Nhà làm phim du lịch Kop Dinh: Mười năm độc hành ghi lại nhịp thở thế giới

Mười năm trôi qua, các thuật toán nền tảng liên tục thay đổi, xu hướng nội dung cứ thế đến rồi đi, Kop Dinh vẫn giữ cho mình một nhịp điệu rất riêng: chậm rãi, điềm tĩnh và thủy chung tuyệt đối với ngôn ngữ điện ảnh. Qua ống kính của anh, vẻ đẹp tự cất lời, thiên nhiên được trả về với sự tự do vốn có, và văn hóa bản địa được lột tả bằng tất cả sự kính cẩn của một người quan sát.

Nhìn lại hành trình ghi dấu vẻ đẹp thế giới trong cuộc trò chuyện cùng Tatler Vietnam, Kop Dinh cho thấy sự thấu hiểu sâu sắc giá trị của sự tối giản, rõ ràng hơn về nơi mình muốn đến, câu chuyện mình muốn kể. Khung hình của anh, giờ đây, cũng “tự do” hơn bao giờ hết, bởi đằng sau ống kính là đôi mắt biết kiên nhẫn và một trái tim luôn rộng mở trước thế giới.

Nhìn lại năm 2016, khi khái niệm “làm phim du lịch” vẫn còn khá mơ hồ tại Việt Nam, khoảnh khắc hay bước ngoặt cụ thể nào đã khiến anh quyết định cầm chiếc GoPro đầu tiên lên và bấm máy?

Trước năm 2016, tôi vốn là thiết kế viên tại một công ty quảng cáo với nguồn thu nhập ổn định. Dù công việc bận rộn, tôi luôn dành riêng một khoản tích lũy cho đam mê đi đây đi đó. Tôi gom góp từng ngày phép trong năm, tranh thủ thêm các dịp cuối tuần để thực hiện những chuyến đi xa.

Đi càng nhiều, mong muốn ghi lại vẻ đẹp của những nơi mình đặt chân đến trong tôi càng lớn. Tôi dốc tiền mua những thiết bị đầu tiên và bắt đầu bấm máy. Thế nhưng, khi ngồi xem lại, tôi nhận ra chúng chưa đủ đẹp, chưa đủ làm tôi thỏa mãn. Sự không thỏa mãn ấy thôi thúc tôi bắt đầu học hành bài bản. Tôi lao vào tìm hiểu nguyên lý, kỹ thuật quay dựng, tự mày mò set máy, căn góc, edit và tập luyện qua mỗi chuyến đi của mình. 

Khi tay nghề cứng cáp hơn, tôi bắt đầu chia sẻ video của mình lên các cộng đồng trong ngành để giao lưu, học hỏi. Điều bất ngờ là, thay vì nhận góp ý, tôi lại nhận được rất nhiều câu hỏi về kỹ thuật quay, cách chuyển cảnh, chỉnh màu (cười). Vì không thể trả lời hết từng người, tôi làm luôn video tổng hợp rồi đăng lên YouTube.

Thời điểm đó, tôi hoàn toàn chưa có khái niệm về việc làm nhà sáng tạo nội dung hay xây dựng kênh cá nhân gì cả. Nhưng hiệu ứng nhận lại vượt xa hình dung của tôi. Lượng người xem và đăng ký tăng lên từng ngày. Sau một năm, ngồi nhìn lại kênh YouTube của mình, tôi tự hỏi: “Liệu đây có phải là con đường dành cho mình?”. 

Tôi quyết định xin nghỉ việc, bắt đầu dốc sức đầu tư cho máy móc chuyên nghiệp và những hành trình mới. Sau hai năm, khi kênh Youtube đạt cột mốc 100.000 người theo dõi và có nguồn ra nguồn vào ổn định, tôi biết mình đã đi đúng hướng. 

Tại sao lại là làm phim du lịch mà không phải một định dạng khác, thưa anh?

Tôi là một người yêu những khung hình đẹp.

Ngay từ những ngày đầu bước chân vào con đường này, tôi đã xác định rất rõ hướng đi của mình: kể chuyện bằng hình ảnh và bằng ngôn ngữ điện ảnh. Đó chắc chắn là một lối đi khó, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và khắt khe hơn rất nhiều, nên cũng rất ít người chọn theo đuổi.

Nhưng chính vì ít người làm, “đất diễn” của tôi lại rộng mở hơn. Quan trọng nhất, lối đi này thuộc về đúng bản tính của tôi. Nếu chọn làm một Vlogger trò chuyện trước ống kính, có khi tôi lại chẳng thể cạnh tranh nổi với các bạn trong mảng đó. Nhưng với điện ảnh du lịch, tôi tìm thấy điểm giao hoàn hảo giữa đam mê và ngôn ngữ sáng tạo của riêng mình.

Video của anh hầu như không có lời bình hay phụ đề, chỉ có tiếng thở của thiên nhiên, âm thanh của đời sống sinh hoạt. Giữa một thời đại mà các nhà sáng tạo phải nói thật nhiều, thật nhanh để giữ chân người xem, tại sao anh lại “kiệm lời” cho sản phẩm của mình như vậy?

Làm video du lịch theo phong cách điện ảnh vốn dĩ là một lối đi rất kén người xem. Khán giả của tôi thường là những người có gu thẩm mỹ riêng, những người chấp nhận một nhịp điệu chậm hơn để thực sự hòa mình vào không gian và văn hóa của vùng đất.

Trong một thế giới quá nhiều tiếng ồn và sự vội vã, tôi muốn tạo ra một khoảng nghỉ. Nếu tôi nói liên tục, tôi sẽ tước đi của người xem cơ hội tự mình lắng nghe tiếng gió rít qua khe núi, tiếng ấm nước sôi bên bếp lửa hay tiếng bước chân trên nền tuyết. Tôi không muốn áp đặt góc nhìn của mình lên họ. Tôi giúp họ chuẩn bị một không gian tự do, và để mỗi người tự cảm nhận khi bước vào không gian đó.

Anh tìm kiếm điều gì trước khi quyết định bấm máy ở một bối cảnh cụ thể: bố cục, ánh sáng, màu sắc, cảm xúc hay điều gì khác?

Một điều thú vị là những thước phim ưng ý nhất của tôi hiếm khi nằm trong kịch bản. Chúng thường đến từ những biến số trên đường đi - những khoảnh khắc hoàn toàn ngẫu nhiên, không sắp đặt và chẳng thể lường trước.

Vì vẻ đẹp thường đến mà không báo trước, chiếc camera luôn là vật bất ly thân, và tôi luôn ở trong trạng thái sẵn sàng bấm máy. Bố cục, ánh sáng hay màu sắc chỉ thuộc về “phần cứng”. Điều thực sự quyết định khoảnh khắc tôi bấm máy có lẽ là trực giác và cảm xúc ngay tại phút giây tôi đối diện với khung cảnh đó. Khi bạn đủ nhạy cảm với bối cảnh, trực giác sẽ tự lên tiếng. 

Để có một góc máy mang ngôn ngữ điện ảnh, người cầm máy thường phải trau chuốt, tính toán rất kỹ. Điều đó có vô tình làm lãng mạn hóa hoặc giảm tính chân thực của khoảnh khắc không, thưa anh? Và anh làm thế nào để giữ cho khung hình của mình vừa duy mỹ, vừa chân thực?

Lần đầu tôi ghé Cầu Bến Đò (Bình Định cũ, nay là Gia Lai) là vào một buổi sáng sớm. Cảnh vật lúc ấy hiện lên tựa như một bức tranh: trên sông bà con quăng lưới bắt cá, đàn vịt bơi tung tăng, những mái chòi lúp xúp nép mình bên cánh đồng lúa, xa xa là hàng dừa xanh và mây mỏng lãng đãng vờn trên đỉnh núi. Tôi đã may mắn ghi lại trọn vẹn khoảnh khắc rất đỗi làng quê Việt Nam ấy.

Vài năm sau, tôi có dịp trở lại đây trong dự án khác cùng một bạn quay drone. Bạn ấy rất háo hức vì từng xem thước phim trước đó của tôi. Thế nhưng hôm ấy trời đổ mưa, bèo phủ kín mặt sông, không còn bóng dáng đàn vịt hay người nông dân nào, ruộng lúa vừa gặt xong cũng chỉ còn trơ rơm rạ.

Tôi kể chuyện này để thấy rằng, cùng một khung cảnh, cùng một tọa độ, cùng một góc bấm máy, nhưng hai thời điểm đã mang hai diện mạo hoàn toàn khác nhau. Hoàng hôn của Sài Gòn chiều qua và chiều nay vốn dĩ cũng đã rất khác nhau rồi, thì huống chi là vùng đất mình chỉ có cơ hội đến một lần, hoặc phải mất nhiều năm sau mới có cơ hội quay lại lần nữa. 

Vậy nên, nhiệm vụ của người cầm máy là lột tả vẻ đẹp ấn tượng nhất của địa điểm ngay trong phút giây mình hiện diện.

Bản thân cuộc sống và thiên nhiên ở bất kỳ đâu cũng luôn vận hành theo quy luật riêng của nó, vừa chân thực vừa biến chuyển không ngừng. Tôi không cố “trang điểm” hay gượng ép một góc quay phải lãng mạn hơn thực tế. Nếu khán giả cảm nhận được cái đẹp trong thước phim của tôi, đó chỉ là vì tôi đã đủ kiên nhẫn để có mặt đúng lúc và bắt trọn đúng khoảnh khắc vùng đất ấy cất lời.

Đọc thêm: Doanh nhân Nguyễn Thanh Bình và “cú đúp” Everest + Lhotse: Bản ngã trên những đỉnh cao

Cách đi của Kop Dinh khác với một người du lịch thông thường như thế nào? Và khi thường xuyên phải nhìn cuộc đời qua những “khung hình chữ nhật” để săn tìm góc máy đẹp nhất, có khoảnh khắc nào anh ước mình có thể đi du lịch như một người bình thường – không mang máy ảnh, không lo lắng về ánh sáng, bố cục?

Sự khác biệt lớn nhất có lẽ nằm ở cách tôi tiếp cận một vùng đất. Tôi luôn tự tay thiết kế lịch trình cho mọi chuyến đi. Kể cả những chuyến công tác cho nhãn hàng hay Tổng cục Du lịch, tôi đều đề xuất được tự xây dựng khung hành trình riêng, sau đó mới nhận góp ý từ họ để điều chỉnh cho phù hợp. Bởi tôi đi là để làm phim, mà một thước phim du lịch đúng nghĩa luôn đòi hỏi sự cộng hưởng của đa dạng chất liệu, thậm chí còn là những chất liệu rất riêng.

Chẳng hạn khi đến một hòn đảo, nếu chỉ dừng lại ở các hoạt động nghỉ dưỡng hay giải trí thì chưa đủ. Tôi cần thêm chiều sâu của văn hóa bản địa, đời sống lao động, kiến trúc, ẩm thực, v.v. Hay khi đến một thành phố, tôi muốn bắt trọn nhịp chuyển động của nó ở nhiều trạng thái khác nhau: từ bình minh, hoàng hôn, dưới cái nắng gắt hay trong một chiều mưa bất chợt. 

Thực ra, nếu ai đó đi du lịch cùng tôi với tâm thế một du khách thông thường, có lẽ họ sẽ thấy rất chán (cười). Tôi ít khi hào hứng với những điểm check-in quen thuộc, nhưng lại sẵn sàng ngồi hàng giờ đồng hồ ở những nơi mà mọi người hay nghĩ là chẳng có gì. Nhiều người hay thắc mắc: “Có gì ở đây đâu mà ông này ngồi lâu thế?”, nhưng tôi chấp nhận, vì tôi biết khi lên hình, khoảnh khắc đó sẽ rất đẹp. 

Đặc biệt, hoàng hôn luôn là thử thách lớn nhất với tôi. Đó là lúc tôi phải hoàn toàn nép mình, kiên nhẫn đợi xem liệu thiên nhiên có rộng lòng đãi mình một khung cảnh rực rỡ hay không.

Quay trở lại với vế hai của câu hỏi (cười).

Công việc này xuất phát từ sở thích của tôi, mà làm việc đúng với sở thích thì tôi rất vui. Tôi không ngại việc phải mang nhiều thiết bị nặng hay liên tục tìm kiếm những điều kiện cần và đủ để bấm máy. Thậm chí, cảm giác “săn” được một shot quay ưng ý, với tôi, còn tuyệt vời hơn bất kỳ điều gì.

Tuy nhiên, hằng năm, tôi vẫn dành ra những chuyến đi bỏ toàn bộ máy móc ở nhà, chỉ để hiện diện trọn vẹn bên gia đình. Thậm chí, tôi còn có những hành trình của riêng mình, không một ai biết. Đó là cách tôi “sạc” lại giác quan, để khi nhấc máy lên ở chuyến đi tiếp theo, cái nhìn của mình vẫn nguyên sơ và giàu cảm xúc như ngày đầu.

Anh không ngần ngại làm các workshop và video chia sẻ kỹ năng quay dựng. Kop Dinh không lo sợ bị mất “ngón nghề” sao?

Việc làm video chia sẻ kiến thức quay dựng là điều tôi vẫn duy trì từ những ngày đầu. Sau này khi mở rộng thêm các buổi workshop, sự khác biệt lớn nhất chỉ là tôi được gặp mặt và trò chuyện trực tiếp với họ. Cảm giác đứng trước hàng chục ánh mắt chất chứa niềm đam mê giống mình mang lại nhiều năng lượng hơn so với khi đứng một mình trước ống kính.

Trong khoảng vài năm trở lại đây, tôi tổ chức workshop thường xuyên hơn và tất cả đều miễn phí. Tôi chưa từng lo lắng mình sẽ mất đi điều gì, bởi hành trình của tôi vốn dĩ bắt đầu từ sự chia sẻ, và tôi luôn tâm nguyện rằng “cho đi là nhận lại”, thậm chí còn nhận lại rất nhiều nữa là đằng khác (cười). Từ khi tôi bắt đầu làm công việc này và chia sẻ những gì mình biết, tôi cảm thấy cơ hội liên tục đến với mình.

Khi đến các tỉnh thành trên khắp Việt Nam hay ra nước ngoài, rất nhiều người đặc biệt là các bạn trẻ làm trong lĩnh vực này nhận ra tôi. Họ chia sẻ rằng những video của tôi từng giúp họ vượt qua giai đoạn hoang mang ban đầu để vững bước với nghề. Đó là nguồn động lực vô giá giúp tôi duy trì ngọn lửa đam mê cho đến tận hôm nay.

Hiện tại, tôi đang ấp ủ một khóa học miễn phí gồm khoảng 30 video, đúc kết toàn bộ kinh nghiệm thực tế của mình một cách bài bản, chỉn chu và hệ thống nhất. Nhưng vì đây là dự án tôi tranh thủ thực hiện trong những khoảng thời gian trống giữa các lịch trình, nên có thể phải mất vài năm nữa mới hoàn thành.

Đọc thêm: Nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn bàn về ký ức đô thị và nghệ thuật công cộng

Sau gần mười năm gắn bó với ống kính, định nghĩa của anh về một video thành công đã thay đổi như thế nào so với thời kỳ đầu? Và điều thay đổi lớn nhất của Kop Dinh ngày ấy và bây giờ là gì?

Thay đổi nhiều lắm. Nếu nhìn lại những sản phẩm của tôi nhiều năm về trước, bạn sẽ thấy Kop Dinh tập trung nhiều vào phô diễn kỹ thuật: từ các cú chuyển cảnh liên tục, những góc máy phức tạp cho đến vô số hiệu ứng bắt mắt. Đó dường như là tâm lý chung của bất kỳ ai mới chập chọe bước chân vào nghề.

Còn bây giờ, video của tôi hầu như không còn những điều đó nữa. Tôi chuộng khung hình tĩnh, dồn toàn bộ sự tập trung vào bố cục sao cho thật chắc chắn, chỉn chu và rõ ràng nhất có thể. Khi dựng phim, tôi cũng chỉ đơn thuần sắp xếp các thước phim gốc lại với nhau chứ không còn can thiệp quá nhiều kỹ thuật phức tạp.

Tôi nhận ra một điều rằng “càng đơn giản lại càng điện ảnh”. Điều quan trọng là khán giả có cảm nhận được câu chuyện tôi muốn kể hay không, họ có thấu hiểu được thông điệp ẩn sau từng khung hình hay không. 

Điều đó đơn giản - nhưng không hề dễ làm. 

Còn về sự thay đổi lớn nhất của Kop Dinh? Tôi nghĩ là mình đã lớn hơn đúng mười tuổi (cười). 

Đùa chút thôi. Tôi nghĩ, thời trẻ, mình có sức khỏe và sự liều lĩnh, cứ thích là nhấc máy lên đi, không cần đắn đo suy tính. Còn bây giờ, tôi làm việc có sự tính toán sâu hơn. Trước mỗi hành trình, tôi phải định hình sẵn tư duy kể chuyện, rằng mình muốn khai thác lát cắt nào ở vùng đất này, mạch cảm xúc ra sao, âm nhạc chủ đạo là gì, và đâu là những thiết bị thực sự cần thiết mang theo.

Mười năm qua, tôi cũng chứng kiến sự biến chuyển liên tục của thời thế, từ các nền tảng mới đến sự thay đổi trong thị hiếu khán giả. Tôi luôn giữ cho mình tâm thế chủ động thích nghi và sẵn sàng thay đổi. 

Tuy nhiên, có một điều chưa từng thay đổi: đó là sự trân trọng đối với nghề. Càng đi nhiều, tôi càng thấy mình may mắn khi được đặt chân đến nhiều vùng đất. Nên tôi muốn dùng những thước phim của mình để lột tả trọn vẹn vẻ đẹp của thế giới, từ đó truyền cảm hứng để mỗi người tự bước đi trên hành trình khám phá của riêng mình. Đó là điều tôi đã, đang và sẽ luôn làm.

Trong tương lai, anh có dự định xây dựng ekip riêng, thử sức với một vai trò mới mẻ hơn, hay đặt chân đến những vùng đất nào khác không? 

Hiện tại, tôi vẫn chọn hoạt động độc lập. Công việc chính của tôi là sáng tạo nội dung, mà trong lĩnh vực này, cá tính nghệ thuật là điều quyết định tất cả. Dù biết rằng có thêm cộng sự thì khối lượng công việc sẽ nhẹ hơn, sản phẩm sẽ chỉn chu hơn. Nhưng hiện tại, tôi vẫn tìm thấy niềm vui trong việc tự tay cầm máy, tự chọn từng đoạn phim ưng ý và tự cắt dựng nên sản phẩm theo đúng cảm quan của mình.

Tuy nhiên, để mở rộng giới hạn bản thân, gần đây tôi có thử sức thêm ở vai trò sản xuất (production) cho một số thương hiệu. Đây là một ngã rẽ phụ bên cạnh con đường chính, nhưng nó cho tôi cơ hội đi nhiều hơn, học hỏi thêm các kỹ năng mới về quản trị dự án và làm việc với con người. 

Tầm tháng 1 năm sau, tôi sẽ lên đường đến Zanskar (cũng thuộc vùng Ladakh) - một ngôi làng giữa thung lũng với chỉ duy nhất một con đường ra vào. Nghe nói thậm chí còn hoang sơ và ít dấu chân du khách hơn cả Hanle.

Có lẽ tôi vẫn dành một tình yêu đặc biệt cho khu vực dãy Himalaya. Tôi tò mò liệu mùa đông ở Zanskar sẽ trông như thế nào? Liệu tuyết có đóng băng hết các hồ nước màu ngọc bích? Liệu tôi có đủ may mắn để tận mắt nhìn thấy báo tuyết hay sói hoang? Và liệu rằng tôi có còn được thưởng thức món trà sữa ấm nóng, béo ngậy đó lần nữa không?

ĐỌC NGAY

5 khu nghỉ dưỡng đang góp phần bảo tồn biển miền Nam

Travel Picks: Chậm lại giữa mùa hè tại các tọa độ wellness đáng trải nghiệm tháng 7

Nâng tầm điểm đến di sản trên bản đồ du lịch cao cấp quốc tế