จับกระแส 8 เมกะเทรนด์โลก

ดร.สันติธาร เสถียรไทย ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจแห่งอนาคต สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) และหนึ่งใน Tatler Most Influential (Thailand) ได้นำเสนอมุมมองที่น่าสนใจในการเสวนา Global Maga Trend ว่า การมาของ AI ได้สร้าง “4 ชนชั้นเศรษฐกิจใหม่” ขึ้นมาอย่างรวดเร็ว ได้แก่

• AI Landlord เป็นกลุ่มที่ครอบครองส่วนที่เกี่ยวกับ AI ไม่ว่าจะเป็น ชิปประมวลผล ผู้สร้างสรรค์ AI ศูนย์ข้อมูล พลังงาน ผู้สร้างแอปพลิเคชั่น AI เฉพาะทาง หรืออะไรก็ตามที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมนี้
• The Cyborg คือกลุ่มที่ไม่ได้เป็นผู้ผลิตหรือเป็นเจ้าของ AI แต่สามารถนำ AI มาผนวกกับตัวเอง โดยเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน จนสามารถโตไปข้างหน้าแบบมีมูลค่าเพิ่มขึ้น
• Service Professional หรือกลุ่มที่ยังเน้นการมีปฏิสัมพันธ์กับมนุษย์ แต่มีจุดเด่นในการเข้าใจมนุษย์ได้เป็นอย่างดี (human touch) เช่น คุณครู พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน พนักงานบริการ
• The Displaced คือกลุ่มที่ไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับ AI ได้ ซึ่งจะเป็นชนชั้นที่ถูกดีดออกไปสู่ชายขอบ

การเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์กำลังเป็นความท้าทายเร่งด่วนและโอกาสครั้งใหญ่ โดย World Economic Forum ระบุในรายงาน Future-Proofing the Longevity Economy: Innovations and Key Trends เมื่อเดือนมีนาคม 2025 ว่า อายุขัยเฉลี่ยของประชากรโลกได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญตลอดศตวรรษที่ผ่านมา โดยอายุขัยเฉลี่ยอาจเกิน 80 ปีในประเทศที่มีรายได้สูง แต่ยังคงต่ำกว่า 60 ปีในบางประเทศที่มีรายได้น้อยอยู่ เนื่องจากการเกิดลดลง เศรษฐกิจที่ก้าวหน้าที่สุดบางแห่งของโลกจำเป็นต้องเพิ่มอัตราการเติบโตของผลิตภาพเป็นอย่างน้อยสองเท่า เพื่อรักษาระดับการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้เทียบเท่ากับในอดีต

การเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์นี้มีความสัมพันธ์กับอีกสองการเปลี่ยนผ่านที่สำคัญยิ่งในยุคปัจจุบัน ได้แก่ การเร่งตัวอย่างรวดเร็วของความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ รวมถึงผลกระทบที่ทวีความรุนแรงขึ้นของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและอุณหภูมิที่สูงจัด เมื่อพิจารณารวมกันแล้ว พลังขับเคลื่อนเหล่านี้ได้สร้างทั้งความท้าทายเร่งด่วนและโอกาสที่ไม่เคยมีมาก่อนในการ “ทบทวนความยืดหยุ่นทางการเงิน” และ “การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจ” ในทุกช่วงวัยของชีวิต รัฐบาล ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคมต้องลงมือปฏิบัติในตอนนี้เพื่อสร้างระบบที่ช่วยให้ผู้คนในทุกช่วงวัยสามารถเติบโตได้อย่างรุ่งเรือง

“อนาคต” ของเศรษฐกิจผู้สูงวัย (longevity economy) ไม่ได้อยู่แค่ช่วงเวลาที่ห่างไกล แต่มันได้เกิดขึ้นแล้วในปัจจุบัน ทั่วโลกกำลังมีนวัตกรรมและแนวทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นเพื่อตอบสนองความท้าทายของการเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์นี้ ซึ่งสามารถขยายขนาด การปรับใช้ และการผนวกเข้ากับกรอบการทำงานทางการเงินและสังคมในวงกว้างได้ ด้วยการลงทุนในระบบการเงินที่ยืดหยุ่น นโยบายที่ครอบคลุม และโครงสร้างการสนับสนุนที่ยั่งยืน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งในภาครัฐและเอกชนสามารถร่วมกันกำหนดทิศทางของเศรษฐกิจผู้สูงวัยที่ผู้คนทุกวัยสามารถเติบโตอย่างรุ่งเรืองได้ หากไม่มีการดำเนินการที่กล้าหาญ โลกอาจเสี่ยงต่อความไม่มั่นคงทางการเงิน ระบบการดูแลสุขภาพที่รับมือไม่ไหว และแรงงานที่ขาดความพร้อมสำหรับอนาคต

ความขัดแย้งทางการค้าระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีนจากนโยบาย “ภาษีทรัมป์” หรือ Tariff นำมาสู่มุมมองของนักวิเคราะห์นโยบายต่างประเทศที่แตกต่างกัน โดย Zanny Minton Beddoes บรรณาธิการบริหาร The Economist สื่อด้านเศรษฐกิจชั้นนำระดับโลกรายงานว่า ด้านหนึ่งทำให้โลกกำลังเข้าสู่สงครามเย็นครั้งใหม่ ระหว่างกลุ่มอำนาจที่นำโดยสหรัฐอเมริกาและจีน ขณะที่อีกมุมหนึ่งโลกก็กำลังถูกแบ่ง “ขอบเขตอิทธิพล” (Spheres of Influence) ของอเมริกา จีน และรัสเซีย

ความวุ่นวายที่เพิ่มขึ้นในภูมิทัศน์โลกนี้ จึงเรียกร้องให้มีโครงการริเริ่มที่ส่งเสริมความเป็นเอกภาพและความร่วมมือ ไม่ว่าจะเป็นการรวมกลุ่มทางการค้า (trade blocs), การย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศพันธมิตร (friend-shoring) เพื่อรักษาโมเมนตัมของการส่งออกและการเติบโตของเศรษฐกิจ ไม่เว้นแม้แต่ประเทศไทย ซึ่งจะเห็นการเปลี่ยนแปลงตามนโยบาย Quick Big Win ของรัฐบาลและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (ศุภจี สุธรรมพันธ์) ด้วยการวางกลยุทธ์กระจายตลาดใหม่ๆ ตั้งแต่จีน รัสเซีย อินเดีย สิงคโปร์ เกาหลีใต้ สวีเดน แคนาดา ฯลฯ

StartUs Insights แพลตฟอร์มข้อมูลด้านนวัตกรรม StartUs Insights ที่ได้รับความไว้วางใจจากสื่อชั้นนำอย่าง Fortune, Forbes, Bloomberg และ Entrepreneur ได้เผยแพร่บทสรุปสำหรับผู้บริหารเกี่ยวกับภาพรวมของเมกะเทรนด์ระดับโลก ในหัวข้อ “Which are the Global Megatrends (2026-2030)?” ระบุในส่วนของพลังงานว่า ในปี 2024 การลงทุนเพื่อการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 63.63 ล้านล้านบาท) ขณะที่กำลังการผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ แบตเตอรี่ และอุปกรณ์เทคโนโลยีสะอาดอื่นๆ ก็มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเช่นกัน โดยคาดการณ์ว่าการลงทุนในห่วงโซ่อุปทานพลังงานสะอาดจะสูงถึง 2.59 แสนล้านดอลลาร์ (ประมาณ 8.24 ล้านล้านบาท) ในปี 2025 นี้

ขณะที่เดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา Deloitte Insights ได้นำเสนอรายงาน “2026 Renewable Energy Industry Outlook” ซึ่งฉายภาพอันชัดเจนถึงความท้าทายจากกฎหมายภาษีฉบับใหม่ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งมักเรียกกันว่า One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) และมาตรการจำกัดแหล่งจัดหาจากต่างประเทศที่น่ากังวล (FEOC) ที่ได้ยกเลิกเครดิตภาษีพลังงานสะอาดหลายรายการ และกำหนดข้อจำกัดใหม่ๆ ซึ่งส่งผลให้การลงทุนด้านพลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ในช่วงครึ่งแรกของปี 2025 ลดลง 18 เปอร์เซ็นต์ กระนั้น พลังงานหมุนเวียนยังคงครองส่วนแบ่งการเติบโตของกำลังการผลิตในสหรัฐอเมริกา คิดเป็น 93 เปอร์เซ็นต์ของกำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้นจนถึงเดือนกันยายน 2025 โดยพลังงานแสงอาทิตย์และระบบกักเก็บพลังงานคิดเป็น 83 เปอร์เซ็นต์

อ่านเพิ่มเติม: ผู้หญิง: พลังขับเคลื่อนการลงทุน นิยามใหม่ของความมั่งคั่งที่เปลี่ยนไป

Deloitte Insights จึงได้แนะนำการลงทุนว่า ผู้บริหารต้องปรับกลยุทธ์ “สร้างให้เร็ว รักษาความยืดหยุ่น และลงทุนในความยืดหยุ่น” พร้อมระบุแนวโน้มสำคัญที่จะกำหนดทิศทางของอุตสาหกรรมพลังงานหมุนเวียนในปี 2026

• การปรับตัวให้เข้ากับภูมิทัศน์พลังงานที่เปลี่ยนแปลงไป เพื่อคว้าโอกาสจากเครดิตภาษีที่ยังคงเหลืออยู่และบริหารจัดการความเสี่ยงด้านห่วงโซ่อุปทานจากกฎ FEOC
• รูปแบบธุรกิจของระบบกักเก็บพลังงานกำลังเปลี่ยนจากการให้บริการเสริมกริดไฟฟ้า ไปสู่การใช้ประโยชน์ด้านการซื้อขายไฟฟ้า (energy arbitrage) และโมเดลสัญญารูปแบบผสมผสาน บริษัทควรเร่งพัฒนาระบบ “โซลาร์พ่วงแบตเตอรี่” (solar-plus-storage) เพื่อตอบสนองความต้องการที่เร่งด่วน พร้อมขยายสู่เทคโนโลยีแบตเตอรี่ที่จ่ายไฟได้ยาวนานขึ้น
• แรงกดดันทางเศรษฐกิจและนโยบายทำให้เกิดการให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อวินัยด้านเงินทุน และการบริหารจัดการต้นทุนอย่างเฉียบคม การนำเครื่องมือที่ขับเคลื่อนด้วย AI มาปรับใช้ในวงกว้าง ได้กลายเป็นหัวใจสำคัญเพื่อลดต้นทุน เร่งรัดกรอบเวลา และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต
• แม้ว่าปริมาณการทำข้อตกลงจะลดลง แต่นักลงทุนยังคงให้ความสนใจเป็นพิเศษกับ สินทรัพย์ที่เติบโตเต็มที่ โครงการที่อยู่ในขั้นตอนปลายทาง และการเข้าซื้อกิจการแพลตฟอร์ม (platform acquisitions) ที่มอบมูลค่า safe-harbor (หลักการยกเว้นความรับผิด) และขนาดที่แน่นอน
• มาตรการภาษีนำเข้าและข้อจำกัด FEOC กำลังบีบให้นักพัฒนาต้องกระจายแหล่งจัดหา (diversify sourcing) และลดการพึ่งพาการนำเข้า บริษัทจึงควรวางแผนกลยุทธ์ในระยะใกล้ คือการสำรองสินค้า (stockpiling) และหาแหล่งจัดหาทางเลือก ส่วนในระยะยาว ภาคอุตสาหกรรมกำลังลงทุนในการนำการผลิตกลับสู่ประเทศ (reshoring) การสร้างโรงงานผลิตในประเทศ การรีไซเคิล และการสร้างพันธมิตรเชิงกลยุทธ์เพื่อความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานอย่างยั่งยืน

การบริหารความมั่งคั่งกำลังถึงจุดเปลี่ยน เมื่อนักลงทุนเปลี่ยนโฟกัสการลงทุนในแบบ passive investment ไปสู่การลงทุนที่เน้นคุณค่า โดยต้องการความโปร่งใส และความคล่องตัว โดย Linnovate Partners ได้นำเสนอแนวโน้มในหัวข้อ “Wealth Management in 2026: Trends Driving Fund Operations and Investor Strategies” คาดการณ์การลงทุนของสถาบันที่อิง ESG ในปีนี้จะสูงถึง 33.9 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (1.08 พันล้านล้านบาท) แม้ระดับการระดมทุนจากกองทุนส่วนบุคคลในปัจจุบันจะลดลง 25 เปอร์เซ็นต์จากปีที่แล้ว และการวิเคราะห์ของ McKinsey ชี้ให้เห็นว่าสินทรัพย์ภายใต้การบริหารทั่วโลกเพิ่มขึ้นจาก 135 ล้านล้านดอลลาร์ (4.2 พันล้านล้านบาท) ในปี 2024 เป็น 147 ล้านล้านดอลลาร์ (4.68 พันล้านล้านบาท) ในช่วงกลางปี ​​2025 สิ่งนี้ช่วยยืนยันความเชื่อมั่นของนักลงทุนในแวดวงการจัดการสินทรัพย์

ภายในปี 2026 ผู้จัดการกองทุนจะให้ความสำคัญกับตราสารทุนที่มีมูลค่าสูงน้อยลง และให้ความสำคัญกับการดำเนินงานพื้นฐานอย่างถูกต้องมากขึ้น ขณะที่ AI และระบบอัตโนมัติกำลังเปลี่ยนแปลงขั้นตอนการทำงานของการจัดการกองทุน ซึ่ง McKinsey ระบุว่า AI เป็นพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงที่จะขับเคลื่อนประสิทธิภาพการผลิตขั้นต่อไป โดยคาดว่าจะมีผลกระทบต่อฐานต้นทุนประมาณ 25-40 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ผลสำรวจของ EY เผยให้เห็นว่า 95 เปอร์เซ็นต์ของบริษัทบริหารสินทรัพย์และความมั่งคั่งได้ขยายการนำ AI เชิงสร้างสรรค์มาใช้ในทุกกรณีการใช้งาน

การขยายตัวของเมืองเป็นหนึ่งในแนวโน้มสำคัญระดับโลกในศตวรรษที่ 21 โดยกรมกิจการเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติ (DESA) ซึ่งเป็นหน่วยงานหนึ่งของ UN คาดการณ์ว่า ประชากรราว 2.5 พันล้านคนจะอาศัยอยู่ในเขตเมืองภายในกลางศตวรรษนี้ โดยภายในปี 2028 นิวเดลี เมืองหลวงของอินเดีย จะกลายเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในโลก

ประชากรที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเหล่านี้จะส่งผลให้มีความต้องการทรัพยากรและบริการในเขตเมืองเพิ่มมากขึ้น “หลายประเทศจะเผชิญกับความท้าทายในการตอบสนองความต้องการของประชากรเมืองที่กำลังเติบโต ซึ่งรวมถึงด้านที่อยู่อาศัย การขนส่ง ระบบพลังงาน และโครงสร้างพื้นฐานอื่นๆ รวมถึงการจ้างงานและบริการขั้นพื้นฐาน เช่น การศึกษาและการดูแลสุขภาพ” DESA กล่าว พร้อมกระตุ้นให้รัฐบาลต่างๆ ปรับใช้นโยบายที่บูรณาการมากขึ้นเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของทั้งคนเมืองและคนชนบท พร้อมเสริมสร้างความเชื่อมโยงระหว่างเมืองและชนบท โดยต่อยอดจากความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่เดิม ขณะเดียวกันก็เกิดการเร่งให้เกิดความต้องการเมืองอัจฉริยะ (smart cities), อาคารสีเขียว (green buildings), และโซลูชั่นการก่อสร้างขั้นสูง

กระแสความนิยมของรถยนต์ไฟฟ้ากำลังเร่งตัวขึ้น ขณะที่ยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าทั่วโลกคาดว่าจะทะลุ 20 ล้านคันภายในปี 2025 ซึ่งคิดเป็นมากกว่าหนึ่งในสี่ของยอดขายรถยนต์ใหม่ทั้งหมด โดย Polaris Market Research คาดการณ์ว่า ตลาดบริการเดินทางร่วม (shared mobility) จะมีมูลค่าสูงถึง 8.15 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ (25.93 ล้านล้านบาท) ภายในปี 2032 ขณะที่ข้อมูลของ Virta Global ระบุว่าการจำหน่ายรถยนต์ไฟฟ้า (EVs) จะคิดเป็น 25 เปอร์เซ็นต์ของการซื้อยานยนต์ใหม่ทั้งหมดของปี 2025

เมื่อเมืองต่างๆ ขยายตัวและประชากรโลกเพิ่มสูงขึ้น วิถีแห่งการขนส่งผู้คนและผลิตภัณฑ์ก็กำลังเปลี่ยนแปลงไปเช่นกัน และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงเพื่อสร้างระบบการเดินทางอัจฉริยะ (advanced mobility) จะช่วยยกระดับการเข้าถึง ลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และบรรเทาปัญหารถติดได้อย่างมหาศาล

StartUs Insights ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มงานวิจัยเชิงลึกในกลุ่มอุตสาหกรรมสตาร์ทอัพและบริษัทที่มีการเติบโตด้านพลังงานทดแทน จากออสเตรีย รายงานว่า หลายภูมิภาคทั่วโลกได้กำหนดนโยบายเพื่อผลักดันโครงการเดินทางที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และส่งเสริมการเปลี่ยนไปใช้รถยนต์ไฟฟ้า การเติบโตของระบบขนส่งสาธารณะที่ยั่งยืน และเทคโนโลยีหลักที่จะขับเคลื่อนอนาคตของการเดินทาง ก็ได้แก่ ยานยนต์ไฟฟ้า การขับเคลื่อนอัตโนมัติ (autonomous driving) ยานยนต์เชื่อมต่อ (connected vehicles) แพลตฟอร์มการเดินทางร่วม (shared mobility platforms) เป็นต้น

อ่านเพิ่มเติม:

MJets ยกระดับบริการไพรเวทเจ็ทคนไทยให้โบยบินเหนือขอบฟ้าโลก

แจ็คสัน หวัง ร่วมลงทุนกับ PapaHome ร้านขายเฟอร์นิเจอร์ของ Taobao ในฮ่องกง สวนทางโลกดิจิทัล

Iqbal Khan แห่ง UBS ธนาคารระดับโลก พูดถึงความแม่นยำของสวิส การผงาดขึ้นของเอเชีย และอนาคตของการบริหารความมั่งคั่ง