Lisa Macuja-Elizalde นักบัลเล่ต์เอกผู้ทำให้บัลเล่ต์กลายเป็นของประชาชน

หลังจากแสดงบัลเล่ต์ทั้งต่างประเทศและในฟิลิปปินส์อยู่หลายปี ในที่สุด Lisa ก่อตั้ง Ballet Manila ในปี 1995 ด้วยความตั้งใจว่าไม่ใช่แค่การเอา Don Quixote หรือ Giselle มาแสดงบนเวที แต่เธอเห็นว่าคณะบัลเล่ต์นี้จะสามารถเป็นสะพาน “ที่จะนำบัลเล่ต์ไปสู่ประชาชน”

เธอไม่ได้พูดเป็นการเปรียบเปรย แต่คือการเคลื่อนไหวอย่างแท้จริง การเคลื่อนไหวที่ทำให้บัลเล่ต์ก้าวไปไกลกว่าแค่โรงละครใหญ่ที่คนเพียงไม่กี่คนเข้าถึงได้

สำหรับหลายๆ คน มันดูเหมือนความพยายามที่ไร้ทางสำเร็จ บัลเล่ต์ในฟิลิปปินส์ต้องดิ้นรนต่อสู้ท่ามกลางกระแสแห่งความเพิกเฉยซึ่งถูกบดบังด้วยรูปแบบศิลปะอื่นที่เป็นที่นิยมมากกว่า แต่ Lisa มองไปไกลกว่านั้น เธอเห็นถึงความกระหายที่ลึกซึ้งในจิตวิญญาณของชาวฟิลิปปินส์ ที่โหยหาความงดงาม ความเป็นเลิศ และเรื่องราวที่ถูกถ่ายทอดผ่านการเคลื่อนไหว

และเรื่องราวที่เธอถ่ายทอดนั้นช่างน่าทึ่ง ตลอดสามทศวรรษที่ผ่านมา Ballet Manila ไม่ใช่เพียงแต่อยู่รอด—แต่กลับเติบโตและรุ่งเรือง

คณะบัลเล่ต์ของเธอได้มอบความมีชีวิตชีวาแก่การแสดงคลาสสิกอย่าง The Nutcracker และ Cinderella และสร้างสรรค์การแสดงที่สะท้อนวัฒนธรรมฟิลิปปินส์อย่าง as Ibong Adarna, Tatlong Kuwento ni Lola Basyang, และ Florante at Laura ที่ไม่ใช่แค่การแสดงบัลเล่ต์ทั่วไป แต่เป็นผลงานการผลิตที่ยอดเยี่ยมเพื่อฉลองวัฒนธรรมฟิลิปปินส์ และพิสูจน์ให้เห็นว่าการแสดงระดับโลกไม่จำเป็นต้องใช้พาสปอร์ต เพราะมันเกิดขึ้นบนแผ่นดินของฟิลิปปินส์เอง

และเรื่องราวที่เธอเล่าให้ฟังนั้นช่างยอดเยี่ยม ในช่วงสามทศวรรษที่ผ่านมา Ballet Manila ไม่เพียงแต่อยู่รอด แต่ยังเจริญรุ่งเรืองอีกด้วย บริษัทได้นำการแสดงแบบดั้งเดิม เช่น The Nutcracker และ Cinderella กลับมามีชีวิตอีกครั้ง รวมถึงผลงานทางวัฒนธรรม เช่น Ibong Adarna, Tatlong Kuwento ni Lola Basyang และ Florante at Laura การแสดงเหล่านี้ไม่ใช่แค่การแสดงบัลเล่ต์ธรรมดาๆ แต่เป็นการแสดงอันยอดเยี่ยมที่เชิดชูวัฒนธรรมฟิลิปปินส์ ซึ่งพิสูจน์ให้เห็นว่าการแสดงระดับโลกไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาต แต่การแสดงเหล่านี้เกิดขึ้นในประเทศฟิลิปปินส์เอง

"สิ่งที่ฉันภูมิใจที่สุดในฐานะผู้อำนวยการฝ่ายศิลป์ของ Ballet Manila คือการที่คณะบัลเล่ต์ได้สร้างสรรค์ผลงานต้นฉบับขึ้นมา และยังมีการแสดงฉบับเต็มของงานคลาสสิกที่เราสามารถทำขึ้นมาได้อย่างถ่องแท้ที่สุด ผลงานการแสดงของคณะบัลเล่ต์ ไม่เพียงแต่ในปริมาณเท่านั้น แต่ยังรวมถึงคุณภาพด้วย ถือเป็นมรดกของแบรนด์" เธอกล่าวอย่างภาคภูมิใจ

ความทุ่มเทของเธอไม่ได้จบที่บนเวที ในปี 2012 Lisa กลายเป็นศิลปินคลาสสิกคนแรกที่ได้รับรางวัล Entertainer of the Year จากมูลนิธิ Aliw Awards ที่ปกติจะมอบให้ป๊อบไอคอนเท่านั้น นี่ไม่ใช่แค่ความสำเร็จส่วนตัวของ Lisa แต่เป็นจุดเปลี่ยนของบัลเล่ต์ในฟิลิปปินส์เลยทีเดียว

บัลเล่ต์ไม่ได้เป็นเพียงศิลปะสำหรับชนชั้นสูงอีกต่อไป มันได้กลายเป็นสมบัติของชาติที่สามารถสร้างแรงบันดาลใจและความตื่นเต้นได้พอๆ กับคอนเสิร์ตหรือการแข่งขันกีฬา

แต่เหนือกว่ารางวัลทั้งหลาย ผลงานความสำเร็จที่แท้จริงของเธอคือการบ่มเพาะนักบัลเล่ต์รุ่นต่อไป เวลาที่เธอไม่ได้อยู่บนเวที เธอจะใช้เวลาอยู่ในสตูดิโอเพื่อปลุกปั้นนักเต้นรุ่นใหม่

“การสร้างสรรค์บัลเล่ต์คือการยังคงเต้นและแสดงออกต่อไป” Lisa อธิบายว่าสำหรับเธอแล้ว การออกแบบท่าเต้นกลายเป็นวิธีการส่งต่อความรู้ และเพื่อให้แน่ใจว่าความรู้ เทคนิค และแพสชั่นของเธอจะยังคงอยู่ในเท้าของนักเต้นรุ่นใหม่ การสอนนักเต้นไม่ใช่แค่การทำให้พวกเขาหมุนตัวแบบพีเรอเว็ทได้อย่างสมบูรณ์แบบ แต่เป็นการปลูกฝังความรักในศิลปะ ความเคารพในศาสตร์บัลเล่ต์ และความเชื่อว่าบัลเล่ต์สามารถเป็นของใครก็ได้ที่เต็มใจจะยอมรับมัน

อ่านเพิ่มเติม: "ผมไม่ได้อยากเป็นไอดอล ผมอยากเป็นนักแสดง" เอม สรรเพชญ์ คุณากร กับก้าวแรกและความฝันในวงการบันเทิง

ย่างเข้าสู่วัย 60 ปี Lisa สะท้อนมุดหมายที่ผ่านมาของชีวิตเหล่านี้ ไม่ใช่ด้วยความรู้สึกสิ้นสุด แต่ด้วยความรู้สึกซาบซึ้งใจ ชีวิตของเธอเหมือนกับเป็นเรื่องราวของ “ครั้งแรก” —ครั้งแรกของหญิงฟิลิปปินส์ที่พิชิตเวทีอันยิ่งใหญ่ในรัสเซีย ครั้งแรกที่ได้รับเหรียญรางวัลบัลเล่ต์ระดับนานาชาติ และครั้งแรกที่นำบัลเล่ต์กลับบ้านเกิดด้วยวิธีที่คนฟิลิปปินส์สามารถเรียกได้ว่าเป็นเจ้าของ สิ่งที่เธอสร้างขึ้นเป็นมากกว่าชุดความสำเร็จ มันคือมรดกที่จะคงอยู่ตลอดไป

คณะบัลเล่ต์ Ballet Manila ใกล้ครบรอบ 30 ปีในการก่อตั้งแล้ว ในขณะที่ความมุ่งมั่นของ Lisa ไม่ได้ลดน้อยถอยลงเลย เธอบอกว่าความหวังของเธอยังคงเหมือนเดิมกับตอนที่เธอย้ายกลับมาเมื่อปี 1986 คือการทำให้คนฟิลิปปินส์มองบัลเล่ต์ว่าเป็นศิลปะที่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตพวกเขา

บัลเล่ต์ในประเทศฟิลิปปินส์ได้วิวัฒนาการขึ้นจริงๆ เช่นเดียวกับอุตสาหกรรมศิลปะการแสดง จากที่เคยมีคณะบัลเล่ต์คณะเดียวคือ Alice Reyes Ballet จนถึงวันที่มีถึงสี่คณะ คือ Ballet Philippines, Philippine Ballet Theatre, Ballet Manila, และ Alice Reyes Dance Philippines จากที่มีโรงเรียนสอนเต้นไม่กี่แห่ง จนถึงวันนี้ที่มีหลายร้อยโรงเรียนทั่วประเทศ และจากที่มีสถานที่แสดงเพียงที่เดียวคือศูนย์วัฒนธรรมฟิลิปินส์ ทุกวันนี้ มีโรงละครมากมาย อย่าง Samsung Performing Arts Theatre, Aliw Theatre หรือ The Theatre at Solaire แต่ Lisa ก็ยังฝันว่าจะมีวันที่ตั๋วดูบัลเล่ต์จะขายหมดในพริบตาเหมือนตั๋วคอนเสิร์ตเพลงป๊อบ และนักบัลเล่ต์จะได้รับการยอมรับและความเคารพในอาชีพอย่างที่พวกเขาควรได้รับ

ถึงกระนั้น เธอก็ยังใฝ่ฝันถึงอนาคตที่ตั๋วเข้าชมการแสดงบัลเล่ต์ถูกขายหมดอย่างรวดเร็วพอๆ กับตั๋วเข้าชมคอนเสิร์ตเพลงป๊อป และนักบัลเล่ต์จะได้รับการยอมรับและความเคารพในอาชีพอย่างที่พวกเขาควรได้รับ เฉกเช่นนักกีฬาและนักแสดงคนอื่นๆ

ยิ่งไปกว่าย่างก้าวอันสง่างามที่เธอได้แสดงบนเวทีระดับนานาชาติ เรื่องราวตลอดอาชีพของเธอเปรียบเสมือนก้าวกระโดดแห่งศรัทธา ทั้งการย้ายกลับมาประเทศฟิลิปปินส์ในขณะที่เธอสามารถอยู่ต่างประเทศก็ได้ การก่อตั้งคณะบัลเล่ต์ในช่วงที่มีแนวโน้มว่าจะล้มเหลวมากกว่าสำเร็จ และการพิสูจน์ว่าบัลเล่ต์ไม่จำเป็นต้องเป็นการนำเข้าการแสดงจากต่างประเทศ แต่มันสามารถเป็นศิลปะที่ปลูกฝังในบ้านเกิดให้เป็นของชาวฟิลิปปินส์และยังเป็นสากลได้ในเวลาเดียวกัน

Lisa Macuja-Elizalde ใช้ชีวิตของเธอไปกับการเต้น การสอน และการสร้างสรรค์ แต่เหนืออื่นใด เธอใช้ชีวิตของเธอในการแสดงให้โลกรู้ว่าบัลเล่ต์เป็นของทุกคน และนั่นน่าจะเป็นการแสดงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเธอ ที่ยังคงดำเนินต่อไป การนำบัลเล่ต์มาสู่ประชาชน และการพาประชาชนให้เข้าถึงบัลเล่ต์ ทีละก้าวกระโดด อย่างสง่างาม

This story was originally written in English by Angela Nicole Guiral.

ต้นฉบับเขียนเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2024 โดย Angela Nicole Guiral โปรดคลิกที่นี่เพื่อดูเวอร์ชันภาษาอังกฤษ

อ่านเพิ่มเติม:

Exclusive: คุยกับ Ningning แห่ง Aespa ถึงการพบกับ Donatella Versace และช่วงเวลาที่เธอชื่นชอบที่สุดในการแสดงเวิลด์ทัวร์

ตั้งแต่ APT. จนถึง Soju Pong นี่คือ Drinking Games จากเกาหลีที่คุณไม่ควรพลาด

ก้าวหลุดออกจากกรอบของการทำเพลงและการใช้ชีวิตไปกับ Laufey นักร้อง-นักแต่งเพลง Gen Z เจ้าของรางวัลแกรมมี่