Satu abad berbakti: Mengenang kehidupan dan legasi Tun Dr Siti Hasmah Mohd Ali

Dalam memoir beliau pada 2016, My Name is Hasmah, beliau mengimbau bahawa sekolah perubatan bukanlah sesuatu yang mudah. Fizik dan Kimia merupakan subjek yang tidak pernah beliau pelajari sebelum ini, manakala kerja makmal pula memberikan cabaran tersendiri. “Saya sering tersilap warna apabila membabitkan tindak balas kimia, sehingga mereka menguji penglihatan saya untuk melihat sama ada saya buta warna pada tahun pertama,” tulis beliau.

Suami masa depannya, yang ketika itu rakan sekursus perubatan, menjadi sumber sokongan penting sepanjang pengajian. “Dan kemudian muncul wira saya Mahathir,” imbaunya, menyifatkan beliau sebagai “wira pelindung” yang membantu beliau belajar dan lulus peperiksaan.

Selepas menamatkan pengajian dan berkahwin dengan Tun Dr Mahathir Mohamad pada 1956, Dr Siti Hasmah berpindah ke Alor Setar, di mana beliau berkhidmat sebagai pegawai perubatan antara 1956 hingga 1962. Peralihan dari Selangor ke luar bandar Kedah agak mencabar. “Pada permulaannya, penduduk di sana sangat curiga terhadap saya,” imbau beliau. “Mereka tidak memahami bahasa saya dan saya tidak memahami bahasa mereka.”

Seorang jurubah>Seorang jurubah jurubahasa membantu pada peringkat awal, tetapi beliau secara beransur-ansur mendapat kepercayaan masyarakat yang dilayaninya. Mengenai perkara ini, beliau kemudian berkata: “Salah satu pencapaian yang paling saya banggakan ialah apabila orang Kedah menerima gadis Selangor ini.”

Lihat juga: Sorotan Pasangan: Detik Mesra Tun Dr Mahathir Mohamad & Tun Dr Siti Hasmah

Dari Sultan hingga tok penghulu dan bidan, katanya, mereka mula menerima beliau “sebagai salah seorang daripada mereka dan sebagai seseorang yang mempunyai matlamat untuk mengubah kehidupan mereka menjadi lebih baik.”

Pada 1965, beliau menjadi wanita pertama sebagai Pegawai Perubatan di Jabatan Kesihatan Ibu dan Anak Kedah dan Pengetua Sekolah Latihan Kesihatan Luar Bandar di Jitra. Pada 1974, beliau menjadi Pegawai Kesihatan Ibu dan Anak wanita pertama di negeri itu, sebelum berpindah ke Institut Kesihatan Umum di Bangsar.

Kerja beliau melangkaui klinik. Beliau menganjurkan program kesihatan luar bandar bandar yang menggalakkan kebersihan, kehidupan lebih sihat dan imunisasi kanak-kanak, sambil bekerja dengan pengamal perubatan tradisional, bidan dan wanita tempatan untuk menangani amalan tidak selamat mengenai kelahiran dan penjagaan bayi baru lahir.

Perancangan keluarga merupakan satu lagi bahagian penting dalam tugas beliau, memerlukan kesabaran dan komunikasi dalam komuniti di mana salah faham dan sensitiviti budaya boleh menjadikan subjek itu sukar dibincangkan. Beliau bersara daripada perkhidmatan kerajaan pada 1979 dan seterusnya mengajar di Fakulti Pergigian Universiti Malaya sehingga 1981.

Apabila Tun Dr Mahathir menjadi Perdana Menteri pada 1981, Dr Siti Hasmah memasuki bab baharu sebagai Wanita Pertama Malaysia. Namun, minat beliau tetap berkait rapat dengan perjuangan yang membentuk kerjaya perubatannya, termasuk kebajikan wanita, perancangan keluarga, pendidikan, celik huruf dan pencegahan penyalahgunaan dadah.

Beliau juga terlibat dalam BAKTI, sebuah organisasi kebajikan yang terdiri daripada isteri menteri dan speaker, membantu menubuhkan inisiatif dalam pendidikan, sukan dan jangkauan komuniti.

Jangan ketinggalan: Sambutan hari lahir ke-90 Tun Dr Siti Hasmah

Terdapat sisi lebih santai dalam kehidupan awam beliau. Sebagai pemain badminton yang aktif, beliau terus bermain secara kompetitif sehingga usia 75 tahun.

Penglibatan antarabangsa memberikan beliau perspektif lain mengenai pembangunan Malaysia. Beliau menyertai Sidang Kemuncak Wanita Pertama bagi Kemajuan Ekonomi Wanita Luar Bandar di Geneva pada 1992 dan, pada 1995, mengetuai delegasi Malaysia ke Persidangan Dunia Keempat Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Wanita di Beijing.

Bagi semua peranan awam yang disandang, catatan kehidupan Dr Siti Hasmah meletakkan keluarga sebagai pusatnya. “Bab terbaik dalam hidup saya ialah berkahwin dengan suami dan mempunyai anak-anak, sudah tentu,” kata beliau.

Perkahwinan beliau dengan Mahathir, imbaunya, dibina atas “cinta dan kepercayaan”, sambil menambah dengan jenaka khas bahawa kunci kepada hubungan yang baik ialah “cinta dan udara segar”. Beliau juga mengingati detik apabila Mahathir mengalami serangan jantung pertama. Setelah membawa suaminya ke hospital, beliau hanya menyedari kepentingan penuh situasi itu apabila seseorang mengingatkannya untuk memaklumkan kepada Timbalan Perdana Menteri dan keluarga mereka.

“Ketika itulah saya sedar saya juga membawa Perdana Menteri ke hospital.”

Diterbitkan sempena hari lahir ke-90 beliau, My Name is Hasmah menawarkan catatan intim tentang kehidupan yang sering dilihat melalui lensa kerjaya politik suaminya. Beliau berharap ia akan bergema terutamanya dengan wanita, menyentuh tentang “kesetiaan kepada suami dan keluarga; serta kerjaya.”

Dr Siti Hasmah menerima pelbagai penghormatan, termasuk Anugerah Kazue McLaren daripada Konsortium Kesihatan Awam Asia Pasifik dan ijazah kehormat daripada Universiti Kebangsaan Malaysia, Royal College of Physicians of Ireland dan Indiana University. Pada 2003, beliau dianugerahkan gelaran persekutuan Tun.

Namun, beliau enggan bercakap tentang legasinya dalam istilah yang besar. “Saya tidak mempunyai legasi untuk ditinggalkan,” katanya, sebaliknya berharap anak, cucu dan cicitnya akan membawa nilai-nilai yang diajar oleh ibu bapa dan datuk nenek mereka.

Ibu bapa beliau telah menanamkan dalam dirinya “nilai moral yang baik, kejujuran, rasa hormat dan kepedulian terhadap orang lain”. Beliau percaya untuk terus belajar, menyesuaikan diri dengan dunia yang berubah dan, mungkin yang paling penting, terus terlibat dengan orang ramai.

Ibu muda kekal sebagai antara kegemaran beliau, dan beliau akan bertanya tentang anak-anak mereka dan sama ada mereka telah divaksin, mencerminkan kebimbangan kesihatan ibu dan anak yang mentakrifkan kerjaya beliau berdekad-dekad lalu.

Nasihat beliau untuk umur panjang adalah sangat mudah: “Anda perlu mempunyai fikiran yang gembira dan sikap yang gembira.”

Dari klinik luar bandar Kedah ke pentas antarabangsa, Tun Dr Siti Hasmah menghabiskan seumur hidup dalam perkhidmatan. Sebagai doktor perintis, pejuang wanita dan kanak-kanak, ibu dan tokoh awam, pengaruh beliau dibina bukan sahaja melalui jawatan yang disandang, tetapi melalui insan yang disantuni. Beliau pernah menggelar tahun-tahun beliau dalam kesihatan awam sebagai “hari-hari paling bahagia”. Itulah ukuran yang paling tepat tentang kehidupan beliau: bahawa di tengah-tengahnya, di sebalik semua gelaran dan tanggungjawab yang menyusul, beliau tetap seorang doktor yang menemui kepuasan dalam menjaga orang lain, mengekalkan identiti hasmah yang tulen.

BACA SEKARANG

Pengarah eksekutif YTL Cement Rachel Yeoh mengenai seni, tujuan dan membina legasi yang kekal

Sebab amal Tatler Ball 2025: Satu malam menyokong wanita daripada pelbagai lapisan masyarakat

My Name is Hasmah: Permata Tun Dr Siti Hasmah Untuk Kehidupan yang Baik