Nguyễn Thượng Tường Minh, CEO Base.vn: “AI có khả năng hoạch định chiến lược và chiều phản biện như một CSO”

Là người điều hành nền tảng quản trị cho hàng ngàn doanh nghiệp, đâu là thời khắc khiến anh cảm thấy rõ nhất: Chúng ta đang lặp lại lỗi cũ trong tổ chức, chỉ bằng công nghệ mới hơn?

Công nghệ đã hỗ trợ chúng ta rất đắc lực nhưng tư duy quản trị vẫn luôn là yếu tố quan trọng hàng đầu. Thay đổi tư duy quản trị là bước đầu tiên chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp. Mỗi tổ chức cần một nhóm tiên phong sẵn sàng dẫn đường cho chuyển đổi – những người hiểu, thấm nhuần và quyết liệt nhất trong triển khai chủ trương mới về hệ thống quản trị.

Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có thể đổi mới như vậy. Thực tế, chúng tôi đã chứng kiến nhiều dự án xây dựng hệ thống quản trị doanh nghiệp thất bại, buộc phải trải qua nhiều đau thương mới hái được quả ngọt đầu tiên.

Năm ngoái, chúng tôi đã xuất bản ấn phẩm nội bộ “Behind The Success” – một cuốn sách tập hợp những bài học mà doanh nghiệp thường vấp phải, đồng thời đúc kết phương pháp triển khai để giúp doanh nghiệp tăng tỷ lệ triển khai thành công cho dự án công nghệ của mình. 

Chúng ta đang say mê trước những đột phá của AI, nhưng tôi tin rằng khi ấn tượng ban đầu lắng xuống, mỗi người sẽ phải nghiêm túc nhìn lại vai trò của tư duy con người trong thời đại này – thứ quyết định cách ta sử dụng và tạo ra giá trị từ công nghệ.

Đã bao giờ anh thấy mình không chỉ đang xây dựng phần mềm, mà đang dần can thiệp vào cách con người trong doanh nghiệp suy nghĩ, làm việc, ra quyết định? Những khoảnh khắc như vậy thường đến từ điều gì – một phản hồi, một dữ liệu, hay một phút im lặng?”

Có lẽ, tôi xin phép thay câu trả lời cụ thể bằng một câu chuyện. Năm vừa qua, Base tham gia vào một dự án xây dựng hệ thống quản trị tại một nhà máy thủy điện, ở một nơi sâu thẳm núi rừng biên giới Việt Lào. Ở đó, chúng tôi đã hướng dẫn sử dụng phần mềm cho các kỹ sư, công nhân của nhà máy. Lớp đào tạo được tổ chức vào giờ giải lao của các anh chị công nhân lúc 10 giờ đêm, song ai cũng chăm chú thực hành phần mềm của Base trên điện thoại di động. 

Ngày hôm sau, khi bắt đầu giờ làm việc, nhà máy như được thổi một luồng sinh khí mới. Số hóa đã thực sự giúp thay đổi cuộc sống hàng ngày của những kỹ sư điện, thợ máy, công nhân tại nhà máy thủy điện. Quy trình xin phê duyệt từ 1 giờ đồng hồ nay được rút ngắn chỉ còn 15 - 30 phút, giảm thiểu tổn thất cho nhà máy.

Điều khiến chúng tôi tự hào không chỉ là việc Base có mặt ở những vùng xa nhất, mà là việc nó thực sự giúp doanh nghiệp vượt qua những khó khăn trong hành trình vận hành và phát triển.

Ở Base, tôi luôn nhắc nhở đồng nghiệp của mình rằng mỗi câu lệnh, dòng code của chúng ta không đơn thuần những thuật toán mà còn là câu chuyện mang lại giá trị cho các doanh nghiệp ngoài kia. 

Anh vừa nói đến việc những công cụ số có thể âm thầm tái cấu trúc hành vi tổ chức. Vậy khi AI xuất hiện, với khả năng tự học, dự báo, tự ra khuyến nghị, thì bản thân những giải pháp quản trị số sẽ biến đổi ra sao? Liệu chúng vẫn còn là ‘công cụ’, hay đã trở thành ‘hệ sinh thái quyết định’?

AI không còn là công cụ đơn giản phục vụ việc tổng hợp, bóc tách thông tin như trước đây nữa mà mang năng lực phân tích dữ liệu theo nhiều chiều khác nhau. Và quan trọng hơn, AI không chỉ đưa ra dự báo, khuyến nghị như một ý kiến chủ quan để ta tham chiếu mà chúng có thể tự học được, từ đó đưa ra các phân tích phù hợp với lĩnh vực, khu vực, dịch vụ, ngành sản xuất của mỗi doanh nghiệp. Nhiều công cụ AI dường như đã vượt xa năng lực của một cá nhân thông thường trong khả năng thu thập dữ và phân tích dữ liệu, thậm chí đi theo những hướng mà chúng ta chưa từng nghĩ đến. Và phần nào đó, tôi nghĩ rằng AI sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều quyết định của chúng ta trong tương lai không xa.

Nếu giải pháp quản trị số hiện nay chủ yếu dựa vào quy trình tĩnh và cấu trúc nhập liệu định trước, AI sẽ thay đổi kiến trúc đó như thế nào? Nó làm mờ ranh giới giữa dữ liệu, hành động và quyết định ra sao?

Tôi nghĩ rằng AI đang trực tiếp làm thay đổi hai khía cạnh trong quản trị doanh nghiệp mà tôi tạm gọi là “pair and peer”. Cách đây không lâu, AI chỉ làm việc với con người như một công cụ hỗ trợ. Song đến thời điểm này, một số AI đã có khả năng hoạt động độc lập như một đồng nghiệp, khi đã tích hợp rất nhiều module bên trong như như HRM, WorkFlow, CRM. Ngay tại Base, bộ phận làm nội dung của chúng tôi đã tích hợp AI đến 80% khối lượng công việc của mình. Nhân sự của tôi giờ đây dành thời gian cho những việc mang tính sáng tạo và đánh giá chất lượng đầu ra từ AI, thay vì xử lý các công việc lặp lại như trước. Ngay cả những việc tưởng chừng nhỏ như giải đáp chính sách phúc lợi – trước đây tốn nhiều thời gian – nay cũng có thể được AI đảm nhiệm. Khi AI chuyển từ vai trò “hỗ trợ” sang “đồng hành”, những ranh giới giữa người và công cụ dần trở nên mờ nhạt.

Có thể nói AI đang khiến các giải pháp số “tự học” và “tự vận hành” hơn. Vậy, giải pháp số của thời đại AI là một hệ thống ra quyết định, hay một kiến trúc học tập liên tục?

Tôi cho rằng AI đang trở thành một hệ thống ra quyết định nhờ kiến trúc học tập liên tục. Mỗi hành vi trong doanh nghiệp như một lần từ chối phê duyệt, một nhiệm vụ bị trì hoãn, một khách hàng rời đi,... đều là dữ liệu sống. Và AI không chỉ ghi lại, mà diễn giải, học hỏi và phản hồi ngược lại vào hệ thống.

Giải pháp số vì thế là một hệ thần kinh phân tán: biết cảm nhận, học từ sai lệch, và ngày càng chính xác hơn theo thời gian. Nó không còn điều hành doanh nghiệp, mà cùng doanh nghiệp tiến hóa.

Trong tương lai, các CEO có thể “đối thoại” với AI như một CSO (Chief Strategy Officer) – để ra quyết định chiến lược. Khi ấy, vai trò của giải pháp quản trị số sẽ là gì? Là tấm gương phản chiếu tổ chức, hay là một nhân vật tham gia vào cuộc chơi chiến lược?

Thực tế đây không phải là tương lai. Tôi cũng đã thử thiết lập một AI như một CSO thực thụ. AI hoàn toàn có thể giúp chúng ta các vấn đề về hoạch định chiến lược, nhưng quan trọng hơn là cung cấp cho CEO những chiều phản biện. Đôi khi, những phản biện rất sáng tạo, là thứ mà chúng ta chưa hề nghĩ tới dù đã mất rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để đầu tư. Tất nhiên, khi năng lực phản biện của AI ngày một phát triển như vậy, câu hỏi mà bạn và tôi đều nghĩ đến là sẽ là nhà quản lý cần phải trang bị những năng lực nào để không bị hệ thống “vượt mặt”. Cá nhân tôi nghĩ rằng khi ấy công việc của chúng tôi sẽ là tạo ra những câu hỏi. 

Anh có nghĩ sản phẩm quản trị số trong 5 năm tới sẽ trở thành một hệ sinh thái tổ chức – nơi mọi hành động, cảm xúc, dữ liệu đều được phản ánh và phản hồi tức thì không? Điều gì đang cản trở điều đó xảy ra?

Tôi nghĩ không cần phải mất 5 năm như bạn nói. Tôi không dám nhận đây là một lời cảnh báo nhưng các doanh nghiệp cần phải thích nghi ngay với xu thế quản trị số mới với sự góp mặt của AI ở mọi khâu trong tổ chức, quản lý, vận hành. Bởi vì, xu thế này rất khác với làn sóng chuyển đổi số mà chúng ta đã đón nhận cách đây chưa lâu. Nếu các doanh nghiệp không có các cá nhân tiên phong trong lĩnh vực này, họ chắc chắn sẽ bị tụt hậu. Nhưng tư duy cũ, thứ mà tôi đã đề cập với bạn trong các câu hỏi trước chính là điều đang cản trở các doanh nghiệp tiếp cận những sản phẩm quản trị số. Bởi sản phẩm quản trị số tích hợp AI không chỉ là những thứ bề nổi mà chúng ta đang thấy trên các phương tiện truyền thông đại chúng mà ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều yếu tố quan trọng như giảm giá thành vận hành, tăng lợi thế cạnh tranh. 

Song ngay cả khi ta có tư duy đúng, thách thức tiếp theo vẫn là thực hiện thế nào. Doanh nghiệp phải bắt đầu ứng dụng AI từ đâu cùng ngân sách ra sao để phù hợp với điều kiện và đặc trưng ngành nghề. Đây là thực tế mà chúng tôi đã trải qua khi cung ứng giải pháp cho doanh nghiệp, nhất là các công ty vừa và nhỏ. Và chúng tôi đang nỗ lực mỗi ngày để đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua trở ngại, thay đổi tư duy và cách làm để ứng dụng quản trị số một cách hiệu quả nhất.   

Rất nhiều doanh nghiệp nghĩ dùng AI là phải có dữ liệu khủng, đội ngũ hùng hậu. Vậy đâu là 3 điều kiện tối thiểu để một SME vẫn có thể triển khai AI hiệu quả?

Tôi nghĩ đây là câu hỏi rất rộng và khó để trả lời đầy đủ. Dù vậy, tôi vẫn muốn đưa ra 3 lời khuyên với các doanh nghiệp SME. 

Thứ nhất, có tư duy hệ thống về AI – nghĩa là lãnh đạo phải chủ động tìm hiểu, nhìn AI như một phần trong chiến lược vận hành.

Thứ hai, nhìn nhận đúng bài toán và chọn công cụ – đừng chạy theo công nghệ, hãy bắt đầu từ những nhu cầu thực tế trong vận hành để chọn ra công cụ có giá trị thực tiễn cho doanh nghiệp.

Thứ ba, chọn đúng đối tác đồng hành. Không cần tự làm mọi thứ, doanh nghiệp nên  chú trọng đến các giải pháp bền vững thông qua việc hợp tác với các nhà phát triển, cung cấp dịch vụ AI.  

Với tư cách là người xây dựng một nền tảng cho hàng nghìn doanh nghiệp khác, anh đang phải tái tư duy những khái niệm quản trị nào? KPI, quản lý hiệu suất, trách nhiệm, vai trò lãnh đạo; liệu có còn giữ nguyên?

Tôi nghĩ sẽ không có nhiều sự thay đổi trong lý thuyết về các phương pháp quản trị mà bạn đề cập, nhưng sẽ có một sự thay đổi rất lớn và mạnh mẽ trong động cơ vận hành thực tế, theo một cách khác biệt. Sự có mặt của AI sẽ tái cấu trúc thông tin, từ đó giúp chúng ta truyền và nhận thông tin ở mọi tầng, nấc và xóa bỏ đi những khoảng cách khoảng cách trong cấu trúc quản trị dữ liệu phân tầng và phân tán.

Những vấn đề như KPI, quản lý hiệu suất, trách nhiệm hay vai trò lãnh đạo là những tiêu chí không thể tách rời khi nói về quản trị. Nếu ví những khái niệm quản trị như một chiếc xe hơi thì AI có thể xem như một động cơ mới. Nhưng sự xuất hiện của AI sẽ khiến những tiêu chí này không còn được đo lường, đánh giá theo các chỉ số tĩnh. Động cơ AI như những tua-bin xoay vòng liên tục với tốc độ được đẩy nhanh hơn rất nhiều so với phương pháp truyền thống. Hay nói một cách đơn giản, AI đưa vào sẽ làm tăng hiệu quả cho các phương pháp quản trị. Như việc thiết kế phần mềm của Base, chúng tôi đã và đang liên tục phải tái tư duy để các ứng dụng phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp. Từ đó, tạo ra một hệ thống quản trị chính xác và hữu ích tối ưu cho mỗi doanh nghiệp theo một cách hoàn toàn khác với sự tham gia của AI. 

Trong một thế giới mà AI hỗ trợ mọi tầng lớp ra quyết định, từ quản lý đến nhân viên, anh nghĩ nhà quản trị cần học kỹ năng gì mới để không bị chính hệ thống của mình “bỏ lại”? 

Tôi thấy đây là một câu hỏi rộng vì có rất nhiều cấp độ nhà quản trị. Tuy nhiên, trong một bức tranh tổng thể, tôi cho rằng người chủ doanh nghiệp - nhà quản trị ở cấp cao nhất cần thường xuyên có sự đánh giá về hiệu suất công việc khi áp dụng AI so với trước đây. Họ cần phải hiểu rõ bản chất và giá trị mà AI mang đến doanh nghiệp của mình. Ở cấp độ thấp hơn, một nhà quản trị cần tập hợp bên mình một đội ngũ nhân sự - những người có khả năng lan tỏa mọi quyết sách, chiến lược về AI xuống các bộ phận bên dưới. Ở cấp độ cơ bản, một nhà quản trị cần phải truyền thụ trong doanh nghiệp một văn hóa sử dụng AI. Như tại Base, khi AI xuất hiện, nhiều nhân viên cũng từng rất e dè vì nghĩ rằng trí tuệ nhân tạo không hề liên quan đến công việc của mình. Nhưng đến thời điểm hiện tại, chúng tôi đã chuyển dịch thành công việc áp dụng AI trong doanh nghiệp khi nhân viên chủ động, sáng tạo và đề xuất các giải pháp mới. Nói như vậy để thấy, việc sử dụng AI không phải để thay thế con người mà để chúng ta hoàn thiện hơn, trở thành phiên bản nâng cấp của chính mình.  

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 06/2025

ĐỌC NGAY

Gen.T Leaders of Tomorrow 2025: 3 lãnh đạo Việt kiến tạo “tân tương lai” từ công nghệ và AI

Tư duy giáo dục tinh hoa từ 5 ngôi trường dành cho giới thượng lưu trên thế giới

Yến Nguyễn, CEO GA+: “Phụ nữ có thể tạo nên góc nhìn khác biệt và táo bạo trong thiết kế”