Bậc thầy Rượu vang Tim Triptree: “Việt Nam cần những chai rượu thật, những chuyên gia thật và những trải nghiệm thật”

Lựa chọn này của Tim dường như không hề ngẫu nhiên. Danh hiệu Master of Wine (MW) là đỉnh cao của ngành rượu vang, một chứng chỉ mà chỉ chưa đầy 500 người trên toàn cầu đạt được từ khi nó ra đời năm 1953. “Nó giống như Romanée-Conti 1945 vậy”, Tim giải thích, giọng trầm ấm đầy đam mê. “Độ phức tạp tuyệt vời, hương thơm quyến rũ và vị ngon kéo dài mãi. Nó như một thứ gì đó mà bạn luôn khao khát nếm thử nhưng không dễ dàng chạm tới. Đó là biểu tượng của sự hoàn hảo, của sự hiếm có và của những nỗ lực không ngừng nghỉ”.

Khi tôi hỏi liệu anh đã từng nếm thử chai rượu huyền thoại ấy chưa, Tim cười lớn, để lộ chút tinh nghịch: “Chưa đâu, Nikita. Tôi đã thử vài niên vụ Romanée-Conti khác - những chai từ thập niên 60, 70 - nhưng 1945 vẫn là giấc mơ tôi đang theo đuổi. Một ngày nào đó, tôi hy vọng sẽ được nâng ly với nó và khi ấy, tôi sẽ kể cho bạn nghe cảm giác thế nào!”.

Hành trình trở thành Bậc thầy Rượu vang của Tim là một câu chuyện dài đầy cảm hứng, bắt đầu từ những ngày đầu tiên anh đặt chân vào thế giới rượu vang. Anh kể về thời gian sống ở Hong Kong. Tại một nơi được ví như trung tâm sôi động của châu Á, anh lần đầu tiên bị cuốn hút bởi hương vị rượu vang. “Tôi còn nhớ lần đầu tiên cầm chai rượu vang trên tay và tự hỏi: ‘Làm sao một thứ đơn giản như nho lại có thể biến thành thứ phức tạp và đẹp đẽ đến vậy?’”, Tim hồi tưởng. “Tôi bắt đầu từ những điều cơ bản - nếm, đọc sách, tham gia các buổi thử rượu với bạn bè. Dần dần, tôi nhận ra rằng rượu vang không chỉ là một thức uống, nó là một ngôn ngữ. Mỗi chai rượu lại kể một câu chuyện về vùng đất, về thời tiết, về người đã làm ra nó”.

Nhưng để đạt được danh hiệu Master of Wine, Tim Triptree phải vượt qua một thử thách khắc nghiệt: kỳ thi nếm rượu “mù” (Blind Tasting). “Bạn phải nhận diện các loại rượu mà không có bất kỳ gợi ý nào - không nhãn, không thông tin, chỉ có vị giác và khứu giác của bạn”, anh giải thích. “Có lần tôi phải phân biệt 12 loại rượu trong vòng vài giờ - từ Bordeaux đến Tuscany, từ niên vụ mới đến cũ. Khi tôi nhận được cuộc gọi báo rằng mình đã vượt qua bài thi ấy, đó là khoảnh khắc hạnh phúc nhất trong sự nghiệp. Nó giống như khi bạn gõ búa xuống trong một cuộc đấu giá - đã bán, và cảm giác thật tuyệt vời”. Tim cười lớn, như thể mỗi lần kể lại, khoảnh khắc ấy vẫn còn sống động trong anh.

Với hơn 20 năm làm việc tại Christie’s, Tim Triptree không chỉ là một chuyên gia nếm rượu mà còn là một người kể chuyện bằng những chai rượu quý giá. “Christie’s không chỉ là nơi bán rượu. Nó còn là nơi chúng tôi định hình thị trường, nơi một chai rượu có thể phá vỡ kỷ lục và tái định nghĩa giá trị của cả một niên vụ”, Tim nói. Tôi tò mò hỏi về khoảnh khắc đấu giá đáng nhớ nhất trong sự nghiệp của anh, và Tim không ngần ngại kể lại câu chuyện về chai Macallan 1926 - một chai whisky được bán với giá 1,2 triệu bảng Anh (khoảng 1,5 triệu USD – 37,5 tỷ VNĐ) tại London vào tháng 11 năm 2018.

“Đó là một ngày không thể quên”, anh kể với giọng đầy phấn khích. “Tôi đã tham gia vào việc đảm bảo lô hàng - từ việc tìm kiếm chai rượu qua một nhà sưu tập ở Scotland, xác thực nó qua các chi tiết nhỏ nhất như nhãn, nút chai, đến đưa nó lên sàn đấu giá. Khi lô hàng được công bố, cả phòng đấu giá như bùng nổ với sự mong đợi. Hai người đấu giá - một từ châu Á, một từ Mỹ - đã cạnh tranh quyết liệt, từng lời ra giá đẩy không khí lên cao trào. Tôi đứng trên bục, tim đập thình thịch và khi búa gõ xuống, cả khán phòng vỡ òa trong tiếng vỗ tay. 1,5 triệu USD cho một chai whisky - nó đã phá vỡ kỷ lục thế giới vào thời điểm đó”. Tôi hỏi Tim cảm giác lúc ấy thế nào và anh cười: “Như thể tôi vừa uống một ngụm rượu tuyệt vời nhất - adrenaline dâng trào và niềm tự hào không thể tả. Tôi nhớ đã nhìn quanh phòng rồi nghĩ: Đây chính là lý do mình làm công việc này”.

Đọc thêm: Khi cocktail trở thành ngôn ngữ kể chuyện thiên nhiên và trách nhiệm môi trường

Nhưng không phải lúc nào mọi thứ cũng hào nhoáng như thế. Là chuyên gia xác thực rượu vang, Tim có nhiệm vụ đảm bảo rằng mọi chai rượu được đưa lên sàn đều là hàng thật. “May mắn là tỷ lệ rượu giả không quá cao”, anh chia sẻ. “Chúng tôi có quy trình rất nghiêm ngặt - từ kiểm tra nhãn, nút chai đến yêu cầu thông tin nguồn gốc từ người bán. Nhưng tôi đã từng thấy vài trường hợp thú vị. Chẳng hạn, có người thay nhãn một chai niên vụ 1981 - một năm không tốt ở Bordeaux - bằng nhãn 1982, một niên vụ xuất sắc, để đẩy giá lên. Giá của 1982 có thể gấp đôi, thậm chí gấp ba so với 1981. Nhưng họ quên rằng nút chai vẫn mang dấu 1981 - một sai lầm sơ đẳng mà chúng tôi phát hiện ngay”.

Tôi đã rất tò mò hỏi thêm về chai 1981 ấy vì đó là năm tôi sinh ra nhưng Tim khéo léo từ chối tiết lộ thương hiệu cụ thể. “Tôi không muốn làm ai xấu hổ”, anh cười. “Nhưng đó là một trong những loại rượu hàng đầu từ Bordeaux - có thể là Lafite hay Latour, tôi sẽ để bạn đoán! Điều thú vị là 1981 không phải năm tốt ở hầu hết các vùng - không chỉ Bordeaux mà cả Burgundy, Champagne hay Rhone. Thời tiết năm đó không ủng hộ và rượu vang phản ánh điều ấy”. 

Tôi đùa rằng mình muốn tìm một chai 1981 ngon để tự an ủi nhưng Tim lắc đầu: “Khó đấy, Nikita. Có lẽ bạn nên nhắm đến 1982 - một năm tuyệt vời hơn nhiều! Hoặc nếu bạn thích, tôi có thể gợi ý một chai từ Tuscany - vùng đó đôi khi có những bất ngờ”.

Là một người yêu thích rượu vang, tôi có niềm tin rằng Việt Nam là một thị trường đang đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc cách mạng rượu vang. “Tôi yêu Việt Nam”, Tim nói ngay lập tức, giọng đầy nhiệt huyết khi tôi nói đến Việt Nam. “Tôi vừa đến đó gần đây - một chuyến đi ngắn đến Hà Nội và TP HCM. Nó thật sự ấn tượng. Đó là một đất nước tuyệt vời với dân số trẻ với nguồn năng lượng dồi dào”.

Tôi cũng thẳng thắn chia sẻ một thực tế mà nhiều người Việt Nam đối mặt: “Ở đây, việc tiếp cận rượu vang chất lượng cao rất khó. Chúng tôi phải qua nhiều người bán trung gian và đôi khi không biết liệu nguồn đó có đáng tin hay không. Một chai rượu tốt có thể là giấc mơ xa vời”. Tim gật đầu đồng cảm: “Tôi hiểu điều đó. Khi tôi sống ở Hong Kong, rượu vang là thứ dễ dàng, bạn có thể tìm thấy Romanée-Conti hay Petrus trong vài phút. Nhưng ở những thị trường mới như Việt Nam, mọi thứ còn nhiều thách thức - vận chuyển, thuế và cả vấn đề bảo quản. Đó là lý do tại sao tôi nghĩ việc mang kiến thức và văn hóa rượu vang đến nơi đây là rất quan trọng. Việt Nam là một quốc gia đang phát triển, nhỏ nhưng đầy tiềm năng. Các bạn cần những chai rượu thật, những chuyên gia thật và những trải nghiệm thật”.

Tim kể thêm về chuyến đi Việt Nam gần đây đã tạo nên một kỷ niệm khiến anh mỉm cười. “Tôi đã ghé một nhà hàng nhỏ ở TP HCM và thấy họ phục vụ rượu vang Pháp cùng phở - một sự kết hợp kỳ lạ nhưng thú vị! Người Việt Nam rất tò mò và cởi mở với rượu vang. Có một văn hóa uống rượu đang hình thành nhưng nó cần được nuôi dưỡng. Tôi nghĩ những sự kiện như lớp học chuyên sâu, buổi nếm thử rượu, hay thậm chí là đấu giá rượu vang có thể là cách tuyệt vời để bắt đầu”. Tôi gật đầu, hình dung một buổi tối tại TP HCM hay Hà Nội, nơi những người yêu rượu vang tụ họp để nghe Tim kể chuyện và nâng ly cùng những chai rượu huyền thoại - có thể là một chai champagne Krug hay một chai vang đỏ Pháp Mouton Rothschild.

Tim gợi ý rằng Christie’s có thể đóng vai trò cầu nối. “Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia luôn sẵn sàng hỗ trợ. Thông tin liên lạc của tôi - email, số điện thoại - đều có trên trang web Christie’s. Bất kỳ ai, từ nhà sưu tập kỳ cựu đến người mới bắt đầu, đều có thể liên hệ để hỏi về rượu vang hay các cuộc đấu giá sắp tới. Hiện tại, chúng tôi đang có một cuộc đấu giá ở Hong Kong - nếu ai ở Việt Nam quan tâm, cứ nhắn tôi! Tôi rất vui được giúp”. Điều này khiến tôi bất ngờ vì hóa ra thế giới rượu vang cao cấp không xa vời như tôi tưởng. “Nó không đáng sợ đâu”, Tim cười lớn. “Mọi người thường nghĩ cần chứng chỉ chuyên môn để tham gia đấu giá tại Christie’s nhưng không phải vậy. Chúng tôi mở cửa cho tất cả - từ phòng đấu giá ở London đến đấu giá trực tuyến. Bạn có thể tham gia từ bất kỳ đâu trên thế giới, kể cả Việt Nam”.

Tim Triptree là Giám đốc Quốc tế phụ trách rượu vang và rượu mạnh tại Christie’s. Ngoài vai trò là một người điều hành đấu giá tại Christie’s, Tim còn đảm nhiệm chính trong việc lên kế hoạch, tuyển chọn và thực hiện các phiên đấu giá rượu vang và rượu mạnh quốc tế của Christie’s. Làm việc tại văn phòng Christie’s ở London, công việc của anh bao gồm việc tìm nguồn cung rượu vang và rượu mạnh, kiểm định, xác thực và định giá. Ngoài ra, Tim còn tư vấn xây dựng bộ sưu tập rượu, phát triển mối quan hệ với khách hàng cá nhân và các đơn vị trong ngành rượu, tổ chức các sự kiện về rượu vang, đồng thời đảm nhận vai trò Đại sứ rượu vang và rượu mạnh toàn cầu cho Christie’s.

Tim tham gia bộ phận Rượu vang & Rượu mạnh của Christie’s vào năm 2005 sau khi tốt nghiệp MBA loại Xuất sắc chuyên ngành Quản trị Kinh doanh Rượu vang. Năm 2008, anh hoàn thành chương trình WSET và đạt loại Xuất sắc, đồng thời giành được cả học bổng Sherry Institute và Constellation. Năm 2018, Tim trở thành Master of Wine (Bậc thầy Rượu vang) - một danh hiệu chỉ có 421 người trên thế giới đạt được - và nhận học bổng Trinity Champagne khi tham gia chương trình đào tạo MW. Tại lễ trao giải MW, Tim được vinh danh với giải thưởng danh giá Noval Award cho “Bài nghiên cứu xuất sắc nhất”, với công trình phân tích xu hướng sử dụng rượu dự trữ trong dòng Champagne Brut NV.

Tim hiện là giám khảo cấp cao của cuộc thi Decanter World Wine Awards, chuyên đánh giá rượu Bordeaux và Burgundy; giám khảo cấp cao của giải thưởng Wynns Signature Chinese Wine Awards tại Macau, và thường xuyên tham gia ban giám khảo chuỗi giải thưởng Drinks Business Global Masters Series. Tim cũng là đồng tác giả cuốn sách “On Champagne” phát hành năm 2022, với một chương viết về dòng rượu Prestige Cuvée Champagne.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 05/2025

ĐỌC NGAY

Từ “slow matcha” đến “matcha bar”: Đi tìm ly matcha chuẩn vị giữa lòng Sài Gòn

Điều gì khiến văn hóa uống trà của người Việt xưa trở nên đặc biệt?

Home tour: Bước vào tổ ấm đậm chất điện ảnh của Nhà sáng lập Bar Leone nổi danh châu Á