“Hàm cá mập” và đô thị Hà Nội: Công trình ra đi, ký ức nào còn lại?

Một số người xem đây là biểu tượng của sự chuyển mình, phản ánh nhịp sống sôi động và thương mại hóa không thể tránh khỏi của Hà Nội đương đại. Những quán café, nhà hàng tầng cao mang đến góc nhìn hiếm có xuống mặt hồ, mở ra một trải nghiệm thị giác khác biệt, đối lập với những mái nhà nhỏ nhắn, xô lệch của khu phố cổ.

Nhưng chính sự đối lập ấy lại khiến nhiều người cảm thấy khó dung hòa. Kiến trúc của tòa nhà không tuân theo bất kỳ quy luật nào của cảnh quan xung quanh, không có sự đối thoại với lịch sử mà dường như chỉ đơn thuần tồn tại vì mục đích thương mại. So với những di sản kiến trúc của khu vực, Hàm Cá Mập mang đến cảm giác tách rời, như một thực thể lạc lõng áp đặt lên bối cảnh.

Tranh cãi về “Hàm cá mập” không phải là câu chuyện riêng của Hà Nội. Trong lịch sử kiến trúc, đã có nhiều công trình từng bị chỉ trích gay gắt trước khi được nhìn nhận lại với một góc độ khác.

Người Paris từng giận dữ trước sự xuất hiện của tháp Eiffel, xem nó là một sự xúc phạm đối với đường chân trời thanh lịch của kinh đô ánh sáng. Tòa nhà Guggenheim của Frank Lloyd Wright từng bị chê bai là một kiến trúc “để mà ngắm” thay vì phục vụ thực tế. Nhưng thời gian đã thay đổi cách nhìn của công chúng – Eiffel trở thành biểu tượng, còn Guggenheim là viên ngọc quý của lịch sử kiến trúc.

Tòa nhà “Hàm cá mập” đã tồn tại hơn 30 năm và trở thành một hình ảnh quen thuộc bên Hồ Gươm. Từng gây tranh cãi ngay từ khi xuất hiện, công trình này dần được chấp nhận như một phần ký ức đô thị dù không mang nhiều giá trị kiến trúc, đồng thời từng xuất hiện trong những thước phim, bức ảnh về Hà Nội. Tuy nhiên, sự tồn tại của nó giờ đây không còn phù hợp với định hướng quy hoạch lâu dài của thành phố.

Việc dỡ bỏ “Hàm cá mập” không chỉ là quyết định mang tính thẩm mỹ mà còn phản ánh một tầm nhìn quy hoạch rộng lớn hơn: trả lại không gian mở cho khu vực trung tâm, khôi phục phần nào ký ức về quảng trường công cộng và tuyến xe điện từng hiện diện ở đây. Nhưng giữa những kế hoạch tái thiết và kỳ vọng về một diện mạo mới, câu hỏi đặt ra là: khoảng trống mà “Hàm cá mập” để lại sẽ được lấp đầy ra sao? Liệu đó có phải một không gian mang tính biểu tượng hơn, bền vững hơn và thực sự tôn vinh giá trị lịch sử của Hồ Gươm?

Việc xóa bỏ một công trình gây tranh cãi không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với một tương lai tốt đẹp hơn. Điều quan trọng là cách chúng ta lấp đầy khoảng trống ấy. Những tranh luận xoay quanh công trình này không đơn thuần là câu chuyện của một tòa nhà, mà còn là bài toán về cân bằng giữa bảo tồn và phát triển – điều mà mọi đô thị giàu di sản đều phải đối mặt.

ĐỌC THÊM

Những nữ bảo trợ đã cách mạng hóa kiến trúc hiện đại như thế nào?

11 bối cảnh phim với nội thất và kiến trúc định hình nên những kinh điển

Các KTS Châu Á tiết lộ gì về tương lai hữu cảm của kiến trúc trước “cơn bão” AI?