Ngành ngân hàng Việt cược bao nhiêu cho công cuộc ‘xanh hóa’?

Sự chuyển mình này được thể hiện rõ nét qua hai khía cạnh then chốt:

• Xanh trong hoạt động vận hành: Ngân hàng triển khai các sáng kiến giảm phát thải CO2, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường, như tái chế rác thải và đẩy mạnh số hóa (ngân hàng số) để giảm tác động môi trường từ hoạt động nội tại.  
• Xanh trong hoạt động kinh doanh: Ngân hàng tài trợ cho các khách hàng, dự án xanh, bền vững như phát triển năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió), xử lý nước thải, trồng rừng; đồng thời khuyến khích khách hàng tham gia bảo vệ môi trường thông qua sản phẩm tài chính xanh và các chiến dịch cộng đồng. 

Hành trình xanh hóa ngành ngân hàng Việt Nam, dù mang trong mình khát vọng về một tương lai bền vững, vẫn đang vấp phải những chướng ngại không nhỏ. 

Một trong những rào cản lớn nhất chính là sự thiếu vắng một hành lang pháp lý đồng bộ và toàn diện. Việt Nam vẫn đang trên con đường xây dựng những viên gạch đầu tiên cho một khung khổ pháp lý hoàn chỉnh về tín dụng xanh. Sự mơ hồ trong các tiêu chí môi trường, thiếu vắng những quy định rõ ràng về xác nhận dự án xanh, cũng như những công cụ chính sách tiền tệ - tín dụng khuyến khích tài trợ xanh, đang tạo ra một “vùng xám” cho các tổ chức tín dụng (TCTD). Việc thiếu vắng chuẩn mực quản trị ngân hàng theo yếu tố môi trường và các thông tư hướng dẫn về quản lý rủi ro môi trường xã hội càng khiến các TCTD lúng túng trong việc xây dựng quy trình, cơ chế ưu đãi và phát triển các sản phẩm tài chính xanh.

Đọc thêm: 5 công trình bền vững kiến tạo đường chân trời mới

Thách thức thứ hai đến từ những rào cản trong việc phát hành trái phiếu xanh theo tiêu chuẩn Việt Nam. Dù những nỗ lực xây dựng khung pháp lý đã được khởi động, việc hiện thực hóa một đợt phát hành trái phiếu xanh đúng chuẩn vẫn còn nhiều gian nan. Các quy định hiện hành dường như mới chỉ tập trung vào việc doanh nghiệp tự huy động vốn để tài trợ cho dự án xanh của chính mình, bỏ ngỏ hướng dẫn cho trường hợp ngân hàng huy động vốn xanh để tài trợ hoặc tái tài trợ cho các doanh nghiệp khác. Sự thiếu vắng các tiêu chí, danh mục dự án xanh thống nhất và hướng dẫn cụ thể về báo cáo đánh giá tác động môi trường càng làm tăng thêm độ khó cho các TCTD.

Bên cạnh khung pháp lý, năng lực nội tại của các ngân hàng cũng là một điểm nghẽn đáng lưu tâm. Việc thẩm định, đánh giá và quản lý rủi ro môi trường xã hội đòi hỏi đội ngũ chuyên gia có kiến thức chuyên sâu, điều mà nhiều ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là những TCTD có mạng lưới rộng khắp, đang thiếu hụt. Quá trình xây dựng quy trình, thay đổi nhận thức, đào tạo nhân lực về tài chính bền vững và bảo vệ môi trường xã hội là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự đầu tư không nhỏ về thời gian và nguồn lực.

Cuối cùng, thách thức còn đến từ chính phía khách hàng. Nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng và tác động của rủi ro môi trường xã hội đến hoạt động kinh doanh khiến việc quản lý rủi ro sau cho vay trở nên khó khăn hơn. Mặc dù tín dụng xanh mang lại lợi ích lâu dài cho cả kinh tế và xã hội, những chi phí ban đầu mà doanh nghiệp phải gánh chịu trong việc đầu tư công nghệ xanh, xử lý chất thải, đôi khi lại trở thành rào cản khiến họ ngần ngại tiếp cận nguồn vốn này.

Trong nhiều năm qua, Vietcombank xác định tăng trưởng gắn liền với yếu tố bền vững, cũng như cấp tín dụng cho các dự án xanh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngân hàng. Vietcombank tập trung mở rộng tín dụng xanh cho nền kinh tế, đặc biệt đối với các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh và xử lý môi trường. Tính đến hết quý I/2024, dư nợ tín dụng xanh tại Vietcombank tiếp tục tăng lên và đạt 47.700 tỷ đồng; đạt 3,7% tổng dư nợ của Ngân hàng. Về các chương trình được tài trợ từ nguồn vốn xanh, trong năm 2023, Vietcombank đã tích cực triển khai chương trình cho vay lại các dự án xanh từ nguồn vốn vay Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) tài trợ cho các dự án xanh, năng lượng tái tạo nhằm bảo vệ môi trường với tổng vốn 300 triệu USD...

Với vai trò chủ lực cung ứng vốn và dịch vụ tài chính cho khu vực nông nghiệp, nông thôn, trong nhiều năm qua, Agribank đã và đang tập trung ưu tiên nguồn vốn, mở rộng cho vay có hiệu quả các dự án, chương trình phát triển sản xuất, kinh doanh, nhất là các chương trình, dự án tạo ra giá trị tăng thêm, năng lượng sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh, quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng... Tính đến ngày 31/12/2023, dư nợ cho vay đối với lĩnh vực xanh tại Agribank đạt 28.277 tỷ đồng, với 42.883 khách hàng còn dư nợ.

BIDV hiện là ngân hàng cho vay dự án xanh có quy mô lớn nhất với danh mục khoảng 3 tỷ USD vào cuối năm 2023 và cũng là ngân hàng đầu tiên phát hành trái phiếu xanh để tài trợ doanh nghiệp. Hiện nay, BIDV có gói cho vay ưu đãi với lãi suất thấp hơn thông thường, đặc biệt ưu đãi các các công ty đạt tiêu chuẩn xanh quốc tế.

Năm 2023, ACB trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam công bố báo cáo riêng về phát triển bền vững (ESG) cũng như đầu tư vào công nghệ xanh, tối ưu hóa quy trình làm việc và tiết kiệm năng lượng. Ngân hàng cũng chú trọng phát triển nhân lực, tạo ra môi trường làm việc thân thiện và bền vững. Trong báo cáo bền vững năm 2022, ACB đã tiết kiệm và tái chế 215 tấn giấy cùng 32 tấn nhựa. Trong 10 năm, ACB đã đầu tư hơn 307 tỷ đồng vào các hoạt động thực tế và truyền thông nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường. ACB cũng khẳng định vị thế tiên phong với việc tung ra gói tín dụng Xanh/Xã hội trị giá 2.000 tỷ đồng từ đầu năm 2024. 

Hướng đến một tương lai "xanh", Ngân hàng Quân đội (MB) đã thể hiện sự chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược phát triển, đặc biệt từ năm 2023 với cam kết thực hiện ESG bài bản theo chuẩn quốc tế. Không chỉ dừng lại ở các hoạt động thiện nguyện mang dấu ấn trách nhiệm xã hội, “màu xanh” đã thấm sâu vào từng sản phẩm, dịch vụ của MB, từ việc tài trợ các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn đến hỗ trợ tín dụng cho tiêu dùng tiết kiệm năng lượng và tư vấn khách hàng sử dụng dịch vụ xanh. Đáng chú ý, MB đã số hóa gần như toàn bộ hoạt động nội bộ và 90% sản phẩm trên nền tảng số, tối ưu hóa việc sử dụng giấy tờ. Trong cơ cấu tín dụng, tỷ trọng cho vay dự án xanh của MB đã tăng trưởng vượt bậc, đặc biệt rót vốn mạnh mẽ vào lĩnh vực năng lượng tái tạo.

ĐỌC NGAY

Có gì thú vị tại ngôi trường KAIST bổ nhiệm G-Dragon làm ‘giáo sư đặc biệt’?

LEGO xây dựng “siêu nhà máy” tại Việt Nam: Hành trình thân thiện môi trường liệu có suôn sẻ?

Du lịch tàu hỏa: Khi xu hướng du lịch là giải pháp giảm dấu chân carbon