Những nốt nhạc thăng hoa trong bản giao hưởng cuộc đời Hélène Mercier-Arnault

Dù bà luôn cẩn trọng bảo vệ đời tư, niềm say mê nhiệt thành mà Mercier-Arnault dành cho âm nhạc đã đưa bà đến những sân khấu danh giá nhất thế giới cùng các lễ hội vang danh toàn cầu. Tháng Ba này, bà sẽ có mặt ở Hồng Kông để tham gia lễ hội nghệ thuật Big Art Festival, gồm chuỗi gala độc quyền do công ty quản lý sự kiện quốc tế Berin Iglesias Art khởi xướng. Đây là lần đầu tiên lễ hội diễn ra ở châu Á, và Mercier-Arnault sẽ có màn kết hợp với giọng ca opera Plácido Domingo cùng nghệ sĩ vĩ cầm và viola Julian Rachlin. “Tôi cảm thấy vinh dự khi tham gia đêm nhạc hội tụ dàn nghệ sĩ tầm cỡ thế giới trong bầu không khí đầy trang nhã và chan hòa”, bà chia sẻ. “Trong thế giới nhạc cổ điển, những người nhạc công như chúng tôi luôn xem nhau như thành viên của một đại gia đình. Mỗi nghệ sĩ là tiếng nói độc đáo trong dòng chảy âm nhạc bất tận và biến thiên. Việc tôi trình diễn ở Big Art Festival không chỉ là một sự kiện đơn lẻ, mà là sự tiếp nối cuộc đối thoại nghệ thuật có giá trị lan tỏa trên nhiều thành phố, sân khấu, và giữa nhiều thế hệ”.

Kịch mục mà Mercier-Arnault mang đến sân khấu của Big Art Festival tại khách sạn Rosewood Hong Kong sẽ phản ánh trọn vẹn tinh thần của cuộc đối thoại ấy. Bà mô tả nó như là “sự biến chuyển dịu dàng qua những diễn tiến khác nhau trong phong cách biểu cảm của nhạc cổ điển – từ chất trữ tình ấm cúng của nhạc thính phòng đến những thanh âm choáng ngợp, mang tính triết học trầm tưởng. Đó là sự cộng hưởng giữa truyền thống Âu châu tao nhã với sức truyền cảm mãnh liệt. Đêm diễn sẽ đi từ những âm điệu thanh thoát, du dương đến những cao trào giàu cảm xúc và năng lượng nội tại. Ở đó, không chỉ giai điệu, mà những khoảng lặng, nhịp thở, và cấu trúc thẩm mỹ của hình thức cũng quan trọng không kém”.

Đọc thêm: Louis Vuitton kỷ niệm 130 năm di sản Monogram với không gian Pop-up tại Bangkok

Cảm quan thẩm mỹ đó cũng định hình lịch trình của bà. Tháng Mười năm ngoái, bà đã trình diễn ở thành phố Samarkand (Uzbekistan) nhân phiên khai mạc kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO, và sẽ sớm có mặt tại thủ đô Tashkent cho buổi hòa nhạc một đêm duy nhất do Quỹ Phát triển Văn hóa và nghệ thuật Uzbekistan tổ chức. Với Mercier-Arnault, âm hưởng ở Trung Á chính là bước tạo đà hoàn hảo cho màn trình diễn tại Hồng Kông. “Trong bối cảnh này, Hồng Kông là điểm đến đặc biệt ý nghĩa trên hành trình văn hóa mà tôi theo đuổi, vì thành phố này là nơi Á - Âu giao hòa đầy tinh tế và ý vị”.

Nữ nghệ sĩ dương cầm cũng lưu tâm đến sự chuyển dịch địa lý trong ngành âm nhạc. “Suốt nhiều thế kỷ, châu Âu và Bắc Mỹ là ngôi nhà hưng thịnh của nhạc cổ điển”, bà nói. “Nhưng trong vòng 20 đến 30 năm qua, châu Á đã đầu tư mạnh mẽ vào văn hóa và âm nhạc, xây dựng những khán phòng hòa nhạc tráng lệ và sưu tầm những chiếc đàn piano tuyệt vời. Ngoài ra, Trung Đông cũng đang dần đón nhận nhạc cổ điển Tây phương, nhờ đó mà làng nhạc cổ điển đang ngập tràn nguồn năng lượng mới đầy hứng khởi”.

Mercier-Arnault thừa nhận rằng nhiều tổ chức văn hóa đang đối mặt với áp lực tài chính trong vài năm trở lại đây; ngay cả các nhà hát lẫy lừng như Metropolitan Opera ở New York cũng phải áp dụng biện pháp cắt giảm nhân sự và lương bổng để duy trì hoạt động. “Chúng ta không thể chỉ chơi mỗi nhạc Chopin, Liszt, Bach hay Mozart”, bà nói. “Tôi có niềm tin ở sự dung hòa giữa các thế giới khác biệt lẫn sự kết hợp của nhiều dòng nhạc như jazz, hip-hop, rock và cổ điển hiện đại”. Bà cũng ủng hộ tầm ảnh hưởng của các nền tảng trực tuyến như YouTube, Spotify và Apple Music trong việc đưa nhạc cổ điển và hiện đại đến gần hơn với nhiều đối tượng công chúng.

Niềm đam mê âm nhạc của Mercier-Arnault nảy sinh từ rất sớm. Bà bắt đầu học đàn dương cầm năm sáu tuổi sau khi thấy chị mình chơi vĩ cầm, và 11 tuổi đã quyết định đó sẽ là sự nghiệp mình theo đuổi. Tài năng của bà nhanh chóng được công nhận khi Mercier đã đoạt giải nhất tại Cuộc thi Âm nhạc Quebec và Cuộc thi Âm nhạc Canada cho cả hai hạng mục độc tấu piano và piano-violin, lẫn Cuộc thi Nhạc thính phòng Quốc tế Prague. Năm 15 tuổi, bà tham gia lớp học của nghệ sĩ dương cầm Dieter Weber tại Đại học Âm nhạc và Nghệ thuật biểu diễn ở Vienna. Kế tiếp, bà theo học nhạc viện Juilliard ở New York với nghệ sĩ dương cầm Sascha Gorodnitzki sau khi giành học bổng nhờ màn trình diễn ấn tượng trong buổi thi tuyển, tiếp theo là ở Pháp với nhà soạn nhạc và nghệ sĩ dương cầm Pierre Sancan tại Học viện Âm nhạc Paris, và với Germaine Mounier tại nhạc viện École Normale de Musique.

Những buổi diễn tập và luyện đàn tưởng chừng vô tận thường đòi hỏi rất nhiều công sức, và trong ký ức tuổi thơ của nữ nghệ sĩ dương cầm, bà đã phải hy sinh thời gian chơi đùa cùng bè bạn và bỏ lỡ các buổi dã ngoại ở trường. Nhưng tình yêu chân thành với tiếng đàn piano chính là động lực giúp bà vượt qua tất cả. “Niềm đam mê luôn đến trước tinh thần kỷ luật”, bà cho hay. “Nó đồng nghĩa với việc dành hàng tiếng đồng hồ để luyện tập không biết đến bao giờ, mà vẫn không hề muốn nghỉ tay chút nào. Ở mỗi khán phòng hòa nhạc, bạn phải nhanh chóng thích nghi với các cây đàn piano và phản xạ âm học khác nhau. Không buổi hòa nhạc nào là như nhau, chúng luôn ẩn chứa muôn vàn bất ngờ và thử thách. Bạn không bao giờ ngừng học hỏi hoặc tiến bộ. Tự thân quá trình này đã là một nghệ thuật. Dẫu mỗi người trong chúng ta đều hướng đến sự hoàn mỹ, ta cũng biết trên thực tế đó là điều bất khả – nhưng nó không nên là gánh nặng. Và ta cũng không nên quên sự bất toàn là yếu tố cần thiết trong nghệ thuật. Đó là nguồn cơn cho những nỗi xúc cảm sâu thẳm trong ta”.

Mercier-Arnault cũng muốn thắp lên tình yêu âm nhạc cho gia đình; khi các con còn nhỏ, bà luôn cố gắng để âm nhạc vừa được trân trọng, vừa phải mang lại niềm vui. “Niềm day dứt bồn chồn không nhất thiết phục vụ cho sáng tạo. Để nuôi dưỡng sức sáng tạo, bạn cần thả lỏng tâm trí, không làm gì cả và để ý tưởng lẫn những mộng mơ tuôn chảy đến bạn”, bà chia sẻ. “Tôi biết rõ tầm quan trọng của việc có cha mẹ hậu thuẫn khi bạn theo đuổi sự nghiệp âm nhạc. Lúc nhỏ, các con trai tôi có năng khiếu chơi đàn piano, và có thể chơi những bản nhạc du dương đòi hỏi kỹ thuật điêu luyện, tôi tin rằng các con đều đã tìm thấy vui thú từ đó. Vai trò của văn hóa, âm nhạc và nghệ thuật là hết sức quan trọng trong đời sống của mỗi con người”.

Ở thời điểm hiện tại, chồng và các con trai bà dành phần lớn thời gian cho công việc kinh doanh, nhưng âm nhạc vẫn là trái tim gắn kết mọi thành viên trong gia đình – thi thoảng, họ cùng ngồi vào đàn piano với nhau. Năm 2017, Mercier-Arnault, Arnault và con trai họ Frédéric đã trình diễn bản Concerto for Three Pianos & Orchestra in F major, K242 (1776) của Mozart tại khán phòng Svetlanov Hall của nhà hát Moscow International House of Music. “Ước mong lớn nhất của tôi là trình diễn nhạc phẩm Concerto for two, three and four pianos của Bach”, bà bộc bạch.

Mercier-Arnault xem âm nhạc là một trong những sợi chỉ kết nối tâm hồn mạnh mẽ nhất, dù đó là trong gia đình hay trên phạm vi toàn cầu. “Tôi có những buổi hòa nhạc ở nhiều vùng đất khác nhau trên thế giới, và luôn cảm thấy hào hứng trước cơ hội được khám phá những quốc gia mới, khán giả mới, khán phòng mới và những cộng đồng mới”, bà nói. “Tôi đã học được rất nhiều trong việc tìm hiểu lối sống của họ và lắng nghe cách họ trân trọng nghệ thuật ra sao”.

Và bà đặc biệt phấn chấn khi tham dự Big Art Festival. “Tôi tin chắc rằng đêm nhạc ở Hồng Kông sẽ là một trải nghiệm độc nhất vô nhị”, bà nói. “Nó thuộc về số ít những khoảnh khắc đặc biệt hiếm khi xuất hiện trong đời, không thể tái diễn, vì nó chỉ hiện diện tại đây và ngay lúc này – đó là kết quả của sự kết tinh nơi chốn, thời gian, con người và những thanh âm giàu sức sống”.

ĐỌC NGAY

Cover Story: Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn - Con người chỉ câm lặng khi âm nhạc lên tiếng

Sketch A Rose in Saigon – Hà Anh Tuấn kết hợp với huyền thoại dương cầm Yiruma tại live concert hoành tráng nhất trong sự nghiệp

Độc quyền: Lời khuyên đắt giá của Henry Lau dành cho nghệ sĩ trẻ trong sự nghiệp âm nhạc