Chu du vạn dặm đến Singapore: Ngắm nhìn những tác phẩm đạt Giải thưởng Thủ công Quỹ Loewe 2026 và những chia sẻ từ Sheila Loewe

Theo Sheila, thủ công chưa bao giờ là những món đồ cổ được lưu truyền bị động theo thời gian. Đó là một ngôn ngữ luôn vận động và được tiếp nối qua từng thế hệ. Giải thưởng Thủ công Quỹ Loewe năm nay quy tụ những tác phẩm xem quá trình chế tác như một sự cân bằng giữa ổn định, bất ổn và sức căng. Những trật tự vốn có được khéo léo xáo trộn: sắc màu rực rỡ bất ngờ xuất hiện giữa những gam màu tiết chế, bề mặt nhẵn mịn bị phá vỡ bởi các vết nứt, còn những hình khối hình học chuẩn xác được làm mềm, vặn xoắn hoặc dịch chuyển. Thiên nhiên hiện diện trực tiếp trong cách nghệ sĩ lựa chọn vật liệu và xử lý chất liệu. Những ý niệm về sinh trưởng, lụi tàn và tuần hoàn cũng được đưa vào tác phẩm qua các kỹ thuật cắt, uốn cong, đan lát và xếp lớp. Các truyền thống như đan lát, dệt may, nhuộm màu và kiến trúc trở thành điểm tựa cho quá trình sáng tạo, sau đó được diễn giải lại bằng bối cảnh, quy mô và cách thức hợp tác đương đại. Toàn bộ triển lãm vì thế liên tục chuyển động giữa sự tiếp nối và những đứt gãy.

Năm nay, hội đồng giám khảo đã sàng lọc hơn 5.100 bài dự thi đến từ 133 quốc gia và vùng lãnh thổ trước khi trao giải cao nhất cho nghệ sĩ Hàn Quốc Jongjin Park với tác phẩm điêu khắc gốm “Strata of Illusion”.

Ngay từ vòng sơ khảo, tác phẩm đã thu hút sự chú ý của hội đồng. Theo Sheila, sức hấp dẫn của khối điêu khắc nằm ở sự giằng co giữa kiểm soát và sụp đổ. Jongjin Park xếp chồng hàng nghìn tờ giấy phủ hồ sứ màu để tạo thành một cấu trúc hình học sắc nét. Khi được đưa vào lò nung, giấy cháy rụi hoàn toàn. Dưới tác động của nhiệt độ và trọng lực, cấu trúc vuông vức ban đầu dần lún xuống rồi biến dạng, cuối cùng hình thành một dáng vẻ hữu cơ và vẻ đẹp không hoàn hảo.

Hội đồng giám khảo đặc biệt ấn tượng trước “chất thơ của sự tan biến” ấy. Sheila chia sẻ: “Dù bắt rễ từ nghệ thuật gốm sứ, tác phẩm lại gợi nhắc đến nhiều truyền thống thủ công khác nhau. Phương pháp định hình bằng không khí gợi nhớ đến kỹ thuật thổi thủy tinh, trong khi cách xếp lớp giấy lại liên hệ với nghệ thuật đóng sách. Quá trình chế tác, những rủi ro và phản ứng của vật liệu đã tạo nên ý nghĩa cốt lõi của tác phẩm. Thiết kế này không chịu sự giới hạn của một loại vật liệu duy nhất, và chính vẻ đẹp ấy khiến người ta rung động.”

Đọc thêm: Holiday Wish List 2025: Loewe, Dior, Chanel, Cartier và Schiaparelli biến cửa hàng flagship thành bảo tàng nghệ thuật trong mùa lễ hội

Việc tiếp nối những kỹ nghệ lâu đời tiếp tục được thể hiện rõ khi Giải thưởng Thủ công dừng chân tại Singapore năm nay. Khi được hỏi về lý do lựa chọn Phòng trưng bày Quốc gia Singapore làm địa điểm tổ chức, Sheila chia sẻ: “Chúng tôi muốn mang Giải thưởng Thủ công chu du khắp thế giới. Xét riêng Singapore và rộng hơn là khu vực Đông Nam Á, nơi đây đang sở hữu một cộng đồng thiết kế và thủ công đương đại vô cùng cuốn hút và giàu sức sống. Việc được trưng bày tại một không gian mang tầm vóc quốc gia mở ra cơ hội để những sáng tạo thủ công Đông Nam Á đối thoại trực tiếp với dòng chảy quốc tế. Vì thế, sự kiện lần này mang một ý nghĩa đặc biệt.”

Cuộc đối thoại về mỹ học giữa các vùng đất cũng cho thấy một bức tranh khác ở đầu kia châu Á: Nền tảng vững chắc của nghệ thuật thủ công đương đại Hàn Quốc. Trong số 30 nghệ sĩ lọt vào vòng chung kết năm nay, các nhà sáng tạo Hàn Quốc chiếm sáu vị trí. Sheila nhận xét: “Ở nhiều nơi trên thế giới, bạn phải trở thành một 'anh hùng điên rồ' mới có hy vọng sống được bằng nghề thủ công. Nhưng tại Hàn Quốc, nghệ thuật thủ công là một niềm tự hào quốc gia. Họ có sự thấu hiểu tự nhiên đối với vật liệu và kỹ nghệ chế tác, Quỹ không cần phải dạy họ bất cứ điều gì. Được đứng giữa một cộng đồng giàu kỹ thuật như vậy và tận mắt chứng kiến nguồn năng lượng của họ là một vinh dự đối với chúng tôi.”

Sự chuyển mình của Giải thưởng Thủ công cũng được thể hiện qua những góc nhìn mới từ hội đồng giám khảo. Năm nay, Giám đốc Sáng tạo Loewe Jack McCollough và Lazaro Hernandez chính thức tham gia hội đồng chủ chốt.

Sự xuất hiện của họ mang đến một góc nhìn đương đại giàu sức sống cho một giải thưởng vốn duy trì nhịp điệu khá tĩnh tại. Sheila chia sẻ: “Triển lãm năm ngoái rất thanh lịch và tinh tế với bảng màu trung tính, tiết chế và thuần khiết. Sang năm nay, sự góp mặt của Jack và Lazaro khiến toàn bộ không gian trở nên rất sành điệu. Khách tham quan có thể cảm nhận sức căng thị giác rõ nét hơn, những chuyển biến màu sắc mạnh mẽ cùng nhiều thử nghiệm giao thoa. Hai vị giám đốc thực sự say mê nghệ thuật thủ công. Cách họ khám phá và chơi đùa với vật liệu vẫn được giữ lại trọn vẹn tại Giải thưởng Thủ công, đồng thời mở ra nhiều hướng phát triển cho các dự án khác của thương hiệu và Quỹ Loewe.”

Giữa thời điểm thế giới thiết kế đương đại thường chú trọng vào hiệu ứng thị giác và cảm quan trực giác, Chủ tịch Sheila lại thẳng thắn nói về một cách nhìn giàu chất lãng mạn: “Ở điểm này, có lẽ tôi rất lãng mạn, thậm chí hơi khờ khạo. Nhưng với tôi, giá trị đáng quý nhất của thế giới thủ công thường nằm ở những điều mắt thường không nhìn thấy. Đó là câu chuyện về cách các nghệ nhân say mê một loại vật liệu, cách họ âm thầm kiên trì với một mảnh đất trong nhiều năm. Chúng ta thường chỉ nhìn thấy sự hiện diện của một sản phẩm, nhưng chính độ dày của câu chuyện mới là điều thực sự chạm đến trái tim.”

Sự nhạy cảm ấy cũng thôi thúc cô đối diện với sự đơn độc và nguy cơ mai một vẫn tồn tại trong ngành thủ công. Nhiều kỹ nghệ gia truyền quý hiếm biến mất khi những người thợ bậc thầy qua đời và thế hệ trẻ không tiếp tục con đường ấy. “Nghệ thuật thủ công gắn liền với di sản văn hóa của chúng ta. Đến khi một kỹ nghệ thất truyền thì mọi thứ đã quá muộn. Đó cũng là lý do điều khiến chúng tôi tự hào nhất không nằm ở số tiền thưởng được trao, mà là việc tạo dựng một 'Gia đình Giải thưởng Thủ công'.”

Sheila kể rằng từng có một nghệ nhân Hàn Quốc tham gia triển lãm nói với cô rằng ngay cả cha mẹ anh cũng không biết anh thực sự làm công việc gì mỗi ngày. Chỉ khi bước vào cộng đồng quy tụ những nhà sáng tạo này, anh mới tìm thấy một chốn nương tựa về tinh thần. Đến nay, Gia đình Giải thưởng Thủ công đã quy tụ 270 thành viên lọt vào vòng chung kết qua các năm. Quỹ Loewe cũng xây dựng nền tảng kỹ thuật số “The Room” nhằm số hóa các tác phẩm và những không gian trưng bày hợp tác. Qua đó, công chúng trên toàn thế giới có thể tiếp cận và hiểu hơn về tiềm năng lâu dài của nghệ thuật chế tác.

“Chúng tôi đều dành một tình yêu lớn cho nghệ thuật thủ công,” Sheila mỉm cười khép lại buổi phỏng vấn, “và chúng tôi hy vọng có thể lan tỏa tình yêu thuần khiết có khả năng xoa dịu sự cô đơn này đến với toàn thế giới một cách thật dịu dàng.”

Sau màn tuyển chọn từ hơn 5.100 tác phẩm đến từ 133 quốc gia và vùng lãnh thổ, dưới đây là những sáng tạo nổi bật góp mặt trong vòng chung kết năm nay.

Tác phẩm sử dụng hàng nghìn tờ giấy phủ hồ sứ màu, xếp chồng lên nhau để tạo thành một khối hình học dày dặn. Quá trình tạo hình làm lộ rõ sự giằng co giữa kiểm soát và biến đổi: Giấy bị thiêu rụi hoàn toàn trong lò nung, khiến cấu trúc vuông vức ban đầu dần lún xuống và biến dạng dưới tác động của nhiệt độ cùng trọng lực. Thành phẩm cuối cùng mang dáng vẻ hữu cơ và một vẻ đẹp không hoàn hảo. Hội đồng giám khảo đặc biệt ấn tượng trước chất thơ xuất hiện từ sự tan biến của giấy trong quá trình nung. Chính quá trình chế tác, những rủi ro và phản ứng của vật liệu đã tạo nên ý nghĩa cốt lõi cho tác phẩm.

Tác phẩm lọt vào vòng chung kết nhờ kỹ nghệ mây tre đan đặc sắc của Đài Loan. Toàn bộ thiết kế sử dụng tre để tạo thành một khối lập phương rộng 70 cm. Phần vỏ ngoài là hệ khung lưới tre đối xứng, bao bọc hàng nghìn sợi tre mảnh được xử lý đặc biệt và treo lơ lửng bên trong. Sự tương phản giữa vẻ cứng cáp của khung tre và độ mềm mại của những sợi vật liệu đã mở ra một ngôn ngữ hình học mới cho nghệ thuật tre truyền thống.

Nữ nghệ sĩ đưa những cảm xúc và sự mong manh của đời sống vào tác phẩm, kết hợp thủy tinh tái chế với kỹ thuật tráng bạc. Những mảnh thủy tinh tự gập lại và xếp chồng lên nhau, gợi liên tưởng đến các thớ cơ. Qua cách xử lý ấy, chất liệu vốn lạnh và cứng trở thành một khối vật chất có độ chảy cùng chiều sâu như một bề mặt hội họa, tạo nên sự xáo trộn mạnh mẽ về cảm giác.

Nghệ sĩ sử dụng bột thủy tinh tái chế, vụn bông và xi măng để tạo ra một loại vật liệu tổng hợp thân thiện với môi trường mà không cần nung đốt. Bề mặt tác phẩm được mài thủ công qua nhiều lớp, để lộ kết cấu thô mộc gợi nhớ đến mặt đất cùng những cảm giác khác nhau khi chạm vào. Tác phẩm mở ra cuộc đối thoại về mối quan hệ giữa nghệ thuật thủ công đương đại và thiên nhiên, đồng thời đặt vấn đề về cách vật liệu có thể được sử dụng theo hướng bền vững.

Tác phẩm lấy cảm hứng từ cảnh quan đường phố trong những chuyến đi bộ đi làm hằng ngày của nghệ sĩ. Qua ba lần tráng men, những sắc màu rực rỡ tự do lan rộng và xếp chồng trên bề mặt, gợi liên tưởng đến các tầng địa chất. Tác phẩm sử dụng ngôn ngữ tạo hình đương đại để đối thoại với tính ngẫu nhiên và chiều sâu của kỹ nghệ tráng men truyền thống Nhật Bản.

Lấy phần “gáy sách” làm chủ thể, tác phẩm sử dụng kỹ thuật may viền đầu trang có nguồn gốc từ Anh quốc thế kỷ 18 và 19, kết hợp với những đường khâu tay bằng giấy, chỉ thêu và dây nhôm. Thiết kế đưa kỹ thuật đóng sách truyền thống vào một cấu trúc điêu khắc mang tính kiến trúc, với những đường nét hình học tạo nên nhịp điệu xuyên suốt. Tổng thể tác phẩm được xây dựng trên sự giằng co giữa những gì được tiếp nối và những gì được thay đổi.

ĐỌC NGAY

Icon of Icons: túi LOEWE Puzzle Bag

Franck Muller Vanguard Rose Skeleton và WPHH 2026: Bước vào không gian thưởng lãm tại TP.HCM

Nhà thiết kế Robert Wun: Bản lĩnh bước ra ngoài mọi khuôn mẫu