Cover Hành trình từ một cậu học sinh lớp 8 tự mày mò thiết bị khử khuẩn hàng hóa thời điểm dịch COVID-19 đến sinh viên đạt Học bổng toàn phần Chiến binh Công nghệ của trường Đại học FPT của em Tạ Hoàng Trí

Từ cậu học sinh lớp 8 tự mày mò thiết bị khử khuẩn hàng hóa thời điểm dịch COVID-19 đến sinh viên đạt Học bổng toàn phần Chiến binh Công nghệ của trường Đại học FPT, Tạ Hoàng Trí đã biến đam mê thành những dự án công nghệ giải quyết các vấn đề thực tiễn. Với Trí, nghiên cứu khoa học không nên chỉ dừng lại trong phòng thí nghiệm, mà cần bắt đầu từ đời sống và quay trở lại phục vụ cộng đồng.

Trong những lần tôi gặp và trò chuyện cùng Tạ Hoàng Trí, đi cùng nụ cười tự tin và lời chào lễ phép luôn là câu nói “Em mới từ lab (laboratory: phòng thí nghiệm) về”. Ở tuổi 18, khi nhiều bạn trẻ vẫn đang khám phá sở thích và hình dung về con đường phía trước, Trí đã dành phần lớn sự quan tâm của mình cho những bài toán nghiên cứu, những ý tưởng công nghệ và cách biến chúng thành giải pháp có thể ứng dụng trong đời sống.

Đọc thêm: [Futures in Education] Giáo dục hậu AI

Từ “Thiết bị bán hàng không tiếp xúc” trong thời gian dịch COVID-19, hệ thống cảnh báo nguy cơ cháy do sự cố điện đến giải pháp cảnh báo va chạm trên đường thủy, những dự án của Trí thường bắt đầu bằng việc quan sát một vấn đề đang hiện hữu quanh mình. Được tiếp lửa nhờ sự ủng hộ từ mẹ và thầy cô, tên cậu học sinh Tạ Hoàng Trí bắt đầu xuất hiện nhiều hơn ở các vị trí top đầu của nhiều cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh, rồi cấp quốc gia. Công trình nghiên cứu về hệ thống cảnh báo va chạm đường thủy được công bố tại Hội nghị ATiGB lần thứ 10 năm 2025 do IEEE tổ chức đánh dấu một bước tiến đáng nhớ trong hành trình nghiên cứu của em.

Tatler Asia

Hiện là sinh viên chuyên ngành Robot và Trí tuệ nhân tạo, định hướng UAV và Humanoid tại trường Đại học FPT TP.HCM, Trí nhận học bổng 100% Chiến binh Công nghệ nhờ thành tích bồi đắp từ kinh nghiệm thực chiến. Dù bận rộn với nhiều môn học, em vẫn duy trì nhịp độ nghiên cứu tại phòng lab, đồng thời mong muốn phát triển những giải pháp công nghệ có khả năng ứng dụng trong lĩnh vực cứu hộ. Với em, giá trị của khoa học kỹ thuật không nằm ở độ phức tạp của một thuật toán hay khả năng vận hành của một cỗ máy, mà nằm ở câu hỏi: những gì mình tạo ra có thể giúp ích gì cho con người?

Đọc thêm: [Futures in Education] Danh sách 10 trường đại học top đầu châu Á 2026

Niềm yêu thích công nghệ của em bắt đầu từ khi nào? 

Từ nhỏ, em đã thích tìm hiểu cách mọi thứ hoạt động. Khi thấy một chiếc kính hiển vi, em tò mò không biết vì sao nó có thể giúp mình quan sát những vật thể rất nhỏ. Hay khi thấy một chú robot chạy bằng năng lượng mặt trời, em lại muốn biết làm thế nào nó có thể chuyển động mà không cần pin. Ban đầu chỉ là những tò mò rất đơn giản, nhưng dần dần em muốn tự tay thử nghiệm thay vì chỉ quan sát.

Đến cấp hai, em bắt đầu tham gia các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật theo lời khuyến khích của thầy cô. Khi dịch COVID-19 bùng phát vào năm lớp 8, em cùng thầy giáo thực hiện một thiết bị vận chuyển hàng hóa tự động, giúp người mua và người bán giữ khoảng cách an toàn mà vẫn có thể trao đổi hàng hóa.

Lúc ấy, thiết bị còn rất đơn giản, được lắp ráp từ những vật liệu như ống nước. Em cũng chưa có nền tảng bài bản về điện tử hay lập trình nên phần lớn phải tự tìm hiểu và thử nghiệm. Khi sản phẩm hoàn thành và đạt giải Ba cấp tỉnh, em cảm thấy rất vui. Đó là lần đầu tiên em nhận ra những điều mình tự tìm tòi có thể trở thành một sản phẩm hữu ích cho người khác.

Có lẽ từ đó, em bắt đầu yêu thích cảm giác biến một ý tưởng thành một giải pháp thực tế. Việc được nhìn thấy sản phẩm của mình hoạt động và mang lại một giá trị nhất định cho cộng đồng chính là động lực để em tiếp tục theo đuổi công nghệ.

Tatler Asia

Em đã có nhiều năm theo đuổi nghiên cứu khoa học, Robotics và AI trước khi bước vào đại học. Điều gì khiến em lựa chọn chuyên ngành Robot và Trí tuệ nhân tạo, định hướng UAV và Humanoid tại trường Đại học FPT?

Lựa chọn của em xuất phát từ sự phù hợp giữa định hướng cá nhân và môi trường đào tạo. Trước hết, em quan tâm đến một môi trường có định hướng quốc tế, đồng thời có khả năng hỗ trợ sinh viên đi sâu vào nghiên cứu khoa học. Học bổng 100% Chiến binh Công nghệ của trường Đại học FPT cũng mang đến cho em cơ hội tập trung nhiều hơn vào việc học tập và nghiên cứu.

Bên cạnh đó, định hướng đào tạo của trường có sự tương đồng với lĩnh vực em muốn theo đuổi, đặc biệt là UAV và Humanoid. Trước đây, em đã thực hiện một số đề tài liên quan đến hệ thống tự hành, trí tuệ nhân tạo và thị giác máy tính (Computer Vision). Em xem đó là nền tảng để tiếp tục phát triển trong chuyên ngành Robot và AI. Khi bước vào đại học, em muốn đi sâu hơn về chuyên môn, xây dựng những giải pháp có tính ứng dụng cao và đóng góp nhiều hơn cho nghiên cứu khoa học.

Em mong chờ điều gì nhất ở môi trường này?

Điều em mong chờ nhất ở trường Đại học FPT là một môi trường trao cho sinh viên cơ hội thử nghiệm, kể cả khi những ý tưởng ban đầu chưa mang lại kết quả như kỳ vọng. Em hình dung đó sẽ là một không gian học tập cởi mở, nơi sinh viên có thể chủ động đề xuất và phát triển ý tưởng, mạnh dạn thử sức với những hướng tiếp cận mới mà không e ngại việc mắc sai lầm hay bị đánh giá. Em nghĩ đây là một yếu tố quan trọng đối với những người muốn theo đuổi nghiên cứu và sáng tạo, bởi quá trình tìm tòi luôn cần sự thử nghiệm và điều chỉnh liên tục. Đây cũng là điều em kỳ vọng ở trường Đại học FPT và đang dần cảm nhận được trong quá trình học tập tại trường.

Bên cạnh đó, em cũng quan tâm đến phương pháp học tập qua dự án (Project-based Learning) và học tập dựa trên nghiên cứu (Research-based Learning) mà trường triển khai. Theo em, những phương pháp này không chỉ giúp người học củng cố kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện khả năng tư duy độc lập, đặc biệt là trong một lĩnh vực đặc thù như Robot và Trí tuệ nhân tạo. 

Tatler Asia

Khi nhìn lại các dự án đã thực hiện, đâu là dự án để lại cho em nhiều ấn tượng nhất?

Một trong những dự án khiến em nhớ nhất là hệ thống cảnh báo nguy cơ cháy do sự cố điện, được em bắt đầu nghiên cứu từ năm lớp 10.

Khoảng thời gian đó, em đọc được nhiều thông tin về các vụ cháy tại chung cư, đặc biệt là những vụ việc gây thiệt hại nghiêm trọng. Em bắt đầu tự hỏi vì sao các biện pháp phòng cháy, chữa cháy đã có nhưng những sự cố như vậy vẫn xảy ra. Khi tìm hiểu, em nhận thấy nhiều hệ thống chỉ phát hiện và cảnh báo khi đám cháy đã xuất hiện, trong khi những dấu hiệu bất thường từ hệ thống điện có thể được nhận diện sớm hơn.

Từ đó, em đặt ra bài toán: Làm thế nào để phát hiện nguy cơ từ sự cố điện trước khi đám cháy xảy ra? Đây là cơ sở để em phát triển hệ thống cảnh báo của mình.

Ở giai đoạn đầu, em chưa có nhiều kinh nghiệm nên sản phẩm còn gặp khá nhiều lỗi. Hệ thống đôi khi đưa ra cảnh báo không chính xác, hoạt động thiếu ổn định. Lúc ấy, em chưa hiểu rõ nguyên nhân, nhưng sau khi học hỏi thêm về kỹ thuật và nghiên cứu sâu hơn, em mới nhận ra một số vấn đề đến từ cách thiết kế và đấu nối mạch điện chưa đúng nguyên tắc.

Một dự án khác có ý nghĩa lớn với em là hệ thống cảnh báo va chạm trên đường thủy dành cho tài công. Em lớn lên ở vùng sông nước, nơi tàu thuyền là phương tiện di chuyển quen thuộc. Em nhận thấy công nghệ hỗ trợ lái và tránh va chạm đã được nghiên cứu, ứng dụng trên ô tô, nhưng những giải pháp tương tự dành cho phương tiện đường thủy vẫn còn nhiều khoảng trống.

Em bắt đầu tìm hiểu các nghiên cứu đã có, sau đó thử vận dụng những phương pháp cảnh báo hiện hữu vào bối cảnh giao thông đường thủy. Dự án này sau đó được phát triển thành công trình nghiên cứu và công bố tại Hội nghị ATiGB lần thứ 10 năm 2025 do IEEE tổ chức. Em rất tự hào vì đề tài không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn xuất phát từ một vấn đề gắn với đời sống ở chính quê hương mình.

Tatler Asia

Qua những dự án đó, em có vẻ không muốn giới hạn việc nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Với em, nghiên cứu khoa học không nên chỉ dừng lại ở việc tối ưu một thuật toán hay tạo ra một sản phẩm hoạt động tốt về mặt kỹ thuật. Điều quan trọng là phải hiểu vấn đề mình đang giải quyết thực sự tồn tại như thế nào trong đời sống.

Nếu chỉ ngồi trong phòng thí nghiệm và nghiên cứu một thuật toán mà không tìm hiểu doanh nghiệp hay cộng đồng đang cần gì, em nghĩ sẽ rất khó để tạo ra giá trị thực tế. Ngược lại, nếu chỉ bước ra ngoài để thực hiện những công việc kỹ thuật thông thường mà không tạo ra một giải pháp mới hay đóng góp thêm tri thức, thì đó cũng chưa hẳn là hướng nghiên cứu em mong muốn.

Em thích cách tiếp cận kết hợp cả hai: Bắt đầu bằng một vấn đề thực tế, đưa nó vào phòng lab để nghiên cứu và phát triển giải pháp, sau đó mang giải pháp ấy trở lại cộng đồng để khảo sát, thử nghiệm và tiếp tục cải tiến. Một nghiên cứu có thể rất chuyên sâu về mặt lý thuyết, nhưng nếu được xây dựng từ một nhu cầu thực tế và có khả năng giải quyết nhu cầu ấy, thì giá trị của nó sẽ càng rõ ràng hơn.

Trong quá trình nghiên cứu, chắc hẳn có những lúc em gặp phải những vấn đề kỹ thuật vượt quá kiến thức hiện có. Em thường tìm cách giải quyết như thế nào?

Việc gặp một vấn đề mình chưa biết cách giải quyết gần như là chuyện thường ngày khi làm nghiên cứu khoa học. Đầu tiên, em tự tìm hiểu và sử dụng các công cụ AI để tham khảo hướng giải quyết. Nếu vẫn chưa tìm được câu trả lời phù hợp, em sẽ trao đổi với cộng đồng nghiên cứu, những người đã từng gặp vấn đề tương tự. Cuối cùng, nếu vẫn chưa thể giải quyết vấn đề, em mới tìm đến những người có kinh nghiệm và chuyên môn để nhờ hướng dẫn.

Em nghĩ một điều rất thú vị khi làm nghiên cứu là mình không thực sự đơn độc. Có một cộng đồng những người cùng quan tâm đến khoa học và công nghệ, sẵn sàng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau tháo gỡ khó khăn.

Tatler Asia

Vừa học tập, vừa tham gia nghiên cứu và phát triển các dự án riêng là một khối lượng công việc không nhỏ đối với một học sinh trung học. Em đã sắp xếp thời gian như thế nào để theo đuổi nhiều mục tiêu cùng lúc? 

Thực ra, nếu nói về cân bằng thì em nghĩ mình chưa thực sự cân bằng được. Nghiên cứu khoa học đòi hỏi rất nhiều thời gian, trong khi việc học ở trường vẫn cần được duy trì. Có những giai đoạn em phải dành phần lớn thời gian cho dự án, nên phải chủ động giảm bớt một số hoạt động học tập khác, nhưng không có nghĩa là bỏ bê việc học.

Ở trường phổ thông, thời gian thực hiện các dự án nghiên cứu thường tập trung từ khoảng tháng 7 đến tháng 3 hoặc tháng 4 năm sau. Sau khi hoàn thành các cuộc thi, em sẽ quay lại tập trung ôn tập, kiểm tra và bổ sung những phần kiến thức còn thiếu. Em phải xác định rõ ưu tiên của từng giai đoạn, chấp nhận có những việc cần dành nhiều thời gian hơn vào từng thời điểm, sau đó chủ động bù đắp những phần mình đã giảm bớt.

Hiện nay, AI đang phát triển rất nhanh và tác động đến nhiều lĩnh vực nghề nghiệp. Với một sinh viên theo đuổi chuyên ngành Robot và Trí tuệ nhân tạo, em nhìn nhận mối quan hệ giữa AI và vai trò của người kỹ sư trong tương lai như thế nào? 

Em nghĩ AI sẽ ảnh hưởng đến chuyên ngành Robot và UAV, nhưng không đồng nghĩa với việc có thể thay thế hoàn toàn người kỹ sư.

AI đang hỗ trợ rất nhiều trong quá trình phát triển phần mềm, xử lý dữ liệu và nghiên cứu các hệ thống thông minh. Nhờ đó, người làm công nghệ có thể rút ngắn thời gian thực hiện một số công việc và tập trung nhiều hơn vào những bài toán phức tạp. Tuy nhiên, những công việc cốt lõi như lắp ráp phần cứng, đo đạc, thử nghiệm và triển khai hệ thống trong môi trường thực tế vẫn đòi hỏi sự tham gia của con người.

Tatler Asia

Em muốn đóng góp điều gì cho lĩnh vực này, và em hình dung bản thân sẽ trở thành người như thế nào sau những năm đại học?

Về định hướng cá nhân, hiện tại em quan tâm đến những giải pháp công nghệ phục vụ công tác cứu hộ. Em hy vọng trong tương lai có thể nghiên cứu và phát triển những hệ thống giúp giảm bớt khó khăn, hạn chế rủi ro cho những người làm công việc này. Em biết một cá nhân không thể giải quyết tất cả vấn đề, nhưng nếu có thể đóng góp một phần kiến thức và năng lực của mình vào một lĩnh vực cụ thể, em nghĩ đó đã là một điều có ý nghĩa.

Nếu nói về một ước mơ lớn, em mong muốn có thể hoàn thành chương trình tiến sĩ trước tuổi 30 và tiếp tục theo đuổi con đường giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Em rất thích việc đi sâu vào một lĩnh vực, tích lũy kiến thức và tìm hiểu những vấn đề mà trước đây mình chưa có câu trả lời. Xa hơn, em cũng hy vọng có thể phấn đấu trở thành phó giáo sư trong tương lai.

Có lẽ con đường ấy sẽ còn rất dài và em vẫn phải học hỏi nhiều điều mới. Nhưng em nghĩ mình sẽ tiếp tục giữ tinh thần mà thầy từng dạy: “Cái gì không biết thì phải làm, chứ biết rồi làm chi nữa”. Bởi vì chỉ khi bắt tay vào thử sức, mình mới biết bản thân đang ở đâu, có thể tiến xa đến mức nào và thực sự muốn theo đuổi điều gì.

Cảm ơn những chia sẻ của em!

Tatler Asia

Phía sau mỗi thành tích đáng tự hào là một quá trình học tập và nỗ lực không ngừng nghỉ. Tatler Education: Voice of Tomorrow đi xa hơn câu hỏi chọn ngành, chọn nghề hay chọn trường trước ngưỡng cửa đại học, để lắng nghe những suy nghĩ, trải nghiệm và khát vọng đã hình thành nên tư duy của thế hệ đang định hình tương lai. Xuyên suốt chuyên đề, 6 chân dung người trẻ nổi bật là là 6 tiếng nói riêng về lối tư duy, lựa chọn phương pháp học tập và hình dung về những giá trị muốn mang đến cho cộng đồng.


CREDITS 

Editor-in-Chief: Nikita Chu
Head of Leadership & Education: Tiến sĩ Vương Trần
Marketing Manager: Thiên Kim  
Producer: Jayce
Production Assistant: Lana Nguyễn, Frank D
Editor: Lana Nguyễn, Hồng An, Kỳ Anh
Designer: Chau Duong
Stylist: Cici Steinhauer
Photographer: Louis Wu
Videographer: Jo
Lighting: Louis Wu Team
Social: Pham Gia Khanh, Quyên Trương
Video Editor: Giang PT
Hair and Makeup: Ngọc Thủy

ĐỌC NGAY

Cover Story: Gen.T - The Future Leaders: Một thế hệ đang định hình tương lai Việt Nam

[Chuyện Người, Chuyện Tri Thức] PGS. TS Nguyễn Thu Hiền: “Đến với tương lai từ bản sắc”

Nguồn lực người Việt toàn cầu trong hành trình hướng tới năm 2045