Khám phá 7 chiếc ghế cantilever mang tính cách mạng đã thay đổi ngành thiết kế đồ nội thất hiện đại, từ S 33 của Mart Stam đến những sáng tạo mang tính biểu tượng của Verner Panton
Khi những chiếc ghế cantilever đầu tiên làm từ ống thép được ra mắt công chúng vào cuối thập niên 1920, phản ứng ban đầu là sự hoài nghi. Làm sao một chiếc ghế chỉ được đỡ từ một phía có thể chịu được trọng lượng con người? Câu trả lời nằm ở việc khai thác thông minh tính chất vật liệu - cụ thể là độ bền kéo của thép - cùng với tư duy cấu trúc hoàn toàn mới mẻ. Gần một thế kỷ sau, ghế cantilever vẫn là một trong những phát minh mang tính nhận diện cao nhất của thiết kế nội thất, làm thay đổi căn bản khái niệm về việc ngồi.
Nguyên lý cantilever trong thiết kế đồ nội thất bắt nguồn từ các phát triển kiến trúc hiện đại, nơi các nhà thiết kế theo chủ nghĩa hiện đại tìm cách thể hiện tinh thần của kỷ nguyên công nghiệp mới thông qua sự nhẹ nhàng trong không gian và tính trung thực vật liệu. Phương pháp cấu trúc này không chỉ mang đến hình thức mới lạ mà còn đem lại lợi ích công thái học rõ rệt: độ đàn hồi có kiểm soát của ghế cantilever tạo ra cảm giác thoải mái mà những chiếc ghế cố định không thể sánh được. Trải qua các chu kỳ kinh tế, thị hiếu thay đổi và những cuộc cách mạng công nghệ, bảy thiết kế dưới đây vẫn giữ nguyên giá trị và sức ảnh hưởng.
Mart Stam S 33/S 34 (1926) với ống thép nhô ra
Khi kiến trúc sư người Hà Lan Mart Stam uốn ống gas thành hình chiếc ghế, ông không hề mong đợi sẽ tạo ra một loại ghế dạng dầm có thể tồn tại qua nhiều thế hệ.
Các mô hình S 33/S 34 của ông đã thiết lập nên kiểu kết cấu dầm đỡ cơ bản thông qua kết cấu thép ống sáng tạo và tính rõ ràng về mặt hình học.

Above Hình thức tối giản, tác động tối đa, ghế S 33 của Mart Stam thể hiện sự đổi mới của Bauhaus (Ảnh: Thonet)

Above Với hình học tối giản, S 33 của Mart Stam đã thiết lập một tiêu chuẩn mới cho thiết kế đồ nội thất hiện đại (Ảnh: Thonet)
Hình dạng thẳng - không có họa tiết lịch sử - thể hiện sự phá vỡ hoàn toàn khỏi truyền thống của chủ nghĩa hiện đại.
Thonet, công ty vẫn tiếp tục sản xuất những chiếc ghế dạng dầm mang tính biểu tượng này cho đến ngày nay, đã nhận ra ý nghĩa của chúng như là vật thể chức năng và là cột mốc thiết kế.
Ghế Marcel Breuer Cesca/ S 32 (1928) – tác phẩm kinh điển đa năng

Above Chiếc ghế S 32 của Marcel Breuer chứng minh rằng thiết kế tốt vượt qua xu hướng (Ảnh: Thonet)

Above Ghế bọc nệm Cesca của Breuer có chức năng, linh hoạt và luôn hợp thời trang (Ảnh: Thonet)
Chiếc ghế S 32, do Marcel Breuer thiết kế và được gọi là ghế Cesca khi được Knoll sản xuất, đã giải quyết được vấn đề cốt lõi trong thiết kế dạng dầm hiện đại: làm thế nào để dung hòa vật liệu công nghiệp với sự thoải mái khi chạm vào.
Được đặt theo tên con gái của Breuer là Francesca, thiết kế này kết hợp ống thép uốn nguội với bề mặt mây đan thủ công, tạo nên sự giao thoa về vật liệu vừa mang tính tiến bộ vừa dễ tiếp cận.
Ngày nay, Thonet tiếp tục sản xuất mẫu S 32, trong khi Knoll sản xuất ghế Cesca, đảm bảo thiết kế mang tính bước ngoặt của Breuer vẫn có thể được tiếp cận trên khắp các châu lục.
Sự cân bằng cẩn thận này giải thích khả năng thích ứng của chiếc ghế trong nhiều bối cảnh, từ phòng ăn gia đình đến phòng họp của công ty, và nhấn mạnh vị thế lâu dài của nó như một thiết kế hiện đại kinh điển.
Ghế Ludwig Mies van der Rohe MR10 (1927) – sự thể hiện tinh tế
Tôn chỉ của Mies van der Rohe là “Less is more”, và chiếc ghế bành MR10 của ông, thường được gọi là ghế Weissenhof sau khi ra mắt tại triển lãm bất động sản Weissenhof năm 1927, cho thấy ông đã áp dụng tư duy này vào thiết kế đồ nội thất một cách chặt chẽ như thế nào.

Above Ghế MR10 của Mies van der Rohe, còn được gọi là ghế Weissenhof, thể hiện sự thanh lịch của Bauhaus bằng thép cong (Ảnh: Knoll)

Above Ghế MR10 kết hợp chủ nghĩa tối giản chức năng với hình thức uyển chuyển—Mies van der Rohe ở đỉnh cao của mình (Ảnh: Knoll)
Bằng cách đưa các đường cong lưu động vào dạng công-xôn, Mies đã nâng cao cả hiệu suất kết cấu lẫn tính tinh tế về mặt thị giác.
Những sự tinh tế tinh tế này gần như không thể nhận ra đối với người quan sát thông thường nhưng người dùng có thể cảm nhận ngay lập tức. Đây là minh chứng cho niềm tin của ông rằng “God is in the details”. Ngày nay, Knoll vẫn tiếp tục sản xuất ghế MR10 như một phần của Bộ sưu tập Mies van der Rohe, bảo tồn di sản Bauhaus tinh tế của mình.
Thonet S 411 (những năm 1930) – sự thoải mái thanh lịch
Trong khi nhiều thiết kế ghế dạng dầm ban đầu ưu tiên sự tinh khiết về mặt hình thức hơn là sự thoải mái của đệm, thì S 411 của Thonet đã chứng minh được nguyên tắc cấu trúc có thể phù hợp với tỷ lệ và chất liệu bọc rộng rãi hơn.

Above Với ghế ngồi có đệm và khung thép, Thonet S 411 là một kiệt tác về thiết kế hiện đại hướng đến sự thoải mái (Ảnh: Thonet)

Above Ghế Thonet S 411 kết hợp các nguyên tắc Bauhaus với sự thoải mái được bọc lại để tạo nên sức hấp dẫn vượt thời gian (Ảnh: Thonet)
Với khung thép ống chắc chắn hơn một chút, hỗ trợ bề mặt vải hoặc da có đệm dày, S 411 kết hợp sự đổi mới hiện đại với kỳ vọng truyền thống về sự thoải mái khi ngồi, mà Thonet vẫn tiếp tục sản xuất cho đến ngày nay.
Alvar Aalto 42 (1932) – sự diễn giải của người Scandinavia
Kiến trúc sư người Phần Lan Alvar Aalto đã chuyển thể các nguyên lý của ghế dạng dầm thông qua gỗ bạch dương uốn cong, tạo nên một cách diễn giải chủ nghĩa hiện đại đặc trưng của Bắc Âu.
Không giống như những người đồng cấp tại Bauhaus, Aalto ưu tiên các vật liệu tự nhiên và hình thức hữu cơ, minh họa cách các nền văn hóa thiết kế khu vực thích ứng với các phong trào quốc tế.

Above Được làm từ gỗ bạch dương, chiếc ghế 42 của Aalto đã định nghĩa lại diện mạo và cảm giác thoải mái hiện đại (Ảnh: Artek)
Chiếc ghế bành 42 của ông chứng minh rằng kết cấu dạng dầm có thể mở rộng ra ngoài kim loại, tạo nên vẻ đẹp ấm áp hơn, ảnh hưởng đến nhiều thế hệ nhà thiết kế người Scandinavia.
Chiếc ghế bành 42 vẫn được Artek sản xuất cho đến ngày nay, bảo tồn tầm nhìn của Aalto về chủ nghĩa hiện đại tự nhiên.
Gerrit Rietveld Zig-Zag (1934) – sự giản lược trừu tượng

Above Ghế Zig-Zag của Gerrit Rietveld kết hợp hình học cấp tiến với hình thức chức năng, một biểu tượng của thiết kế De Stijl (Ảnh: Cassina)
Nhà thiết kế người Hà Lan Gerrit Rietveld đã tiếp cận nguyên lý ghế dạng dầm với sự nghiêm ngặt về mặt khái niệm đặc trưng, giảm số lượng chỗ ngồi xuống bốn mặt phẳng thiết yếu được sắp xếp theo hình chữ Z. Sự đơn giản hóa triệt để này, chịu ảnh hưởng từ mối quan hệ với De Stijl, đã chứng minh cách mà sự rõ ràng về mặt cấu trúc có thể tạo ra cả tác động trực quan và chức năng đáng ngạc nhiên.
Ghế Zig-Zag vừa là đồ nội thất vừa là tác phẩm điêu khắc trừu tượng, thách thức sự phân biệt thông thường giữa mỹ thuật ứng dụng và mỹ thuật. Cassina hiện đang sản xuất ghế Zig-Zag theo giấy phép của Rietveld Foundation.
Ghế Verner Panton Panton (1967) – đổi mới về vật liệu
Chiếc ghế mang tên của nhà thiết kế người Đan Mạch Verner Panton đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử ghế dạng dầm vì đây là chiếc ghế đầu tiên được sản xuất từ một khối nhựa đúc phun sơn duy nhất.
Bước đột phá về công nghệ này, đạt được sau gần một thập kỷ thử nghiệm, cho phép Panton tạo ra một hình dạng thực sự liên tục không bị gián đoạn bởi các mối nối hoặc kết nối. Được sản xuất bởi Vitra, đường cong hình chữ S uốn lượn của nó đã nắm bắt được chủ nghĩa tương lai lạc quan của những năm 1960 đồng thời mở ra những khả năng mới cho sản xuất hàng loạt.
ĐỌC NGAY
Gợi ý những nốt hương tinh tế để tô điểm không gian
Bóng dáng Hội An trong không gian cà phê di sản
Địa phương nào tại TP.HCM dẫn đầu thị trường bất động sản cao cấp?

















