Sự trỗi dậy của rượu vang châu Á: Kỷ nguyên mới của nghề trồng nho?

Đáng nói, sự trỗi dậy của rượu vang châu Á diễn ra song song với một cuộc thay đổi âm thầm trong văn hóa ẩm thực: từ rượu gạo truyền thống sang vang nho hiện đại. Tại Nhật Bản, dù sake vẫn là quốc tửu, nhưng vang trắng Koshu đang dần trở thành lựa chọn mới trong các bữa tiệc kaiseki truyền thống. Ở Hàn Quốc, giới trẻ đặc biệt yêu thích vang hồng nhờ dư vị ngọt ngào, dễ chịu, khác hẳn với vị ngọt nồng và đậm của rượu gạo makgeolli. Trong khi đó, Trung Quốc - nơi từng gắn liền với câu chuyện “ba chén rượu trắng Lương Sơn Bạc”, cũng đã ghi tên mình trên bản đồ rượu vang thế giới với các lễ hội quốc tế được tổ chức hàng năm. Không còn tập trung vào loại các rượu gạo quen thuộc, các quốc gia tại châu Á hướng đến hương vị mạnh mẽ từ trái nho, từng bước xây dựng những chai rượu vang mang bản sắc riêng, đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Theo khảo sát của Vinexpo (2023), mức tiêu thụ rượu vang tại châu Á dự kiến tăng 4.5% mỗi năm. Trong đó, Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam là ba thị trường tăng trưởng nhanh nhất. Đặc biệt, giới trẻ đô thị và tầng lớp trung lưu mới nổi chính là lực đẩy quan trọng, tạo ra nhu cầu ngày càng cao cho các loại vang nhập khẩu lẫn sản xuất trong nước. Bên cạnh đó, các yếu tố như cải thiện kỹ thuật trồng nho, áp dụng công nghệ hiện đại trong lên men và sự kết hợp tinh tế giữa truyền thống địa phương với phong cách phương Tây đã giúp rượu vang châu Á nâng cao chất lượng, đồng thời tạo ra những hương vị độc đáo khiến người tiêu dùng trên toàn thế giới phải chú ý.

Xứ sở Phù Tang là một trong những quốc gia châu Á tiên phong trong việc phát triển rượu vang. Nằm dưới chân núi Phú Sĩ, tỉnh Yamanashi được xem là “cái nôi” sản xuất vang truyền thống của Nhật Bản. Với lớp vỏ màu hồng nhạt đặc trưng, giống nho Koshu bản địa linh hồn của nhiều chai vang trắng Nhật Bản, nhờ vị acid nhẹ và hậu vị thanh thoát.

Theo Hiệp hội Rượu vang Nhật Bản, tính đến năm 2024, Nhật Bản có hơn 300 nhà máy rượu chính thức, và sản lượng rượu vang nội địa đã tăng gần 20% trong vòng 10 năm qua (2010 - 2020). Các nhà sản xuất nhỏ đặc biệt là những hãng nhỏ, đang tận dụng lợi thế địa hình phân tầng và vi khí hậu đa dạng để phát triển các dòng vang terroir-driven, nơi mỗi chai rượu đều phản ánh đặc trưng riêng của vùng trồng nho, từ hương thơm đến cấu trúc vị.

Không chỉ dừng lại ở số lượng và chất lượng, rượu vang Nhật còn chinh phục các tín đồ sành rượu nhờ sự cân bằng giữa truyền thống và hiện đại khi kết hợp kỹ thuật ủ rượu kiểu phương Tây với đặc trưng bản địa. Các kỹ thuật này bao gồm việc sử dụng thùng gỗ sồi để ủ rượu, kiểm soát nhiệt độ trong quá trình lên men và áp dụng các phương pháp hiện đại trong việc thu hoạch và xử lý nho. Đồng thời, họ sử dụng công nghệ lên men lạnh giúp kiểm soát nhiệt độ chính xác, giữ được hương vị tươi mới của nho. Ngoài ra, các nhà máy cũng áp dụng các kỹ thuật phân tích hóa học và sinh học giúp kiểm soát chất lượng rượu từ khâu trồng trọt đến khi đóng chai. Điều này đảm bảo rằng mỗi chai rượu vang Nhật Bản đều đạt được chất lượng cao và ổn định.

Chính sự kết hợp khéo léo giữa kỹ thuật phương Tây và truyền thống bản địa, rượu vang Nhật Bản đã dần khẳng định được vị thế trên thị trường quốc tế với giải thưởng uy tín như Decanter World Wine Awards và Japan Wine Competition.

Với diện tích trồng nho lớn thứ hai thế giới (chỉ sau Tây Ban Nha), Trung Quốc từ lâu đã đầu tư mạnh vào rượu vang. Các vùng như Ninh Hạ, Hà Bắc và Sơn Đông đang dần định hình những phong cách vang riêng biệt. Đặc biệt, Ninh Hạ với khí hậu khô hạn, đất sỏi và biên độ nhiệt ngày - đêm lớn, được giới chuyên gia ví như “Bordeaux mới của châu Á”, nơi chất lượng rượu vang không thua kém bất kỳ vùng sản xuất nổi tiếng nào. 

Xem thêm: 6 bộ phim về rượu vang hấp dẫn mà người yêu rượu vang và sành rượu nên xem

Theo báo cáo của OIV (Tổ chức Quốc tế về Nho và Rượu), năm 2022, Trung Quốc sản xuất khoảng 5 triệu lít rượu vang, với nhiều nhà máy đạt chuẩn quốc tế như Silver Heights, Grace Vineyard hay Changyu. Các dòng vang đỏ từ giống Cabernet Sauvignon vẫn là dòng chủ lực, mang hương vị đậm, cấu trúc chắc, phù hợp khẩu vị Á Đông.

 Tại Ấn Độ, câu chuyện cũng không kém phần sôi động khi thương hiệu Sula đã vươn lên trở thành một trong những nhà máy sản xuất rượu vang lớn nhất, chứng tỏ rượu nho tại đây cũng nhận được sự ưu ái không thua kém bất kỳ dòng rượu truyền thống nào. Cùng với sự đổi mới kỹ thuật và đầu tư bài bản, các quốc gia châu Á đang tạo ra những sản phẩm không chỉ đáp ứng thị trường nội địa mà, còn từng bước đưa rượu vang châu Á trở thành lựa chọn đáng tin cậy cho người tiêu dùng quốc tế.

Nếu từng nghĩ rằng nho không thể sinh trưởng ở vùng nhiệt đới, thì Thái Lan chắc chắn sẽ khiến bạn thay đổi quan điểm. Những vùng như Khao Yai hay Hua Hin Hills đã phát triển thành công mô hình “nho nghỉ mát”, áp dụng kỹ thuật cắt tỉa đôi (double pruning) để trồng nho vào mùa khô thay vì mùa hè, giúp cây nho phát triển ổn định và cho trái đạt chất lượng cao.

Rượu vang Monsoon Valley là minh chứng sống động cho khả năng sản xuất rượu vang chất lượng cao tại vùng nhiệt đới. Được thành lập vào năm 2001 bởi doanh nhân Chalerm Yoovidhya, Monsoon Valley đã khẳng định vị thế của mình trên bản đồ rượu vang thế giới. Với ba vườn nho chính tại Hua Hin, Tab Kwang và Chiang Mai, Monsoon Valley sản xuất các dòng rượu vang từ nhiều giống nho quốc tế như Shiraz, Colombard, Chenin Blanc và Sangiovese.

Nhờ vậy, các dòng rượu của Monsoon Valley, đặc biệt là Colombard, mang đến một trải nghiệm hương vị độc đáo, phản ánh sự kết hợp giữa khí hậu nhiệt đới và kỹ thuật sản xuất hiện đại. Với nồng độ cồn khoảng 13%, rượu vang này có màu vàng nhạt, trong suốt và hương thơm tươi mát của chanh, táo xanh, dưa lưới và một chút đặc trưng của Sauvignon Blanc. Vị rượu cân bằng, chua nhẹ, với hậu vị kéo dài và khô mịn, mang đến cảm giác sảng khoái và dễ chịu.

Rượu vang Monsoon Valley Colombard là lựa chọn lý tưởng để thưởng thức trong những ngày hè oi ả hoặc kết hợp cùng các món ăn Thái như gỏi đu đủ (Som Tum), thịt nướng xiên (Moo Satay), hải sản xào rau củ, cà ri xanh, gà gừng hay các món tráng miệng trái cây. Sự kết hợp hoàn hảo giữa hương vị tươi mới và độ axit nhẹ nhàng, rượu vang này không chỉ là một thức uống giải khát mà còn là một phần không thể thiếu trong trải nghiệm ẩm thực Thái Lan.

Ngoài ra, GranMonte - một vườn nho nổi tiếng khác tại Khao Yai, do nữ nhà sản xuất rượu Nikki Lohitnavy điều hành, đã trồng thành công 28 giống nho khác nhau bao gồm Syrah, Chenin Blanc, Viognier, Cabernet Sauvignon, Grenache, Verdelho, Semillon, Sauvignon Blanc, Alvarinho và Durif. Đáng chú ý, GranMonte là vườn nho duy nhất tại Thái Lan thành công với giống Cabernet Sauvignon, một giống nho thường chỉ phát triển tốt ở vùng khí hậu mát mẻ hơn. 

Hơn nữa, nhờ sự kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại và truyền thống, GranMonte đã tạo ra những chai rượu vang có độ axit cân bằng và hương vị đặc trưng, phù hợp với ẩm thực Thái. Trong đó phải kể đến là Elements, Heritage, Crémant sparkling wine và Vincotto. Các sản phẩm này đã nhận được nhiều giải thưởng quốc tế, bao gồm huy chương vàng tại AWC Vienna – cuộc thi rượu vang lớn nhất châu Âu.

Sự phát triển của ngành công nghiệp rượu vang tại Thái Lan không chỉ là minh chứng cho khả năng thích ứng của nho với khí hậu nhiệt đới, mà còn là cơ hội để các quốc gia Đông Nam Á khám phá và phát triển ngành công nghiệp rượu vang của riêng mình.

Hàn Quốc từ lâu nổi tiếng với rượu makgeolli và rượu soju - hai biểu tượng trong văn hóa rượu của xứ sở kim chi. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một số vùng như Yeongcheon(tỉnh Bắc Gyeongsang) và Yeongdong (tỉnh Bắc Chungcheongbuk) đã bắt đầu phát triển ngành rượu vang nội địa. Dù quy mô còn nhỏ, nhưng nhiều nhà sản xuất đã thử nghiệm với giống nho Campbell Early, tạo nên dòng vang hồng ngọt dịu, phù hợp khẩu vị địa phương.

Việc cạnh tranh giữa rượu gạo truyền thống và rượu vang hiện đại cũng cho thấy sự chuyển dịch trong thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc từ trải nghiệm rượu truyền thống thuần tuý văn hóa sang thưởng thức đa chiều, có sự giao thoa Đông - Tây. Hơn nữa, Hàn Quốc cũng hy vọng rằng quốc gia của họ có thể tập trung phát triển “ngách” trong ngành rượu vang với các sản phẩm “rượu vang đặc sản” (speciality wine) cao cấp, thượng hạng. 

Tại Việt Nam, câu chuyện về rượu vang mang theo những nét tương phản đầy thú vị. Bởi lẽ, nghề trồng nho gắn liền với vùng đất Ninh Thuận đầy nắng và gió. Nhưng với khí hậu mát mẻ quanh năm, Đà Lạt mới là nơi sản xuất rượu vang sớm nhất. Các thương hiệu như Vang Đà Lạt hay Ladora Winery hiện chiếm lĩnh phần lớn thị trường nội địa. Tuy nhiên, một số nhà sản xuất rượu trẻ như Vang Đà Lạt Export hay Chateau Dalat đang hướng đến dòng vang cao cấp, với kỹ thuật ủ gỗ sồi, kiểm soát nhiệt độ và lựa chọn giống nho phù hợp như Cardinal, Syrah. Vị vang Việt hiện vẫn nhẹ, mềm, chưa quá phức tạp và nhiều tầng hương vị như vang Pháp hay Ý cao cấp, nhưng tiềm năng thì vô cùng lớn. 

Chẳng hạn, Chateau Dalat là dòng vang cao cấp đầu tiên tại Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Được lên men 100% từ nho trồng theo mô hình nông nghiệp công nghệ cao, Chateau Dalat đã đạt được công nhận thế giới về chất lượng thông qua các giải thưởng tại các cuộc thi vang quốc tế và được phục vụ cho các nguyên thủ quốc gia tại Hội nghị APEC 2017. Trong khi đó, Vang Đà Lạt Export Red Wine là sự kết hợp lên men từ nho Cardinal, nho Shiraz và dâu Đà Lạt, mang đến vị chát đậm đà và cân bằng, phù hợp với các món ăn từ thịt đỏ .

Có thể nói, rượu vang Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ rượu vang thế giới nhờ chất lượng sản phẩm và sự kết hợp giữa truyền thống với đổi mới trong quy trình sản xuất.

Trước những chuyển biến tích cực trong ngành rượu vang châu Á, một câu hỏi được đặt ra liệu châu lục này có thể xây dựng được terroir vang đặc trưng như các vùng nổi tiếng như Bourgogne hay Rioja? Và câu trả lời đang dần được hé lộ từng ngày bởi những người trồng nho ở thung lũng Helan (Trung Quốc), cao nguyên Đà Lạt (Việt Nam), hay sườn đồi Yamanashi (Nhật). 

Các chuyên gia trong ngành cũng nhìn nhận tiềm năng này một cách rõ ràng. Theo Jim Boyce - cây bút rượu vang nổi tiếng tại Trung Quốc nhận định: “Vang châu Á sẽ không cạnh tranh bằng lịch sử, mà bằng cá tính vùng miền và sự thích ứng khí hậu.” Trong khi đó, tạp chí Decanter từng đánh giá Silver Heights (Ninh Hạ) là một trong những hầm rượu triển vọng nhất thế giới ngoài châu Âu. 

Những nghiên cứu gần đây cho thấy rượu vang châu Á, đặc biệt là Koshu và các dòng rượu nhiệt đới (tropical wine) đang được ưa chuộng trong thực đơn pairing (kết hợp món ăn) tại nhiều nhà hàng fine dining Nhật, Hồng Kông và Singapore vì tính acid nhẹ, phù hợp với hải sản và các món châu Á. Dường như, các loại vang châu Á giúp đầu bếp kể chuyện vùng miền mà không bị áp lực từ thước đo châu Âu. 

Số liệu từ Wine Intelligence (2024) chỉ ra rằng 63% thực khách châu Á có thu nhập cao sẵn sàng chi trả để thử vang nội địa nếu được gợi ý bởi đầu bếp. Đây là động lực để các nhà hàng fine dining đưa vang châu Á vào quy trình sáng tạo. đồng thời thúc đẩy sự hợp tác giữa nhà sản xuất và đầu bếp. Nhiều dự án thậm chí đã ra đời những dòng vang “bespoke” - ủ riêng cho từng nhà hàng, phù hợp với thực đơn theo mùa, biến từng ly vang trở thành trải nghiệm kết nối thực khách với thiên nhiên, vùng đất và người làm rượu.

Sự trỗi dậy của rượu vang châu Á không đơn thuần là một xu hướng nông nghiệp. Nó là biểu tượng của sự dịch chuyển văn hóa, làn sóng tiêu dùng mới và khát vọng khẳng định bản sắc ẩm thực phương Đông trên bàn tiệc quốc tế. Khi một ly vang từ Yamanashi được phục vụ cùng sashimi tại Tokyo, hay một chai vang Đà Lạt được rót bên cạnh món bò áp chảo tại nhà hàng cao cấp, đó không đơn thuần là hương vị, mà là một chương mới trong lịch sử rượu vang châu Á. Và có lẽ, trong vài thập kỷ tới thế giới sẽ không chỉ ngợi ca hương vị rượu vang đến từ Ý, Tây Ban Nha, Pháp mà còn ngỡ ngàng trước “phong vị” vang châu Á thơm ngon, độc đáo.

ĐỌC NGAY:

‘Tempo drinking’: Giải pháp nâng ly lành mạnh cho các tín đồ về đêm

Bậc thầy Rượu vang Tim Triptree: “Việt Nam cần những chai rượu thật, những chuyên gia thật và những trải nghiệm thật”

Từ những ly cocktail “xanh” đến cuộc chơi dài hơi của ngành bar Việt Nam