẽ đến Hồng Kông trong tháng Ba để diễn vở "Caravaggio" trong khuôn khổ Liên hoan Nghệ thuật Hồng Kông (Ảnh: Dennis Cursio)
Ngôi sao ballet người Ý Roberto Bolle sẽ đến Hồng Kông trong tháng Ba để diễn vở "Caravaggio" trong khuôn khổ Liên hoan Nghệ thuật Hồng Kông (Ảnh: Dennis Cursio)
1 / 1
Thời gian dường như bất lực trước Roberto Bolle. Ở tuổi 50, huyền thoại ballet người Ý vẫn theo đuổi sứ mệnh khiến thế giới xích lại gần nhau thông qua ngôn ngữ của nghệ thuật.
Tôi chưa bao giờ trình diễn trong trang phục ‘khiêm tốn’ đến thế”, siêu sao ballet người Ý Roberto Bolle thốt lên với điệu cười nồng hậu pha chút bẽn lẽn. Ông đang nói về bộ nội y bó sát màu da trong vở Caravaggio của biên đạo múa Mauro Bigonzetti – tác phẩm lấy cảm hứng từ cuộc đời và các sáng tác trứ danh của họa sĩ người Ý Michelangelo Merisi da Caravaggio.
Thiết kế táo bạo ấy có dụng ý riêng. Caravaggio vốn nổi tiếng với kỹ thuật chiaroscuro – sự tương phản gắt gao giữa ánh sáng và bóng tối làm nên phong cách tenebrism (kịch tính hóa bằng bóng tối) mà ông được xem là người tiên phong. Nó mang lại cảm xúc mãnh liệt cho các bức họa của ông về thánh thần và những điển tích Kinh thánh. Bigonzetti đã tái hiện di sản đó thông qua thiết kế ánh sáng đầy kịch tính trên sân khấu, vũ đạo mạnh mẽ và phục trang tối giản nhằm dồn mọi sự chú ý vào cơ thể vũ công. “Bạn có thể thấy rõ từng thớ cơ và những đường nét của hình thể, quả thực là rất đẹp”, Bolle nói.
Như tinh thần tiên phong của người họa sĩ cùng tên, vở Caravaggio (ra mắt lần đầu tại Đức năm 2008) là một trong những tác phẩm độc đáo nhất của làng ballet đương đại. Vở diễn xóa nhòa ranh giới giữa khiêu vũ và nghệ thuật thị giác, mang lại góc nhìn mới mẻ về trần thuật và biểu đạt nghệ thuật. Đừng mong chờ một bản tiểu sử trọn vẹn về cuộc đời Caravaggio; thay vào đó, vở diễn len lỏi vào tâm trí người họa sĩ, nơi ghi dấu những khoảnh khắc khai sáng bùng nổ.
Yếu tố cốt lõi trong tranh của Caravaggio như ánh sáng, bóng tối và cái đẹp đã được các vũ công lột tả qua ngôn ngữ cơ thể. “Đây không phải một vở ballet kể chuyện thuần túy, cũng không hẳn là trừu tượng. Nó nằm giữa hai thái cực đó”, Bolle nhận định. “Người xem sẽ cảm nhận được hơi thở lịch sử thông qua những người nông dân, các điệu nhảy và bầu không khí trên sân khấu, rằng ta đang được đắm chìm trong thế giới và thời đại của Caravaggio”. Đồng thời, ông cho biết vũ đạo sẽ vừa uy lực vừa phá cách: “Nó khác biệt hoàn toàn với tất cả những vở ballet tôi từng xem”.
Đừng bỏ lỡ: Ballet “Dó”: Dệt giấc mơ bản địa trên những bước nhảy thiên nga
Above Roberto Bolle và Maria Khoreva trong "Caravaggio" (Ảnh: Michele Monasta)
Roberto Bolle và Maria Khoreva trong "Caravaggio" (Ảnh: Michele Monasta)
1 / 1
Lần đầu xem đĩa DVD buổi công chiếu vở diễn, Bolle đã “phải lòng” ngay lập tức. Mối duyên ấy đưa ông đến vai chính cùng Đoàn Ballet del Teatro Colón tại Argentina vào năm 2023, khi tác phẩm được trình diễn trong sự kiện văn hóa Divina Italia tại Buenos Aires. Năm ngoái, ông đã mang tác phẩm về Ý, với các buổi diễn tại Florence, Milan, Turin và Genoa. Tháng Ba này, hành trình ấy sẽ ghi dấu mốc mới khi ông tái hiện vai diễn trong lần đầu tiên Caravaggio cập bến châu Á tại Lễ hội Nghệ thuật Hồng Kông.
Bolle ví cơ hội diễn Caravaggio như là định mệnh. Ông bắt đầu học ballet tại quê nhà Piedmont từ năm 7 tuổi trước khi gia nhập trường múa danh tiếng Teatro alla Scala tại Milan ở tuổi 12. Quá trình rèn luyện sớm đã mang lại cho ông kỹ thuật bậc thầy, nhưng chính Caravaggio – họa sĩ yêu thích của ông – mới là người thắp lên ngọn lửa đam mê với kịch nghệ. Lúc nhỏ, ông đã chiêm ngưỡng các kiệt tác thế kỷ 16 của họa sĩ tại nhà thờ St. Louis of the French ở Rome, nơi treo 3 bức tranh của Caravaggio: “Tôi hoàn toàn bị mê hoặc và choáng ngợp”, Bolle hồi tưởng. “Như thể bạn đang nhìn vào một bức tranh không hề phẳng lì. Cách ông bố trí nhân vật, lột tả ánh sáng và bóng tối tạo nên chiều sâu không tưởng. Tên tuổi của một thiên tài như ông sẽ mãi trường tồn bởi ông đã thay đổi lịch sử nghệ thuật, tiếp tục truyền cảm hứng cho những nghệ sĩ như tôi. Caravaggio luôn thuộc về hàng ngũ những nghệ sĩ vĩ đại với các tác phẩm bất hủ”.
Above Roberto Bolle và Maria Khoreva trong "Caravaggio" (Ảnh: Michele Monasta)
Roberto Bolle và Maria Khoreva trong "Caravaggio" (Ảnh: Michele Monasta)
1 / 1
Không chỉ tôn vinh vị danh họa, Caravaggio còn là dấu son sự nghiệp của Bolle. Ông nổi tiếng với hình thể sánh ngang tượng David của Michelangelo. Bước sang tuổi 51 vào tháng tới, Bolle thách thức quy luật của làng múa, nơi phần lớn nghệ sĩ tỏa sáng trước tuổi 30 và giải nghệ khi chạm ngưỡng 40. Phong độ đáng mơ ước của ông là kết quả của kỷ luật và sự kiên trì: Bolle tập luyện mỗi ngày ngay cả khi không diễn, tránh xa thực phẩm chế biến sẵn, chỉ đôi khi “nuông chiều” bản thân với sô-cô-la đen và kem sô-cô-la. “Công việc này đòi hỏi nhiều hy sinh, nhất là khi bạn đến một giai đoạn nhất định trong đời. Không phải ai cũng muốn điều đó”, ông nói. “Múa trao cho tôi cơ hội và khả năng tạo ra những giá trị cao đẹp, chu du khắp thế gian và sống với niềm đam mê của mình. Đó là đặc ân kỳ diệu mà cuộc sống đã trao cho tôi”.
Nhưng để hóa thân vào vai diễn, chế độ ăn uống nghiêm ngặt hay khổ luyện thể chất vẫn là chưa đủ. Thay vì những cú nhảy grands jetés hay xoay fouettés trong các vở ballet lãng mạn như Hồ thiên nga hay Người đẹp ngủ trong rừng – những vai diễn của Bolle trong vai trò vũ công chính tại Teatro alla Scala và American Ballet Theatre – Caravaggio đi sâu vào sự khai sáng, dằn vặt và thanh tẩy của người họa sĩ thông qua vũ đạo mang tính thử nghiệm, phản chiếu mâu thuẫn nội tại của một nghệ sĩ có cuộc đời bị thôi thúc bởi những ham muốn cuồng nhiệt lẫn những xung đột bạo lực. Các vũ công thường xuyên xoay người và đan xen cơ thể theo cách mà ông mô tả là intrecciato (tiếng Ý có nghĩa là “bện lại”).
Above Roberto Bolle (Ảnh: Vito Lorusso)
Roberto Bolle (Ảnh: Vito Lorusso)
1 / 1
Để chuẩn bị cho vai diễn, hè năm ngoái Bolle đã ghé thăm triển lãm Caravaggio tại Palazzo Barberini ở Rome, gồm 200 tác phẩm của vị danh họa và các nghệ sĩ cùng thời để hiểu sâu hơn về bối cảnh văn hóa và lịch sử. Quan trọng hơn cả là sự đồng điệu tuyệt đối về mặt cảm xúc với nhân vật, một cảnh giới mà Bolle tin rằng chỉ có tuổi tác và trải nghiệm mới đủ sức bồi đắp. “Tôi cảm thấy giờ đây, tôi có sự trưởng thành và độ chín để khắc họa một cá tính mạnh mẽ đến thế”, ông nói. “Không như hoàng tử trong truyện cổ tích, vai diễn này đào sâu vào nỗi đau và tâm khảm của một con người. Điều tuyệt vời của việc già đi là nó giúp bạn khắc họa nhiều lớp chiều sâu của nhân vật, dựa trên những gì tôi đã trải qua trong cuộc sống và trên sân khấu suốt những năm qua”.
Dù đã vượt xa độ tuổi trung bình của một étoile (ngôi sao múa), Bolle vẫn chưa có kế hoạch cụ thể cho việc giải nghệ. “Khi bước sang tuổi 40, tôi từng nghĩ mình sẽ dừng lại. Tôi đã ngừng đếm ngược ngày mình rời sân khấu,” ông cười. “Dẫu vậy, mỗi khi bước lên sân khấu, tôi vẫn tự hỏi liệu đây có phải lần cuối mình diễn vai này không. Nhưng tôi không hề hối tiếc, vì các vai trong Hồ thiên nga hay Kẹp hạt dẻ mà tôi từng diễn sẽ phù hợp hơn với những ai trong độ tuổi 30. Ở nửa sau sự nghiệp, bạn tìm kiếm điều gì đó giúp khơi dậy cảm hứng trong bạn để truyền đạt cảm xúc theo một cách khác”.
Đừng bỏ lỡ: Những nốt nhạc thăng hoa trong bản giao hưởng cuộc đời Hélène Mercier-Arnault
Above Bolle – người đã gắn bó với American Ballet Theatre suốt 10 năm – chào tạm biệt đoàn múa sau khi kết thúc vai diễn Des Grieux trong vở "Manon" của biên đạo múa Kenneth MacMillan vào năm 2019 (Ảnh: Nhà hát American Ballet Theatre)
Bolle – người đã gắn bó với American Ballet Theatre suốt 10 năm – chào tạm biệt đoàn múa sau khi kết thúc vai diễn Des Grieux trong vở "Manon" của biên đạo múa Kenneth MacMillan vào năm 2019 (Ảnh: Nhà hát American Ballet Theatre)
1 / 1
Năm 2023, ông thành lập Quỹ Roberto Bolle để nuôi dưỡng tài năng trẻ và thúc đẩy giáo dục nghệ thuật học đường tại Ý. “Học sinh không nhất thiết trở thành vũ công chuyên nghiệp”, ông nói, “nhưng múa dạy cho các em kỷ luật và cách vượt qua giới hạn bản thân để chinh phục ước mơ, dù là với âm nhạc hay bất kỳ nghề nghiệp nào”.
Điều mà ông hướng đến trong buổi diễn sắp tới tại Hồng Kông không dừng lại ở biểu đạt nghệ thuật, Bolle hy vọng đây là dịp mở rộng giao lưu văn hóa giữa các châu lục. “Caravaggio kết nối quá khứ và hiện tại. Tương tự, múa là cầu nối văn hóa: Ý đại diện cho vẻ đẹp quá khứ và truyền thống, châu Á hướng tới tương lai với năng lượng trẻ và đổi mới sáng tạo. Mỗi khi đến một thành phố ở Trung Quốc, tốc độ phát triển ở đó luôn khiến tôi kinh ngạc,” ông chia sẻ. “Cuộc đối thoại giữa Đông và Tây này thực sự thú vị, và việc bản thân trở thành ‘chất xúc tác’ cho nó có ý nghĩa rất lớn đối với tôi”.
Dù chương tiếp theo của cuộc đời là gì, điều Roberto Bolle theo đuổi không chỉ là những bước nhảy trên sân khấu, mà còn là sứ mệnh làm rung động khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ. “Tôi yêu cả hai khía cạnh trong sự nghiệp của mình: biểu diễn trên sân khấu và các dự án giáo dục ngoài đời. Tôi muốn truyền cảm hứng và trở thành tấm gương cho thế hệ mai sau, để họ có thể nhìn vào và nói: ‘Tôi muốn được như ông ấy, muốn đi theo con đường của ông ấy’. Với tôi, đó chính là phần thưởng xứng đáng nhất”.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 03/2026
As Tatler Vietnam's Lifestyle Editor, I'm basically a well-groomed cat with a serious knack for pouncing on the latest lifestyle news and purr-worthy art.
