Legacy 80: Khám phá 4 quán cà phê Hà thành từng là “thánh đường” của giới chính khách

Tại quán cà phê Giảng, trải nghiệm bắt đầu bằng việc thưởng thức lớp kem trứng béo ngậy, ngọt ngào, sau đó mới khuấy đều để cảm nhận trọn vẹn hương vị. Khoảnh khắc ấy gói trọn sự thong thả, chậm rãi của Hà Nội – một nhịp sống tưởng chừng bình thường nhưng lại đủ sức níu giữ cả những người bận rộn nhất.

Vượt lên trên danh xưng một quán cà phê lâu đời, Giảng đã trở thành một biểu tượng văn hóa. Nơi đây là minh chứng cho thấy sức hấp dẫn của Hà Nội đôi khi không đến từ sự phô trương, mà từ chính những giá trị giản dị, chân phương, bền vững với thời gian.

Nếu Café Giảng gắn liền với cà phê trứng thì Café Lâm của ông Nguyễn Văn Lâm (tên thường gọi là ông Lâm “toét”) lại gắn liền với hình ảnh một không gian tràn ngập chất nghệ thuật giữa lòng Hà Nội. Bởi vì, nơi đây đã trở thành một “phòng tranh” bất đắc dĩ. Ra đời từ đầu thập niên 1950, Café Lâm khởi đầu từ một gánh hàng nhỏ ở vườn hoa Chí Linh, trước khi chuyển về ngôi nhà số 60 Nguyễn Hữu Huân. Dù không gian giản dị với bàn ghế gỗ và tường vôi cũ kỹ, nhưng chính sự mộc mạc ấy đã biến nơi đây thành điểm hẹn quen thuộc của giới văn nghệ sĩ Hà thành một thời.

Nhà văn Nguyễn Tuân từng ví von đầy hóm hỉnh rằng: “Hữu ngạn sông Saine có bảo tàng Louvre, tả ngạn sông Hồng có cà phê Lâm”. Câu nói bông đùa của Nguyễn Tuân cũng có thể thấy được rằng trong quán cà phê giản dị và nhỏ bé này lại ẩn chứa một không gian mang đậm chất nghệ thuật và sự phóng khoáng của những nghệ sĩ đương thời. 

Trong suốt những năm khó khăn, ông Lâm đã giúp đỡ nhiều nghệ sĩ, họa sĩ bằng cách chấp nhận “ghi nợ bằng tranh”. Từ đó, những tác phẩm ký họa của các danh họa như Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Dương Bích Liên hay nhạc sĩ Văn Cao đã dần phủ kín những bức tường. Bộ sưu tập ấy không chỉ là vật trao đổi, mà đã trở thành một kho tàng hội họa sống động, lưu giữ tinh thần nghệ thuật Hà Nội thế kỷ XX.

Đến Café Lâm, bạn không chỉ được thưởng thức một ly cà phê đậm vị truyền thống, mà còn có thể chiêm ngưỡng không gian văn hóa đặc biệt này. Âm thanh phố phường hòa cùng tiếng trò chuyện râm ran trong quán, gợi nhớ về một thời kỳ vàng son khi nơi đây là chốn hẹn hò, tri âm của giới trí thức.

Hơn hết, trải nghiệm uống cà phê tại Lâm đòi hỏi sự kiên nhẫn. Người pha chế nhẹ nhàng tráng phin nhôm cũ và cốc thủy tinh bằng nước nóng, rồi từ từ rót nước sôi già lên bột cà phê. Ngồi đợi từng giọt cà phê nhỏ xuống, thực khách có thể thả hồn ngắm nhìn “khu vườn tranh” đầy sống động. Chính nhờ những giá trị độc đáo ấy, Café Lâm vẫn luôn được xem là một di sản văn hóa đặc biệt của Hà Nội, nơi lưu giữ những câu chuyện và tâm hồn của cả một thế hệ nghệ sĩ tài hoa. 

Xem thêm: Những thuật ngữ bạn nên biết để pha ly cà phê như chuyên gia

Trong bản đồ cà phê Hà Nội xưa, “tứ trụ” Nhân - Nhĩ - Dĩ - Giảng là những cái tên huyền thoại, thì Café Nhân là cái tên mộc mạc mà bền bỉ nhất. Ra đời từ năm 1946, quán cà phê này đã trải qua biết bao thăng trầm của lịch sử nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc, xưa cũ tại địa chỉ 39D Hàng Hành (Hoàn Kiếm). Từ biển hiệu giản dị, không gian gọn ghẽ, ly cà phê đậm sánh được rót ra trong những chiếc cốc thủy tinh quen thuộc. 

Khác với Giảng nổi tiếng bởi cà phê trứng hay Lâm gắn liền với giới họa sĩ, Nhân lại hấp dẫn ở chính sự “không cần đặc biệt”. Điều mà khách nhớ là hương vị cà phê đậm đà, sánh quyện, lưu lại dư vị trên đầu lưỡi. Uống cà phê ở Nhân, người Hà Nội như tìm thấy một nhịp sống thong dong, nền nã giữa lòng phố thị.

Trải qua nhiều thập kỷ, Nhân không chạy theo trào lưu trang trí hiện đại hay thức uống cầu kỳ. Quán chọn giữ nguyên vẻ xưa, trở thành một dấu ấn riêng trong lòng Hà Nội. Nhờ sự giản dị ấy lại khiến Nhân trở thành điểm hẹn của nhiều thế hệ từ lớp người cao tuổi gắn bó với quán suốt nửa đời, cho đến những bạn trẻ tò mò muốn thử “vị cà phê Hà Nội thật sự”. 

Café Nhân vì thế không ồn ào, cũng chẳng cần nổi tiếng nhờ một thức uống đặc biệt, mà trở thành di sản cà phê nhờ sự kiên định giữ gìn hồn cốt. Với một ly cà phê đen đậm, trong một góc nhỏ thân quen, thực khách sẽ được đắm mình vào một Hà Nội lắng đọng và đầy hoài niệm.

Giữa Hà Nội nhiều lớp lang hồi ức, All Day Coffee (55 Hàng Bún) chọn kể câu chuyện cà phê theo cách đương đại nhưng đặt trong căn nhà cổ hơn 125 năm tuổi với gạch cũ, cửa gỗ, ánh sáng vàng, đủ “chậm” để giữ hồn phố, đủ “mới” để đón nhịp sống hôm nay. 

Chính không gian ấy đã trở thành bối cảnh cho một khoảnh khắc hiếm gặp. Vào sáng 11/9/2023, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken trong đoàn quan chức tháp tùng Tổng thống Joe Biden đã ghé quán uống cà phê cùng Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn. Ông Blinken gọi cà phê trứng, các thành viên khác chọn cà phê phin. Họ đắm chìm trong cuộc trò chuyện diễn ra ở chiếc bàn lớn tầng hai, ngay trong ngôi nhà cổ vừa được trùng tu. Chi tiết tưởng nhỏ mà nói rất nhiều về sức sống của văn hóa cà phê Hà Nội. Văn hóa giản dị, nhỏ bé nhưng thấm đẫm văn hóa tích tụ theo thời gian. 

Nhìn từ lăng kính văn hóa, All Day Coffee là điểm giao thoa giữa “gu Hà Nội” và thói quen cà phê đô thị. Họ có hạt cà phê tuyển chọn được rang kỹ, quầy bar mở, phục vụ trẻ tuổi, thực đơn phong phú. All Day có các món Việt như cafe phin, cafe trứng làm trung tâm, cách phục vụ lại tinh gọn kiểu hiện đại. Bởi vậy, việc các đoàn ngoại giao hay khách quốc tế chọn ngồi ở đây không phải ngẫu nhiên, họ bị thu hút bởi một ly cà phê trứng “đúng điệu” trong không gian mới mẻ. Và chỉ cần uống một ly cà phê tại đây thôi là đã đủ để chúng ta hiểu vì sao Hà Nội mê cà phê và vì sao cà phê trở thành ngôn ngữ tiếp khách rất Việt. 

Nếu muốn cảm nhận nhịp sống thủ đô qua cà phê, All Day Coffee cho bạn một “khoảnh khắc Hà Nội” khá trọn vẹn từ mùi cà phê nóng, tiếng thìa chạm ly lách cách, cửa sổ mở ra mặt phố náo nhiệt và cảm giác gần gũi đến mức những câu chuyện lớn lao cũng trở nên gần gũi hơn. 

Ngồi trong những quán cà phê đã tồn tại qua nửa thế kỷ, ta mới thấy rõ Hà Nội không chỉ được nhớ bằng những công trình cổ kính hay con phố rêu phong, mà còn bằng một tách cà phê đậm đặc hồi ức và thấm đẫm văn hóa. Ở đó có hương vị mộc mạc của đời sống thường nhật, có những giai thoại về giới văn nghệ sĩ, trí thức hay thậm chí có cả dấu ấn ngoại giao khi bạn bè quốc tế tìm đến để hiểu thêm về đất nước này qua một thức uống bình dị. Đôi khi, để hiểu Hà Nội, chỉ cần ngồi lại trong một quán cà phê xưa, lắng nghe cái hối hả và ồn ào của thành phố rồi để vị đắng ngọt trên môi kể nốt phần còn lại của câu chuyện. 

ĐỌC NGAY:

Uống cà phê, tìm về di sản kiến trúc hiện đại Sài Gòn thế kỷ 20

Legacy 80: DTAP và khúc ca “Made In Vietnam” mừng Việt Nam 80 năm trường vinh

Legacy 80: Đi tìm 5 nhà hàng lưu giữ hương vị “thời ông bà anh” giữa lòng Hà Nội