“Dấu xanh” trên mặt số: Khi các thương hiệu đồng hồ chung tay vì môi trường

Có thể bạn đã biết, khai thác vàng - một trong những vật liệu điển hình nhất khi nhắc đến chế tác xa xỉ - lại chính là một trong những ngành công nghiệp có tác động tiêu cực hàng đầu đối với môi trường. Một ví dụ đơn giản: mỗi một chiếc nhẫn vàng được chế tác sẽ tạo ra 20 tấn rác thải. Và đó cũng là điểm khởi đầu của những nỗ lực cải thiện chính bản thân của các thương hiệu đồng hồ, khi thể hiện cam kết thông qua thay đổi nguồn vật liệu theo hướng tích cực và bền vững hơn.

Chopard – vốn nổi tiếng với những quyết định táo bạo và nhanh chóng – là một trong những thương hiệu đầu tiên đưa ra khẳng định về việc chỉ sử dụng vàng và kim cương được khai thác có đạo đức bắt đầu từ tháng 7 năm 2018. Cách tiếp cận của họ rất rõ ràng: chỉ vàng và kim cương có thể truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn ngặt nghèo về đạo đức (RJC CoC đối với vàng và quy trình Kimberley đối với kim cương) mới được sử dụng trong hoạt động chế tác của thương hiệu gia đình Thuỵ Sỹ này. 

Đọc thêm: Chúng ta nhìn thấy điều gì từ chiếc đồng hồ Wenger của Giáo hoàng Leo XIV?

Các cam kết này tiếp tục được mở rộng vào các năm tiếp theo với việc gia nhập CGWG năm 2019 để kiểm soát đá màu, sử dụng thép Lucent với tối thiểu 70% là thép tái chế... Những nỗ lực không ngừng này đã góp phần đưa thương hiệu lên bục nhận giải của GPHG năm 2023 trong hạng mục lần đầu ra mắt: Phát kiến Hướng tới Môi trường. “Đó không phải là một con đường dễ dàng, nhưng chắc chắn là con đường đúng đắn” – Caroline Scheufele, Giám đốc Nghệ thuật và Đồng Chủ tịch thương hiệu khẳng định với báo giới.

Tiếp theo Chopard, một loạt các thương hiệu cũng có động thái tương tự. Patek Philippe, Audemars Piguet, hay Cartier đều cam kết sử dụng vật liệu vàng và đá quý có nguồn gốc rõ ràng và phi tranh chấp trong chế tác các sản phẩm của mình. Một vài cái tên khác còn có bước tiến táo bạo hơn khi sử dụng kim cương nhân tạo – có thể kể đến Breitling với chiếc Super Chronomat Automatic 38 hay TAH Heuer với chiếc Carrera Plasma; hay vật liệu tái chế như Panerai với chiếc Summersible eLAB-ID sử dụng 98,6% vật liệu tái chế ra mắt vào năm 2021. 

Danh sách này còn kéo dài hơn với Oris khi trình làng chiếc Oris X Bracenet sử dụng lưới đánh cá trôi dạt được thu thập trên đại dương để làm mặt số, cùng thứ vật liệu Ulysse Nardin đã sử dụng để chế tác bộ vỏ của chiếc Ocean Race Diver. Mặc dù còn nhiều tranh luận, nhưng rõ ràng việc sử dụng các kim loại tái chế (bao gồm cả vàng và thép) trong chế tác đồng hồ xa xỉ ngày trở nên phổ biến hơn, khi ngay cả những cái tên lớn nhất trong ngành như Rolex cũng đã công khai ứng dụng vàng và bạch kim tái chế trong các tạo tác thời gian của mình.

Sự bền vững không chỉ được định nghĩa bởi việc khai thác mỏ bền vững, tìm kiếm các vật liệu thay thế hay hạn chế phế phẩm: đó thực sự là một chủ đề yêu cầu cách tiếp cận toàn diện hơn, nhất là ở những thương hiệu có tầm ảnh hưởng không chỉ giới hạn ở một vài năm, hay một thế hệ. Không chỉ đưa ra những cam kết liên quan trực tiếp đến sản phẩm của mình, những nhà chế tác hàng đầu trong ngành đồng hồ xa xỉ đang hướng cánh tay của mình xa hơn, từ băng giá Bắc Cực đến đáy đại dương sâu thẳm - theo đúng nghĩa đen của nó - để góp phần bảo vệ cho hành tinh xinh đẹp của chúng ta.

Từ năm 2013, Omega và Quỹ GoodPlanet đã bắt tay hợp tác trong hai dự án tại khu vực Bắc và Nam Sulawesi, Indonesia, tập trung vào việc tăng cường khả năng phục hồi của đa dạng sinh học biển và thúc đẩy cộng đồng địa phương tham gia vào các hoạt động giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Một phần kinh phí cho dự án đến từ doanh thu của dòng đồng hồ Seamaster Planet Ocean 600M GoodPlanet GMT của Omega. Thông qua đó, hai bên đã góp phần phục hồi và bảo tồn các hệ sinh thái mong manh, nâng cao nhận thức của người dân địa phương về các vấn đề môi trường, đồng thời khuyến khích phát triển bền vững. 

Cũng cùng vào năm đó, Carl F.Bucherer đã trở thành đối tác của Manta Trust, một tổ chức từ thiện được đăng ký tại Vương quốc Anh, cam kết bảo vệ và đảm bảo sự sinh tồn của loài cá đuối Manta tại hơn 20 quốc gia. Đây cũng là mối quan tâm của Chopard với việc khởi xướng Quỹ Eagle Wings – mang theo lời cam kết bảo vệ môi trường và sinh cảnh của dãy Alps – thông qua trích doanh thu của dòng đồng hồ Alpine Eagle.

Ở một khía cạnh khác, Zenith đã thực sự thách thức các giá trị truyền thống khi hợp tác với Nona Source, nền tảng bán lại hàng tồn kho của LVMH, để tạo ra dây đeo cho các bộ sưu tập Defy Midnight và Chronomaster. Ngoài ra, Zenith còn giới thiệu dòng Zenith Icons – những mẫu đồng hồ cổ điển từ kho lưu trữ được tân trang lại. Chưa dừng lại ở đó, thương hiệu này cũng là nhà tài trợ tự hào của Extreme E, giải đua xe điện danh tiếng. “Chúng tôi từ chối hợp tác với bất kỳ hãng xe nào không cam kết phát triển bền vững,” Julien Tornare – CEO Zenith ở thời điểm năm 2022 - khẳng định. Một cách tiếp cận táo bạo – dù chưa thể khẳng định được hiệu quả - nhưng cũng không kém phần truyền cảm hứng đến với cộng đồng.

“Một tay khó vỗ nên kêu” - đó cũng là lý do mà ngày càng nhiều thương hiệu đã khởi xướng và tham gia vào các nhóm sáng kiến bền vững. Có thể kể đến điển hình như Sáng kiến Đồng hồ và Trang sức 2030 do Cartier và tập đoàn Kering khởi xướng vào tháng 4 năm 2023. Chanel, Gucci, IWC và Jaeger-LeCoultre nằm trong số 25 thương hiệu thành viên của sáng kiến này, cam kết thực hiện 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc. Hay Chopard, cũng cùng năm đó đã tham gia vào mạng lưới sáng kiến SteelZero do Climate Group khởi xướng và quy tụ hơn 40 thành viên, với mục tiêu xây dựng tầm ảnh hưởng chung để thúc đẩy thị trường và chính sách toàn cầu hướng tới sản xuất và cung ứng thép có trách nhiệm.

Xuyên suốt trong câu chuyện thương hiệu của các nhãn đồng hồ xa xỉ, dù là những cái tên mới thành lập vài chục năm hay những ông lớn với nhiều trăm năm lịch sử, vai trò của truyền thống xa xỉ và tầm nhìn tương lai luôn đồng hành. Và tương lai ra sao phụ thuộc nhiều vào việc chúng ta bảo vệ Trái Đất như thế nào, bởi như Karl-Friedrich Scheufele - Đồng Chủ tịch Chopard - đã chia sẻ khi bước lên bục nhận giải GPHG năm 2023: “Tôi nghĩ điều tuyệt vời nhất về những nỗ lực của chúng tôi là nhiều công ty khác đã hưởng ứng. Bởi vì, suy cho cùng, điều này rất đơn giản – chúng ta chỉ có một hành tinh duy nhất.” Không có một thương hiệu đơn lẻ được nhắc tới, mà là toàn bộ ngành đồng hồ và còn mở rộng hơn nữa.

Bài viết được đăng tải từ bài viết gốc đăng trên ấn phẩm Tatler - Nhã Tập Tinh Hoa Vol. 7

ĐỌC THÊM

Les Cabinotiers Solaria Ultra Grand Complication: Bản giao hưởng cơ học của vũ trụ

Worldtimer đầu tiên của Planet Ocean: Dấu mốc mới cho tay chơi đại dương

Cannes 2025: Những lựa chọn trang sức và đồng hồ đầy dụng ý trên thảm đỏ