Cover Joseph Nye là nhà lý luận ngoại giao toàn cầu và nhà khoa học chính trị, nổi tiếng nhất với việc sáng tạo ra thuật ngữ 'quyền lực mềm' (soft power). (Ảnh: Alex Wong/Getty Images)
Joseph Nye là nhà lý luận ngoại giao toàn cầu và nhà khoa học chính trị, nổi tiếng nhất với việc sáng tạo ra thuật ngữ 'quyền lực mềm' (soft power). (Ảnh: Alex Wong/Getty Images)
1 / 1
Joseph Nye, nhà khoa học chính trị của Harvard, người đã đặt ra thuật ngữ 'quyền lực mềm' (soft power) và định hình lại nền ngoại giao toàn cầu vừa qua đời ở tuổi 88
Joseph S. Nye Jr., nhà khoa học chính trị có ảnh hưởng, người đã giới thiệu thế giới với khái niệm "quyền lực mềm", đã qua đời ở tuổi 88 vào ngày 6 tháng 5, 2025, tại Cambridge, Massachusetts. Tin tức này được Đại học Harvard công bố, và đã được gia đình ông xác nhận, mặc dù nguyên nhân cái chết không được tiết lộ.
Nye được biết đến nhiều nhất với việc định nghĩa lại cách thế giới hiểu về quyền lực, không chỉ là sức mạnh quân sự hay kinh tế, mà còn là khả năng thu hút, thuyết phục và lãnh đạo thông qua giá trị, văn hóa và ngoại giao. Khái niệm quyền lực mềm của ông, lần đầu tiên được giới thiệu vào cuối thập niên 1980, lập luận rằng một quốc gia có thể ảnh hưởng đến các quốc gia khác không phải qua ép buộc hay trả tiền, mà bằng cách làm cho chính mình trở nên hấp dẫn thông qua văn hóa đại chúng, lý tưởng chính trị và chính sách đối ngoại. Đây là một cách nhìn nhận quyền lực toàn cầu mạnh mẽ trong một thế giới ngày càng bị ảnh hưởng bởi truyền thông, dư luận và hợp tác quốc tế.
Đừng bỏ lỡ: Hành trình phá vỡ định kiến giới từ người phụ nữ Nhật bản đầu tiên giành huy chương vàng Olympic toán học
"Không chỉ là đội quân nào thắng," Nye từng nói, "mà là câu chuyện nào thắng." Câu nói đơn giản này đã nắm bắt được tinh thần của chiến lược quyền lực mềm: các quốc gia được ngưỡng mộ vì giá trị, thể chế và văn hóa của họ có xu hướng thu hút đối tác, định hình các chuẩn mực toàn cầu và tạo ảnh hưởng mà không cần đến sức mạnh vũ lực.
Những đóng góp học thuật của Joseph Nye bao gồm 14 cuốn sách và hàng trăm bài tiểu luận, nhiều trong số đó đã trở thành tài liệu đọc bắt buộc tại các trường đại học và trong giới ngoại giao. Một số tác phẩm nổi bật của ông bao gồm Power and Interdependence (1977, cùng Robert Keohane), Soft Power: The Means to Success in World Politics (2004) và The Future of Power (2011). Ông cũng là người phổ biến thuật ngữ "quyền lực thông minh" - một phương pháp cân bằng kết hợp giữa sức mạnh quân sự cứng rắn và sức hấp dẫn của ảnh hưởng mềm. Cả hai khái niệm này đã thay đổi cách các chính phủ suy nghĩ về chính sách đối ngoại trong một thời đại mà truyền thông, uy tín và liên minh toàn cầu quan trọng hơn bao giờ hết.
Ngoài học thuật, Nye đã đưa lý thuyết vào thực tiễn thông qua các vai trò quan trọng trong chính phủ Mỹ. Dưới thời Tổng thống Jimmy Carter, ông đã đảm nhận chức phó thư ký phụ trách hỗ trợ an ninh, khoa học và công nghệ. Trong chính quyền Clinton, ông là Chủ tịch Hội đồng Tình báo Quốc gia từ 1993–94 và là Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng về các vấn đề an ninh quốc tế từ 1994–95.
Đọc thêm: Tài sản tỷ phú Phạm Nhật Vượng vượt cột mốc 9 tỷ USD
Những hiểu biết về chính sách của Joseph Nye luôn được các tổng thống, thủ tướng và tổ chức quốc tế tìm kiếm. Là một trong những thành viên sáng lập của Aspen Strategy Group và là thành viên lâu dài của Ủy ban Tam phương (Trilateral Commission), Nye linh hoạt di chuyển giữa học thuật và ngoại giao, luôn thúc đẩy một trật tự thế giới hợp tác và đa phương hơn.
Ảnh hưởng của Nye đối với quan hệ quốc tế là vô giá. Từ các bộ ngoại giao đến các lớp học đại học, những ý tưởng của ông vẫn tiếp tục hướng dẫn cách thức quyền lực, ngoại giao và lãnh đạo được hiểu và áp dụng. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những căng thẳng địa chính trị gia tăng, niềm tin của Joseph Nye vào sức mạnh thuyết phục của sự thu hút thay vì ép buộc lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết gốc 'Here’s what to know about ‘soft power’ and Joseph Nye, the man who conceptualised it' của tác giả Kristine Fonacier, đăng tải trên Tatlerasia.com
