สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: สำนักพระราชวัง)
Cover สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: สำนักพระราชวัง)

ย้อนรำลึกถึง 11 เรื่องราวแห่งพระวิริยอุตสาหะ พระปรีชาสามารถ และพระกรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ที่จะยังคงสถิตอยู่ในใจของคนไทยตราบนิรันดร์

11 มิถุนายน 2026 นับเป็นความโศกเศร้าอาลัยของปวงชนชาวไทยอย่างที่สุด เมื่อสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เสด็จสู่สรวงสวรรค์ สิริพระชันษา 47 ปี

ตลอดระยะเวลาหลายทศวรรษแห่งการทรงงาน ทรงอุทิศพระองค์ด้วยพระราชปณิธานอันแน่วแน่ในหลากหลายบทบาท ทั้งในฐานะนักกฎหมาย นักการทูต ผู้ขับเคลื่อนงานด้านสิทธิมนุษยชน และผู้สืบสานพระราชปณิธานแห่งการบำบัดทุกข์บำรุงสุขแก่พสกนิกร โดยทรงมุ่งสร้างโอกาส ความเสมอภาค และความหวังให้แก่ผู้คนในทุกภาคส่วนของสังคม

แม้วันนี้พระองค์จะเสด็จสู่ทิพยสถาน หากพระเกียรติคุณและคุณูปการนานัปการที่ทรงสร้างไว้ยังคงเปล่งประกายดุจแสงประทีปในความทรงจำของคนไทย และจะยังคงเป็นแรงบันดาลใจแก่ชนรุ่นหลังสืบไป

เพื่อร่วมน้อมรำลึกถึงพระกรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ เราขอพาย้อนกลับไปยัง 11 เรื่องราวสำคัญที่สะท้อนพระจริยวัตรอันงดงาม พระราชปณิธานอันมั่นคง และพระเมตตาที่ทรงมีต่อพสกนิกรตลอดพระชนมชีพ อันเป็นมรดกทางคุณค่าที่จะยังคงอยู่คู่แผ่นดินไทยตราบนานเท่านาน

อ่านเพิ่มเติม: โครงการส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระราชดำริที่เปลี่ยนผืนผ้าให้เป็นอนาคต

Tatler Asia
แถลงการสำนักพระราชวัง
Above ประกาศสำนักพระราชวัง สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา สิ้นพระชนม์
แถลงการสำนักพระราชวัง

1. ‘เจ้าหญิงนักกฎหมาย’ ผู้เชื่อในความยุติธรรม

หนึ่งในพระราชกรณียกิจที่ผู้คนจดจำมากที่สุด คือการทรงอุทิศพระองค์ให้กับวงการกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม

พระองค์ทรงมีความสนพระทัยด้านกฎหมายอย่างลึกซึ้ง โดยทรงศึกษาด้านนิติศาสตร์จนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก จากมหาวิทยาลัยคอร์เนล สหรัฐอเมริกา และทรงปฏิบัติหน้าที่ในสายงานอัยการอย่างจริงจัง พระองค์ทรงเชื่อมั่นว่าความยุติธรรมไม่ควรเป็นสิทธิของคนบางกลุ่ม แต่ต้องเข้าถึงทุกคนอย่างเท่าเทียม และทรงนำความรู้มาพัฒนาและปฏิรูประบบกระบวนการยุติธรรมของไทยให้ทัดเทียมสากล

2. อัยการผู้ทรงอุทิศพระองค์เพื่อความยุติธรรม

ในฐานะ ‘เจ้าหญิงนักกฎหมาย’ พระองค์ทรงเริ่มต้นรับราชการในสายงานอัยการตั้งแต่ 2006 ทรงดำรงตำแหน่งสำคัญมากมาย เช่น อัยการผู้ช่วย, อัยการจังหวัดหนองบัวลำภู, และอัยการผู้เชี่ยวชาญ โดยมุ่งเน้นการช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางในสังคม ภาพที่พระองค์ทรงฉลองพระองค์ชุดอัยการและทรงปฏิบัติหน้าที่ในฐานะอัยการ จึงเป็นภาพจำที่สะท้อนถึงความเด็ดเดี่ยว ทรงงานหนักเช่นเดียวกับข้าราชการทั่วไป

Tatler Asia
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
Above สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: สำนักพระราชวัง)
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา

3. ‘ข้อกำหนดกรุงเทพ’ เสียงแทนผู้ต้องขังหญิงที่โลกเคยมองไม่เห็น

พระองค์ทรงได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติจากการผลักดันสิทธิของผู้ต้องขังหญิงและผู้กระทำผิดหญิง กระทั่งสหประชาชาติ (UN) ให้การรับรอง ‘ข้อกำหนดกรุงเทพ’ (Bangkok Rules) ซึ่งนับเป็นมาตรฐานสากลของ UN ที่มุ่งเน้นการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิง โดยคำนึงถึงมิติด้านเพศสภาพ สุขภาพ อนามัยเจริญพันธุ์ บทบาทความเป็นแม่ และมาตรการทางเลือกแทนการคุมขัง เพื่อส่งเสริมสิทธิมนุษยชน

ประเทศไทยมีบทบาทนำในการผลักดันมาตรฐานสากลที่คุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขัง โดยเฉพาะผู้ต้องขังหญิง จนทำให้สหประชาชาติรับรองข้อกำหนดสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิง และมาตรการที่มิใช่การคุมขังสำหรับผู้กระทำผิดหญิง ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในประวัติศาสตร์ด้านสิทธิมนุษยชน

- พระดำรัส สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ -

4. ผู้ให้โอกาสครั้งที่สองแก่ผู้ก้าวพลาดใน ‘โครงการกำลังใจ’

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ มิได้ทอดพระเนตรผู้ต้องขังเพียงในฐานะผู้กระทำผิด แต่ยังทรงมองเห็นความเป็นมนุษย์และศักยภาพในการเริ่มต้นใหม่ ในปี 2006 จึงทรงก่อตั้งโครงการกำลังใจ ในพระดำริฯ เพื่อประทานความช่วยเหลือและโอกาสแก่ผู้ด้อยโอกาสในกระบวนการยุติธรรม โดยเฉพาะผู้ต้องขังหญิงที่ตั้งครรภ์และเด็กอ่อนในเรือนจำ ให้ได้รับการดูแลด้านสุขอนามัยอย่างเหมาะสม และได้รับการฝึกอาชีพเพื่อเริ่มต้นชีวิตใหม่

5. ‘เพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก’ ที่พึ่งของประชาชนในวันน้ำท่วม

ในยามที่ราษฎรประสบอุทกภัย ภาพของพระองค์ที่ทรงลุยน้ำท่วมด้วยพระองค์เองเพื่อประทานถุงยังชีพผ่านมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย เป็นภาพที่สร้างขวัญและกำลังใจให้แก่ประชาชนไทยในยามวิกฤติเสมอมา โดยมูลนิธิฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนและเชื่อมโยงทุกภาคส่วนร่วมกันเกื้อหนุนช่วยเหลือซึ่งกันและกันในยามทุกข์ยากจากอุทกภัย และภัยพิบัติที่รุนแรง ไม่ว่าจะเป็น การระดมองค์ความรู้ นวัตกรรม กำลังแรงกาย ทุนทรัพย์ และจิตสาธารณะ เพื่อช่วยเหลือและฟื้นฟูอย่างครบวงจร รวมทั้งการพัฒนาอาชีพ และคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน ภายใต้แนวคิด ‘แบ่งปัน พอเพียง ยั่งยืน’

อ่านเพิ่มเติม: ประกาศสำนักพระราชวัง สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง สวรรคต

6. ทูตสันถวไมตรีด้านสิทธิมนุษยชนระดับโลก

ด้วยพระปรีชาสามารถด้านภาษา กฎหมาย และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ พระองค์ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจด้านการทูตในหลายโอกาส ตั้งแต่ทรงรับการทูลเกล้าฯ ถวายตำแหน่ง ‘ทูตสันถวไมตรี’ ด้านหลักนิติธรรมสำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้​ จากสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Office on Drugs and Crime- UNODC), ‘ทูตสันถวไมตรี’ ของกองทุนการพัฒนาเพื่อสตรีแห่งสหประชาชาติ (UNIFEM) และต่อมาคือ UN Women ตลอดจนตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทยประจำสาธารณรัฐออสเตรีย เป็นต้น

Tatler Asia
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)
Above สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)

7. ‘เสนาธิการทหารสตรี’ ผู้เด็ดเดี่ยวและแข็งแกร่ง

นอกจากบทบาทนักกฎหมาย สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ ยังทรงรับราชการทหารในกองบัญชาการทหารสูงสุด ทรงดำรงตำแหน่งทางทหารที่สำคัญคือ รองผู้บัญชาการหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ และ เสนาธิการกองบัญชาการทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ (อัตรา พลเอก) ทรงผ่านการฝึกหลักสูตรทางทหารที่เข้มงวด ทั้งการเดินสวนสนามและการดิ่งพสุธา (แทรกซึมทางอากาศเบื้องสูง) สะท้อนถึงระเบียบวินัยอันสูงส่ง

Tatler Asia
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)
Above สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)

8. เจ้าฟ้าสายสปอร์ต ต้นแบบสุขภาพของคนรุ่นใหม่

พระองค์ทรงโปรดการออกกำลังกายและการเล่นกีฬาหลากหลายประเภท โดยเฉพาะการวิ่งมาราธอนและการปั่นจักรยาน ทรงเข้าร่วมกิจกรรมวิ่งการกุศลและปั่นจักรยานสาธารณะร่วมกับประชาชนบ่อยครั้งด้วยความเป็นกันเอง

ประชาชนที่เคยมีโอกาสได้เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ ต่างประทับใจในความเป็นกันเองและพระอารมณ์ขันของพระองค์ ทรงระลึกอยู่เสมอว่าพระองค์คือข้าราชการคนหนึ่งที่มีหน้าที่รับใช้แผ่นดินและประชาชน ทำให้ทรงเป็นที่รักยิ่งของคนทุกหมู่เหล่า

9. พระอารมณ์ขันและความเป็นกันเอง ‘ไม่ถือพระองค์’

Tatler Asia
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)
Above สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ภาพ: กรมประชาสัมพันธ์)

10. แบบอย่างของสตรีไทยยุคใหม่

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ ทรงเป็นแรงบันดาลใจแก่สตรีจำนวนมาก ด้วยการผสานบทบาทนักวิชาการ นักกฎหมาย ข้าราชการ และพระบรมวงศานุวงศ์เข้าด้วยกันอย่างงดงาม ตลอดพระชนมชีพของพระองค์สะท้อนว่าความรู้ ความสามารถ และการรับผิดชอบต่อสังคม คือพลังที่แท้จริงของผู้นำ

11. สานต่อพระราชปณิธาน ‘ปิดทองหลังพระ’

ตลอดพระชนม์ชีพ พระองค์ทรงดำเนินตามรอยพระบาทของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ในหลวงรัชกาลที่ 9) และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการทรงงานหนักเพื่อช่วยเหลือผู้ยากไร้โดยไม่หวังสิ่งตอบแทน ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา พระองค์ทรงริเริ่มและสนับสนุนโครงการด้านสังคม การศึกษา สาธารณสุข และกระบวนการยุติธรรมอย่างต่อเนื่อง แม้วันนี้พระองค์เสด็จสู่สวรรคาลัย แต่ผลลัพธ์ของงานเหล่านั้นยังคงส่งต่อคุณค่าให้แก่สังคมไทย

Topics