Cover Hòn đảo Naoshima này không níu chân ai, như một khoảng trắng, nơi mình đến không phải để xem, mà để chờ cho đôi mắt được gột rửa
Hòn đảo Naoshima này không níu chân ai, như một khoảng trắng, nơi mình đến không phải để xem, mà để chờ cho đôi mắt được gột rửa
1 / 1
Hòn đảo Naoshima này không níu chân ai, như một khoảng trắng, nơi mình đến không phải để xem, mà để chờ cho đôi mắt được gột rửa
Dạo này bạn thế nào?
Tôi đã ở lại đây lâu hơn dự định. Ban đầu chỉ định đi hai ngày, nhưng rồi một điều gì đó đã giữ tôi lại, như một bàn tay không chạm, nhưng nhẹ nhàng đặt lên vai. Nó chỉ mời người ta ngồi xuống, và nếu đủ lặng lẽ, bạn sẽ không muốn rời đi.
Tuần đầu tiên của mùa mưa. Mọi thứ đều ẩm, dịu và chậm. Không có cơn mưa nào thật lớn, chỉ là những sợi nước rơi nhẹ như bụi, đủ để lá non thêm một lớp màu mát, đủ để mặt đường xám sẫm lại một chút, rồi khô đi trong yên lặng.
Đọc thêm: Du lịch nghệ thuật: 8 điểm đến tái hiện tinh thần của những kiệt tác hội họa
1 / 2
Tôi đến đảo bằng phà từ Uno, chuyến buổi trưa, khi trời chưa hẳn nắng mà cũng chưa mưa. Bầu trời không xanh, mà trắng nhạt như lớp vỏ trứng vừa được bóc ra; gió trên boong tàu lật những trang sách tôi đang đọc dở. Ghế gỗ trên tàu có mùi muối và thời gian, thứ mùi không cũ hẳn, nhưng luôn mang lại cảm giác mình đã đi xa khỏi nơi vốn thuộc về.
Khi đến nơi, đảo đón tôi bằng một làn gió có mùi rong biển và tiếng ve còn ngập ngừng. Gió ở đây không mạnh, nhưng luôn biết cách tìm đúng vào cổ áo, như thể muốn nhắc bạn đừng quên mình đang ở gần biển.
Tôi ở trong một nhà khách nhỏ gần bến phà. Phòng không lớn, nhưng cửa sổ mở ra hướng có thể thấy mặt trời đi ngang qua từng buổi sáng. Tôi tỉnh dậy cùng tiếng bước chân của mèo đi trên mái nhà, bà chủ để lại một tách trà trên bậc thềm. Không lời chào. Lá trà lơ lửng trong nước nóng, đôi khi có cả một cánh hoa nhỏ rơi vào, không biết là vô tình hay cố ý. Có sáng tôi ngồi rất lâu bên tách trà, nhìn ánh nắng chậm rãi bò qua mép chén rồi tắt dần trên sàn tatami. Thấy mình như chìm trong sự tĩnh mịch và chầm chậm như những thước phim của Ozu.
1 / 2
Tôi không làm gì nhiều. Lang thang cùng chiếc xe đạp dạo vòng quanh đảo, men theo những con dốc nhỏ, dây leo mọc cao che gần hết biển hiệu, và nhà dân thường để giày bên ngoài mà không khóa cửa. Tôi dừng lại trước một cánh cổng có chuông gió, nghe âm thanh vang lên không đều, rồi tan biến.
Những thứ vô nghĩa, lại là thứ tôi nhớ nhiều.
Khắp đảo là những tác phẩm nghệ thuật đương đại, quả bí ngô vàng chấm bi khổng lồ của Yayoi Kusama đứng một mình bên biển, như thể đã trôi dạt từ trong trí tưởng tượng ra ngoài thực tại.
Kiến trúc ở đây như những câu haiku bằng đá - vững, lạnh, mà mềm mại. Không phải kiểu đẹp để được ngắm, mà là đẹp để buộc bạn phải đối diện với chính mình. Tadao Ando không cần dùng quá nhiều để nói được nhiều. Những bức tường bê tông của ông là một dạng triết lý sống: cứng rắn nhưng trống rỗng, ngăn chia nhưng không giới hạn. Chúng khiến tôi hiểu rằng tĩnh lặng không phải là thiếu đi âm thanh, mà là một trạng thái đầy đủ đến mức không cần thêm điều gì.
1 / 2
Chiều xuống, tôi ghé Lee Ufan Museum, tác phẩm đặt giữa cỏ, không có hàng rào, không có bảo vệ, không có lời giới thiệu quá mức. Tôi không rõ mình đang ở trong tác phẩm, hay đang đứng bên ngoài nó. Trước mặt là một tấm kính dài nằm nghiêng, phản chiếu bầu trời. Một đám mây lướt qua. Chậm. Tôi thấy mình trong kính, méo nhẹ, không rõ.
Nhưng rất thật.
Hiroshi Sugimoto, người dùng ánh sáng để kể về thời gian, từng viết rằng: “Thời gian không trôi đi; chính chúng ta là người đang tan biến trong nó.” Sugimoto chụp đại dương như thể chụp một ký ức - tĩnh, sâu, không thể chạm. Không chuyển động. Không câu chuyện. Chỉ là một sự hiện diện.
Tôi đứng đó rất lâu, chỉ để học cách tan vào không gian, như biển và sương, như ánh sáng và đá.
1 / 2
Người Nhật có một từ cho điều này: ma (間) - khoảng trống. Không phải là sự thiếu vắng, mà là sự hiện diện của điều chưa được lấp đầy.
Naoshima được tạo nên từ những khoảng trống như thế. Không gian giữa hai tác phẩm. Giữa hai người không nói chuyện. Giữa ánh sáng và bóng râm. Giữa cái thấy và cái không cần thấy.
Đêm muộn, bầu trời đầy sao.
Tôi ghé vào một quán ăn có mùi dashi vừa mới nấu. Ông chủ gầy, nói tiếng Anh vừa đủ để hỏi tôi muốn thêm cơm. Cá thu nướng vừa mặn vừa béo. Súp miso hơi ngọt, có nghêu nhỏ từ biển Seto. Tôi ăn chậm, như thể nếu ăn nhanh thì sẽ bỏ sót một điều gì đó đang thì thầm qua hơi nóng bốc lên.
Trên tường quán là một bức ảnh cũ. Một bến tàu. Một người đàn ông đội mũ, đứng quay lưng. Không có chú thích.
1 / 2
Một tuần trên đảo không làm thay đổi tôi. Nhưng nó làm tôi lắng xuống. Tôi tìm thấy:
một lần thở sâu
một chiếc ghế gỗ cũ không ai ngồi
và cảm giác không cần phải là ai cả
Ở đây, chỉ cần hiện diện.
Tối hôm trước khi rời đảo, tôi ra lại bến phà. Không để đón ai, cũng không để đi đâu. Chỉ đơn giản là muốn ngồi đó, khi sương bắt đầu rơi và ngày bắt đầu kết thúc.
Ánh điện từ trụ đèn cao áp hắt xuống mặt đường loang lổ nước mưa, vàng nhạt và nhòe. Người gác phà ngồi bên hiên gỗ, áo khoác dày, tay cầm điếu thuốc. Ông nhìn xa xăm ra mặt biển đã biến mất trong sương; không còn thấy ranh giới giữa nước và trời.
1 / 2
Tôi cũng không rõ mình đang nhìn vào đâu. Khói thuốc bay lên, hòa vào lớp sương như thể chưa từng tách biệt. Mọi thứ trở nên mờ đi. Cả những điều tôi vừa sống qua, cả chính tôi đang đứng đó. Không có ranh giới nào rõ ràng giữa ngày hôm nay và hôm qua, giữa những điều đã xảy ra và những điều đang diễn ra. Cảm giác như thực tại đang được kéo giãn ra; không vội vàng, không cần kết luận.
Tay tôi lạnh dần trong túi áo, thở thật khẽ để không làm gợn không khí đang lặng. Trong làn sương sự trừu tượng trở nên gần gũi.
Và có lẽ, chính trong sự không cần bày tỏ ấy, mình tìm thấy một sự tự do.
Tái bút: 一期一会 Ichi-go ichi-e : mỗi khoảnh khắc chỉ đến một lần.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 04/2025
ĐỌC NGAY
48 hours in: Làm gì khi chỉ có 48 giờ tại đảo Phú Quý?
“Slow travel” giữa du thuyền năm sao trên đại dương
Tatler’s picks: 5 không gian thưởng trà chiều cho chuyến nghỉ dưỡng mùa hè
Credits
Images: Quang Đại
