Kỷ nguyên mới của đồng hồ: Không khoan nhượng sự sáo mòn, tinh tường và quay về cốt lõi

Đó cũng là nơi các kỳ quan kỹ thuật tại Watches & Wonders 2025 được triển khai: đặt sâu trong trái tim của những thiết kế lịch lãm, hữu dụng thay vì tạo ra những cỗ xe tăng phi thường – và đôi khi, bất thường. Đó cũng là cách Rolex âm thầm đưa tới cho khách hàng bộ máy cơ công nghệ hiện đại nhất trong toàn bộ lịch sử của hãng – Caliber 7135 – trong một thiết kế có thể truy ngược về 50 năm trước. Ông vua của giới đồng hồ Thuỵ Sỹ, Patek Philippe, cũng đặt bộ máy 8 Days 31-505 8J PS IRM CI J, với 8 ngày trữ cót, chỉ báo thứ và ngày chuyển đổi tức thời, thừa hưởng thành quả từ dự án Advanced Research đầy tinh vi vào chiếc Calatrava 5328G lịch lãm. Sau rất nhiều năm mê mải chạy đua trên con đường chinh phục công chúng thông qua những đỉnh cao cơ khí trực quan – ví dụ như cuộc đua tam mã đồng hồ siêu mỏng của Bvlgari, Richard Mille và Piaget trong suốt nhiều năm – có vẻ như các thương hiệu đã chạm đến một giới hạn hữu hình. Thay vì cố gắng tiếp tục dấn bước trên đường đua kỷ lục đến mức bỏ rơi những quy luật “vàng” của ngành đồng hồ xa xỉ - về việc tạo ra một chiếc đồng hồ có thể thực sự đeo được, các thương hiệu hàng đầu đã quay lại với cuộc chiến về thẩm mỹ. Hay như chia sẻ của ông Rémi Jomard, giám đốc phụ trách sáng tạo của Piaget, với Tatler Vietnam: “Thị trường đang bắt đầu chuyển hướng sang tìm kiếm những tuyên ngôn về thiết kế. Và tôi tin rằng trong vài năm tới, tất cả sẽ xoay quanh điều đó.”

Xuyên suốt những bài báo phỏng vấn những người đứng đầu các nhà chế tác danh tiếng được đăng tải sau các kỳ WWG năm 2023 và 2024 là một câu hỏi chung: “Làm cách nào để các thương hiệu có thể tồn tại và phát triển khi đương đầu với những nhu cầu mới của một nhóm khách hàng trẻ hơn, cũng như sự nóng lên của đường đua kỹ thuật đòi hỏi những kỷ lục liên tiếp?”. Câu trả lời thường thấy nhất lại là thông điệp bạn thường sẽ được nghe mỗi khi bước vào một cửa hàng trực thuộc các thương hiệu lâu đời – dù là đồng hồ, thời trang hay phụ kiện – khắp thế giới: “Tập trung vào những giá trị cốt lõi của thương hiệu, vào cội nguồn và những giá trị đáng được kế thừa và phát triển”. Và ở kỳ WWG năm 2025, những câu trả lời này đã được thể hiện một cách trực quan thông qua các tạo tác được ra mắt trong, trước và sau triển lãm, khi hàng loạt thiết kế đặc trưng cho mỗi thương hiệu được ra mắt đều gợi nhắc lại tinh thần của chính họ trong quá khứ: những chiếc đồng hồ mà chỉ mới liếc qua, người ta có thể nói ngay chúng thuộc về thương hiệu nào, và chủ sở hữu của chúng là ai. Không còn những tạo tác phi thường khó hiểu, chỉ còn những tuyên ngôn đậm cá tính trên cổ tay của chủ nhân phong cách.

Tinh thần của những thập niên đầu và giữa thế kỷ XX quay lại rõ nét trong các thiết kế đồng hồ, trước tiên là ở kích cỡ. Được manh nha từ những năm trước, nhưng năm 2025 là thời điểm người dùng có thể thấy điều này một cách rõ nét, khi kích cỡ trung bình của những chiếc đồng hồ đã thu nhỏ lại so với thời điểm những năm 2020 – thời điểm những chiếc đồng hồ ngoại cỡ được ưa chuộng. Patek Philippe ra mắt “chiếc Calatrava tuyệt vời nhất của thời đại này” theo cách gọi của Benjamin Clymer (Hodinkee) – chiếc 6196P với kích cỡ 38mm, mặt số màu cá hồi và bộ vỏ bạch kim. A. Lange & Söhne còn bước thêm một bước xa hơn khi ra mắt chiếc 1815 ở kích cỡ 34mm – gần hơn bao giờ hết với định nghĩa “dress watch” cổ điển. Một vài người có thể gọi đó là kích cỡ “unisex”, nhưng tôi vẫn cho rằng điều này nhắc đến thập niên hoàng kim của những chiếc đồng hồ lịch lãm trên cổ tay, nhỏ gọn, khiêm nhường và không kém phần thanh lịch. Những thiết kế đại diện cho thời đại hoàng kim cũng tiếp tục được gọi sống dậy khi các thiết kế cũ được phục sinh – tiêu biểu như cách Piaget giới thiệu BST Sixties đậm tinh thần của thập niên 1969, Chanel hay Van Cleef & Arpels ra mắt những chiếc đồng hồ “hidden” dưới dạng trang sức vốn rất phổ biến ở thập niên 1920, hay như cú hích đầy ấn tượng khi Cartier giới thiệu chiếc Tank à Guichets, vốn lấy cảm hứng từ một phiên bản ra đời năm 1928. Không thể bỏ qua chiếc Land-Dweller của Rolex, dù chứa bên trong là bộ máy cơ mới và hiện đại nhất của thương hiệu, lại có thiết kế trực tiếp nhắc nhớ đến chiếc Oyter Quartz, vốn xuất hiện từ năm 1975.

Một chỉ dấu rõ nét khác về sự phục sinh của thẩm mỹ thập niên 1970 mà bạn có thể dễ dàng nhìn thấy: sự tái xuất của các sắc độ đá màu, từ mặt số đến các kỹ thuật khảm trang trí. Vốn là một kỹ thuật được Piaget vô cùng tự hào và đã chi phối thẩm mỹ của cả một giai đoạn xuyên suốt, giờ đây mặt số đá màu đã quay lại trên không chỉ hai thiết kế họ tập trung trong năm 2025 – Sixties và Andy Warhol, mà còn ở cả H. Moser & Cie. với bộ sưu tập Pop sặc sỡ, chiếc Zenith G.F.J. Calibre 135 với mặt số trung tâm bằng đá Lapis Lazuli, hay chiếc GMT Master II sở hữu mặt đá tiger iron.

Điều cuốn hút tôi khi tiếp cận với ngành đồng hồ xa xỉ, trên thực tế, đến từ những chiếc đồng hồ thuộc sở hữu của các cá nhân: một đặc quyền xa xỉ của những thập niên gần đây, nhưng lại gần như là một thông lệ vào cách đây một thế kỷ - khi những chiếc đồng hồ được chế tác theo đơn đặt hàng, và được ghi dấu trong tàng thư của thương hiệu. Cũng giống như cách ngành thời trang vinh danh những bộ đồ tailor-made, những chiếc đồng hồ thực sự trở nên xa xỉ khi chúng mang trên mình dấu ấn sở thích của người sở hữu, giúp chủ nhân kể về bản thân ngay trước khi cất tiếng nói. Quay lại với câu trả lời của các thương hiệu khi được hỏi về cách giúp họ thu hút thêm khách hàng trẻ, một trong những chiến lược đầy hiệu quả mà các cây viết về đồng hồ trên thế giới nhận định chính là việc mở rộng tính cá nhân hoá trong các bộ sưu tập hiện hành, cho phép khách hàng thực sự có thể tạo ra chiếc đồng hồ của riêng mình. Như Ariel Adams từ aBlogtoWatch nhận định, đây cũng là một nước đi hợp lý song hành với việc cho tái xuất các thiết kế từ lịch sử, khi cho phép “thế hệ người sưu tầm và đam mê mới cơ hội sở hữu phiên bản hoàn toàn mới”, khi họ nhận ra rằng những mẫu đồng hồ lẫy lừng trong lịch sử thường là đồng hồ cổ, và chúng “quá mong manh, quá hiếm hoặc quá đắt để có thể đeo hàng ngày”.  

Đọc thêm: Worldtimer đầu tiên của Planet Ocean: Dấu mốc mới cho tay chơi đại dương

Nếu như trước đây, việc đặt hàng chỉnh sửa một thiết kế có sẵn thường chỉ dành cho những khách hàng siêu cao cấp trên những phiên bản giới hạn (thường là High Jewelry, khi cho phép họ thay màu đá quý) hoặc những thiết kế độc bản (như cách Vacheron Constantin làm với BST kết hợp cùng bảo tàng Louvres) thì giờ đây cánh cửa đã mở rộng hơn. Tại sự kiện được tổ chức tại Watchland – tổng hành dinh của Franck Muller – thương hiệu công bố dự án cho phép người dùng có thể đặt hàng những chiếc đồng hồ của riêng mình, kết hợp giữa thẩm mỹ cá nhân và niềm tự hào cơ khí mà thương hiệu được mệnh danh là “Master of Complications” này sở hữu. Piaget cũng đưa chiếc Andy Warhol rời khỏi danh sách chế tác giới hạn, mở ra chương trình chế tác theo yêu cầu – cho phép người mua có thể lựa chọn giữa mười lựa chọn mặt đá tự nhiên khác nhau, kết hợp với các lựa chọn về viền, vỏ, kim để tạo ra hàng ngàn thiết kế trên một dáng hình huyền thoại. 

Một số thương hiệu khác không đi theo con đường cho phép khách hàng chỉnh sửa trực tiếp trên thiết kế cũng mở rộng sự lựa chọn khi tiếp cận theo hướng chỉ tập trung vào số lượng ít các thiết kế mới, với nhiều biến thể của cùng một thiết kế. Phiên bản mới của chiếc Ingenieur từ IWC cho phép người dùng chọn gốm đen, vàng khối, hay thép phối với lịch vạn niên. Nomos đưa đến 8 lựa chọn về phối màu – với hai mức giá khác nhau – cho chiếc The Club Sport Worldtimer. Điều tương tự cũng đến từ Tag Heuer với chiếc Formula 1 Solargraph mới, hay Oris với chiếc Big Crown Pointer  Dates. Đây có thể là một nước cờ an toàn đến từ các ông lớn trong bối cảnh bất định toàn cầu, nhưng cũng đồng thời là cơ hội cho phép người dùng sở hữu một chiếc đồng hồ, một lần nữa, đúng ý mình hơn bao giờ hết.

Dĩ nhiên khi nhắc tới các sự kiện lớn vào đầu năm 2025 của ngành đồng hồ, không thể bỏ qua LVMH Watch Week vào tháng 1 vừa qua, hay hai triển lãm được diễn ra gần như đồng thời với WWG2025: Time to Watches và AHCI Geneva (do Académie Horlogère des Créateurs Indépendants – tổ chức của những nhà chế tác đồng hồ độc lập) tổ chức. Ở đó, chúng ta còn có thể nhìn thấy sự xuất hiện của nhiều điều thú vị khác trong thiết kế – như sự tiếp nối của xu hướng sử dụng vật liệu mới và bền vững, sự quay trở lại của sắc xanh blue, hay sự áp đảo của chất liệu vàng - hồng so với vàng – vàng. Tuy nhiên những chi tiết đó đều chưa thực sự rõ nét, cũng như đều góp phần làm vững chắc hơn cảm giác về một thời đại mới đang bước tới rất gần: thời đại của ngôn ngữ thiết kế dẫn dắt cuộc chơi, và những thành tựu kỹ thuật quay trở lại làm người hỗ trợ gia tăng trải nghiệm người dùng hơn là đầu tàu thu hút sự chú ý như vài năm trước đây. 

Ngoại lệ duy nhất có lẽ nằm ở sân chơi của những nhà chế tác độc lập và các thương hiệu siêu nhỏ, nơi bất chấp bối cảnh suy thoái kinh tế, hệ sinh thái của những cái tên mới và những cá tính không đi theo lẽ thường vẫn luôn phát triển và mở rộng. Tuy nhiên, đó lại là một chủ đề khác, và đòi hỏi một cách tiếp cận hoàn toàn mới. Bởi lẽ đây vốn là địa hạt chưa bao giờ có chỗ cho sự sáo mòn, như một lẽ sống còn của cuộc chơi. 

ĐỌC NGAY

Nicholas Rudaz, CEO Franck Muller bật mí chìa khóa chinh phục cộng đồng nhà sưu tầm Việt Nam

Les Cabinotiers Solaria Ultra Grand Complication: Bản giao hưởng cơ học của vũ trụ

Tatler's picks: Những mẫu đồng hồ phá vỡ giới hạn nghệ thuật chế tác đương đại