Cover Cựu Tổng giám đốc ACB Lý Xuân Hải được đề cử vào Hội đồng quản trị Chứng khoán Thiên Việt (TVS)
Cựu Tổng giám đốc ACB Lý Xuân Hải được đề cử vào Hội đồng quản trị Chứng khoán Thiên Việt (TVS)
1 / 1
Việc Lý Xuân Hải, cựu Tổng giám đốc ACB, được đề cử vào Hội đồng quản trị Chứng khoán Thiên Việt (TVS) thoạt nhìn có thể chỉ là một sự luân chuyển nhân sự. Nhưng trong một thị trường vốn quen với nhịp điệu của môi giới, đòn bẩy và tâm lý đám đông, sự xuất hiện của một “banker đúng nghĩa” lại gợi ra một câu hỏi đáng suy ngẫm hơn: điều gì xảy ra khi tư duy bảng cân đối kế toán quay trở lại một sân chơi vốn ưu tiên tốc độ hơn kỷ luật?
Trong hơn một thập kỷ qua, ngành chứng khoán Việt Nam phát triển theo một công thức khá dễ đoán. Tăng trưởng được dẫn dắt bởi dòng tiền cá nhân, được khuếch đại bởi cho vay ký quỹ, và cạnh tranh chủ yếu diễn ra ở phí giao dịch. Đây là một mô hình hiệu quả trong giai đoạn thị trường đi lên, nhưng cũng là mô hình dễ tổn thương khi chu kỳ đảo chiều.
Nhưng thị trường Việt Nam sau ¼ thế kỷ không còn là thị trường non trẻ nữa. Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng trong ba năm liên tiếp (2023 - 2025) và tiếp tục bán ròng trong quý 1 năm nay. Dòng tiền cá nhân không thể cứ mãi là lực lượng chống đỡ thị trường.
Trong bức tranh đó, TVS từ lâu là một ngoại lệ lặng lẽ.
Đọc thêm: Giới tinh hoa đầu tư đang bồi đắp tư duy quản lý tài sản cho thế hệ kế tiếp như thế nào?
Above Bài toán tại TVS là kiểu ông Lý Xuân Hải từng quen thuộc trong thời gian dẫn dắt ACB (Ảnh: TVS)
Bài toán tại TVS là kiểu ông Lý Xuân Hải từng quen thuộc trong thời gian dẫn dắt ACB (Ảnh: TVS)
1 / 1
Không giống phần lớn các công ty chứng khoán, TVS không đặt cược vào khối lượng giao dịch. Công ty kiếm tiền chủ yếu từ đầu tư - một mô hình ít ồn ào hơn, nhưng đòi hỏi một thứ hiếm hơn: kỷ luật phân bổ vốn. Ở một khía cạnh nào đó, TVS vận hành gần với một ngân hàng đầu tư thu nhỏ, nơi lợi nhuận không đến từ việc “xoay vòng khách hàng”, mà từ việc lựa chọn đúng tài sản, đúng thời điểm, với cấu trúc phù hợp.
Đây chính là kiểu bài toán mà ông Hải từng quen thuộc.
Trong giai đoạn điều hành ACB từ năm 2005 đến 2012, ông gắn tên mình với một bảng cân đối kế toán khác thường. Khi phần lớn hệ thống ngân hàng chạy theo tăng trưởng tín dụng, ACB dưới thời ông lại duy trì tỷ lệ tiền mặt và tài sản thanh khoản ở mức cao, danh mục tài sản đa dạng và linh hoạt (gồm vàng, tiền, các sản phẩm tài chính phức tạp) với một sự dè dặt hiếm thấy. Trước biến cố năm 2012, lượng tiền và tương đương tiền của ACB đã lên tới hơn 95.000 tỷ đồng - chiếm tới ⅓ tổng tài sản. Đó là một con số không chỉ lớn về quy mô, mà còn là biểu hiện của một lựa chọn chiến lược: ưu tiên khả năng phòng thủ trong một môi trường bất định.
Lựa chọn đó, như lịch sử đã chứng minh, vừa là điểm mạnh vừa là giới hạn. Nó giúp ACB có lớp đệm an toàn trong khủng hoảng, nhưng cũng khiến ngân hàng này không phải là cái tên bứt phá mạnh nhất trong những năm thị trường thuận lợi. Đó là cái giá quen thuộc của mọi triết lý quản trị rủi ro: đổi lấy sự ổn định bằng việc chấp nhận bỏ lỡ một phần tăng trưởng.
Above ACB dưới thời ông Lý Xuân Hải duy trì tỷ lệ tiền mặt và tài sản thanh khoản ở mức cao
ACB dưới thời ông Lý Xuân Hải duy trì tỷ lệ tiền mặt và tài sản thanh khoản ở mức cao
1 / 1
Nhưng để hiểu rõ hơn ý nghĩa của sự trở lại lần này, có lẽ cần đặt ông Hải vào một khung tham chiếu rộng hơn về “banker là gì”.
Với ông Emmanuel Daniel, nhà sáng lập và Chủ tịch The Asian Banker, một banker thực sự không chỉ là người quản lý tiền, mà là người có đủ uy tín để thu xếp vốn, đủ khả năng kể một câu chuyện để thuyết phục nhà đầu tư, và đủ tầm nhìn để nhìn vượt ra khỏi biên giới. Trong những năm đầu thế kỷ 21, khi hệ thống tài chính Việt Nam còn sơ khai, ông Daniel từng nhận xét rằng nếu phải chỉ ra một cái tên tiệm cận định nghĩa đó, thì đó là Lý Xuân Hải.
Nhận định này không phải là lời khen mang tính cá nhân, mà phản ánh một thực tế: ở thời điểm đó, ACB sở hữu một trong những danh mục tài sản phức tạp nhất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Đây không chỉ là vấn đề quy mô, mà là cấu trúc. Danh mục của ACB bao gồm nhiều lớp tài sản, nhiều loại hình đầu tư, và đòi hỏi một năng lực kiểm soát rủi ro vượt trội so với mặt bằng chung.
Nói cách khác, đây là một cách tiếp cận mang hơi hướng tài chính hiện đại trong một thị trường vẫn còn đang học những bài học cơ bản.
Chính vì thế, sự xuất hiện của ông Hải tại TVS không đơn thuần là sự quay lại của một cựu banker, mà là sự tái xuất của một triết lý: coi tài sản như một hệ thống cần được tổ chức, chứ không phải chỉ là những cơ hội rời rạc cần được khai thác.
Đọc thêm: Ngành ngân hàng Việt cược bao nhiêu cho công cuộc ‘xanh hóa’?
Above Màn tái xuất của ông Hải tại TVS mang ý nghĩa nhiều hơn sự quay lại của một cựu banker (Ảnh: TVS)
Màn tái xuất của ông Hải tại TVS mang ý nghĩa nhiều hơn sự quay lại của một cựu banker (Ảnh: TVS)
1 / 1
Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi. Sau những năm tăng trưởng nóng, câu hỏi không còn là “làm thế nào để tăng nhanh hơn”, mà là “làm thế nào để tồn tại bền vững hơn”. Khi đòn bẩy không còn là động lực duy nhất, và khi dòng tiền cá nhân trở nên thất thường hơn, năng lực phân bổ vốn bắt đầu trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự.
Ở góc độ này, TVS có thể đang đặt cược vào một điều khác biệt: rằng thị trường sẽ dần thưởng cho những tổ chức biết kiên nhẫn.
Tuy nhiên, sự chuyển dịch này không phải không có rủi ro. Thị trường chứng khoán, đặc biệt ở các nền kinh tế mới nổi, thường không phải là nơi dễ dàng để các triết lý “bảo thủ” phát huy hiệu quả trong ngắn hạn. Áp lực lợi nhuận, kỳ vọng cổ đông và sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn có thể khiến bất kỳ mô hình nào dựa trên kỷ luật cũng trở nên kém hấp dẫn trong mắt thị trường.
Trên thị trường, TVS không phải là cổ phiếu hấp dẫn, nếu xét về định giá hay là khối lượng giao dịch.
Đây chính là nghịch lý mà ông Hải từng đối mặt ở ACB: khi bạn đúng về dài hạn, bạn có thể vẫn bị đánh giá thấp trong ngắn hạn.
Above TVS có thể đang đặt cược vào một điều khác biệt (Ảnh: TVS)
TVS có thể đang đặt cược vào một điều khác biệt (Ảnh: TVS)
1 / 1
Sau ACB, con đường của ông Hải không đi theo quỹ đạo quen thuộc của các cựu lãnh đạo ngân hàng. Từ vai trò trong giai đoạn tái cấu trúc của Hoàng Anh Gia Lai đến các hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, ông xuất hiện ở nhiều bối cảnh khác nhau, nhưng hiếm khi ở vị trí trung tâm của một định chế tài chính lớn. Nếu có một sợi chỉ xuyên suốt, thì đó không phải là quy mô, mà là sự quan tâm đến cấu trúc, là cách tài sản được tổ chức, và cách rủi ro được phân bổ.
TVS, vì thế, có thể là một sự trở lại theo nghĩa hẹp hơn về quyền lực, nhưng rõ ràng hơn về vai trò.
Ở đây, ông không cần xây dựng một ngân hàng, cũng không cần chạy đua tăng trưởng tín dụng. Thay vào đó, bài toán đơn giản hơn về mặt hình thức nhưng khó hơn về bản chất: làm thế nào để phân bổ vốn một cách hiệu quả trong một thị trường ngày càng nhiễu loạn.
Đó là một bài toán cũ.
Nhưng trong một thị trường mới, nơi tốc độ không còn là lợi thế duy nhất, có lẽ đây lại chính là thứ mà thị trường đang thiếu.
ĐỌC NGAY
Tại sao người ta vẫn mua vàng dù đang sống trong thời đại kỹ thuật số?
ESG: Doanh nghiệp Việt đã sẵn sàng cho “thước đo xanh”?
Những “ván cược” tỷ USD của Sun Group vào siêu dự án khu đô thị
