World Cup 2026 đã trở thành siêu sự kiện kết nối thể thao, giải trí, truyền thông và công nghệ như thế nào?

Trong các sân vận động là những cuộc tranh tài đỉnh cao của bóng đá thế giới. Ngoài sân là những lễ hội âm nhạc, hoạt động giải trí, các chiến dịch truyền thông và dòng chảy kinh tế khổng lồ đang vận hành xung quanh trái bóng. Hơn 3 triệu lượt người đến giải trí ở các khu FIFA Fan Fest chỉ trong 11 ngày đầu tiên của World Cup 2026. Đó là một hình ảnh cho thấy World Cup đã thay đổi rất nhiều so với những gì người ta từng hình dung về một giải bóng đá cách đây vài thập niên.

World Cup từ lâu đã là sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất hành tinh. Tuy nhiên, ở kỳ giải lần thứ 23 này, FIFA không còn định vị World Cup đơn thuần là một giải bóng đá. Bên cạnh các trận đấu, giải đấu được xây dựng như một lễ hội văn hóa và giải trí quy mô toàn cầu. Dàn nghệ sĩ quốc tế gồm Andrea Bocelli, Bryan Adams, Alanis Morissette, Shakira, Katy Perry, David Guetta, LISA, Anitta hay Rema xuất hiện trong các chương trình khai mạc và các hoạt động âm nhạc bên lề, góp phần biến World Cup thành một sự kiện vượt ra khỏi khuôn khổ thể thao truyền thống.

Từ các sân vận động, khu vực FIFA Fan Fest đến những quảng trường trung tâm tại các thành phố đăng cai, người hâm mộ cùng hòa mình vào một trải nghiệm chung bất kể họ đến từ quốc gia nào hay có phải là những cổ động viên bóng đá lâu năm hay không.

FIFA đã thay đổi trong cách tiếp cận công chúng. Mục tiêu không chỉ là phục vụ người hâm mộ bóng đá mà còn mở rộng sức hấp dẫn của World Cup tới nhiều nhóm khán giả khác nhau. Càng nhiều người tham gia vào trải nghiệm ấy, giá trị kinh tế, truyền thông và văn hóa mà giải đấu tạo ra càng lớn. Việc lần đầu tiênt rong lịch sử, World Cup mở rộng từ 32 lên 48 đội tuyển phản ánh rõ tư duy đó. Nhiều đội bóng hơn đồng nghĩa với nhiều thị trường hơn, nhiều cộng đồng người hâm mộ hơn và nhiều cơ hội kết nối hơn.

Xu hướng "xóa nhòa biên giới địa lý" hiện rõ. Nếu World Cup 2026 diễn ra tại 3 quốc gia Bắc Mỹ thì đến World Cup 2030, FIFA tiếp tục lựa chọn mô hình chưa từng có tiền lệ với 6 quốc gia thuộc ba châu lục (châu Phi, châu Âu và Nam Mỹ) cùng tham gia đăng cai. Bạn không nghe nhầm đâu, giải đấu World Cup 2030 do Morocco, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha làm đồng chủ nhà chính, nhưng lại có 3 trận đấu mở màn được tổ chức tại ba nước láng giềng Nam Mỹ là Uruguay, Argentina và Paraguay.

FIFA lấy lý do chính đáng là nhằm “kỷ niệm” World Cup đầu tiên trong lịch sử được tổ chức vào năm 1930 tại Uruguay, nhưng rõ ràng cách làm chưa từng có tiền lệ này thể hiện rõ xu hướng phát triển World Cup nói riêng và cách phát triển bóng đá nói riêng là càng lan tỏa rộng khắp và càng “xóa nhòa biên giới địa lý càng tốt”. Điều đó cho thấy bóng đá đang trở thành một nền tảng kết nối toàn cầu thay vì chỉ là một giải đấu thể thao đơn lẻ.

Đọc thêm: Tatler Sport Issue: Mật mã phong cách trên đường biên

Nếu sự mở rộng về quy mô là thay đổi dễ nhận thấy nhất thì cuộc cách mạng truyền thông mới là yếu tố tạo nên khác biệt căn bản của World Cup 2026. Ở World Cup lần này, chiếc điện thoại thông minh gần như trở thành một phần của trận đấu. Từ khán đài, khu Fan Fest đến tàu điện ngầm hay các tuyến phố quanh sân vận động, người hâm mộ vừa theo dõi bóng đá vừa quay video, livestream và chia sẻ cảm xúc lên mạng xã hội. Trước trận Argentina - Jordan tại Dallas, không khó để bắt gặp cảnh hàng ngàn cổ động viên vừa xếp hàng vào sân vừa giơ điện thoại phát trực tiếp lên TikTok. Trên khán đài, nhiều người dành cả thời gian nghỉ giữa hiệp để chỉnh sửa video để đăng lên mạng xã hội thay vì rời ghế mua đồ ăn và nước giải khát.

Trong nhiều thập niên, giá trị thương mại của World Cup chủ yếu đến từ bản quyền truyền hình. Nhưng ở thời đại số, FIFA không còn bán một sản phẩm truyền hình đơn thuần mà đang vận hành một hệ sinh thái nội dung đa nền tảng. Các trận đấu xuất hiện trên sóng truyền hình, nhưng những câu chuyện hậu trường, clip ngắn, livestream, podcast hay nội dung tương tác lại được lan tỏa mạnh mẽ trên YouTube, TikTok, Instagram và nhiều nền tảng số khác. Người hâm mộ không chỉ tiêu thụ nội dung mà còn trực tiếp tham gia tạo ra nội dung, góp phần khuếch đại sức ảnh hưởng của giải đấu.

Sự nổi lên của lực lượng nhà sáng tạo nội dung cũng đang làm thay đổi cách vận hành truyền thông thể thao. FIFA chủ động hợp tác với blogger, influencer và các creator độc lập để tiếp cận thế hệ khán giả mới. Trường hợp travel blogger Brasil Nguyễn (Nguyễn Nam Hiếu, sinh năm 1995) từ Việt Nam đến World Cup 2026 với tư cách một trong 15 nhà sáng tạo nội dung quốc tế được FIFA “trải chiếu” mời tham dự chính thức là một ví dụ đáng chú ý. “Điều FIFA cần không chỉ là hình ảnh trên sân cỏ mà còn là những câu chuyện về cảm xúc, văn hóa và trải nghiệm World Cup được lan tỏa tới hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội. Đó là thế mạnh trong các video của tôi” - Brasil Nguyễn nói với Tatler Vietnam từ thành phố Philadelphia bờ Đông nước Mỹ, nơi anh dự khán trận đấu của đội tuyển Brasil và thậm chí có dịp đến đại bản doanh của đội tuyển 5 lần vô địch thế giới để tận mắt thấy các siêu sao như Neymar hay Matheus Cunha.

Song song đó, công nghệ ngày càng hiện diện sâu hơn trong hoạt động thể thao. Các hệ thống phân tích dữ liệu bằng AI, công cụ thống kê thời gian thực và các nền tảng tương tác số đang làm thay đổi cách người hâm mộ trải nghiệm bóng đá. Chính sức hấp dẫn ấy đã kéo các tập đoàn công nghệ và giải trí lớn nhất thế giới đổ vốn mạnh vào thể thao. Amazon chi khoảng 3,8 tỷ USD cho các gói bản quyền thể thao lớn trong năm 2026. DAZN xây dựng hệ sinh thái nội dung thể thao toàn cầu với mức định giá ước tính lên tới 10 tỷ USD. Netflix mở rộng sang các chương trình thể thao trực tiếp và phim tài liệu chuyên sâu, sẵn sàng chi tới 75 triệu USD phí streaming cho mỗi trận đấu bóng bầu dục NFL vào dịp Giáng sinh.

Trong cuộc cạnh tranh khốc liệt của ngành công nghiệp nội dung, World Cup trở thành một trong những tài sản truyền thông giá trị nhất thế giới khi đồng thời thu hút các nhà tài trợ, nền tảng phát sóng, công ty công nghệ, thương hiệu tiêu dùng và ngành du lịch. Sức hút thương mại của World Cup 2026 là chưa từng có với mức doanh thu chu kỳ 4 năm dự kiến vượt 13 tỷ USD, bao gồm bản quyền phát sóng World Cup 2026 khoảng 4,2 tỷ USD, tiền tài trợ khoảng 2,8 tỷ USD,lợi tức du lịch mang lại khoảng 3 tỷ USD. Để so sánh, World Cup 2022 tại Qatar tạo ra doanh thu thương mại 7,5 tỷ USD còn trước nữa là World Cup 2018 tại Nga tạo ra khoảng 6 tỷ USD doanh thu thương mại toàn cầu cho FIFA.

Không phải ngẫu nhiên FIFA quyết định mở rộng World Cup. Từ góc độ chuyên môn, việc tăng số đội tham dự giúp nhiều nền bóng đá có cơ hội góp mặt ở ngày hội lớn nhất hành tinh. Nhưng từ góc độ kinh doanh, 40 trận đấu bổ sung đồng nghĩa với thêm hàng chục triệu lượt khán giả, thêm giờ phát sóng, nhiều nội dung hơn, nhiều gói tài trợ hơn và nhiều cơ hội thương mại hơn. Sự thay đổi ấy kéo theo một thị trường trị giá hàng tỷ USD vận hành quanh trái bóng. Đằng sau sức nóng trên sân cỏ là một cỗ máy kinh tế có quy mô chưa từng có trong lịch sử FIFA.

World Cup 2022, dù thu xếp thời gian hợp lý nhất có thể, tôi cũng chỉ vào sân dự khán được 15 trận đấu trong tổng số 64 trận ở Qatar. Tại World Cup 2026, quy mô giải đấu tăng hơn 60% - 104 trận và tôi nghĩ mình khó có thể xem hơn 10 trận. Nếu World Cup 2022 tại Qatar đánh dấu thành công về mặt tổ chức thì World Cup 2026 đang được xem là bước ngoặt về mô hình kinh doanh thể thao. Theo ngân sách điều chỉnh mới nhất của FIFA, doanh thu riêng năm 2026 được dự báo đạt khoảng 8,9 tỉ USD - mức cao nhất trong lịch sử tổ chức này. Trong đó, nguồn thu lớn nhất đến từ bản quyền phát sóng với khoảng 3,9 tỉ USD, chiếm gần một nửa tổng doanh thu. Tiếp theo là doanh thu từ vé và các gói dịch vụ hospitality khoảng 3 tỉ USD, cùng nguồn thu từ tài trợ và quyền tiếp thị vào khoảng 1,8 - 2 tỉ USD.

Đáng chú ý hơn, tổng doanh thu của FIFA trong chu kỳ thương mại 2023 - 2026 được dự báo đạt khoảng 13 tỉ USD, tăng hơn 70% so với chu kỳ World Cup trước đó. Những con số này phản ánh một thực tế rằng FIFA chuyển World Cup từ một giải đấu bóng đá thành một hệ sinh thái kinh doanh thể thao toàn diện. Mỗi trận đấu không chỉ tạo ra giá trị chuyên môn mà còn là một tài sản truyền thông, quảng cáo và thương mại có khả năng sinh lợi trên quy mô toàn cầu.

FIFA đã chi tổng tiền thưởng cho các đội tuyển tranh tài ở World Cup 2026 lên tới 655 triệu USD, tăng 50% so với kỳ trước. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino khẳng định tất cả lợi tức mà FIFA thu được nhờ World Cup sẽ tái phân bổ để phát triển bóng đá ở mọi thành viên. Nhìn từ góc độ tích cực, World Cup 2026 không chỉ đi tìm nhà vô địch mà còn khai mở các nền bóng đá mới, thị trường mới. Nguồn lực tài chính khổng lồ cho phép FIFA tiếp tục tái đầu tư vào các chương trình phát triển bóng đá trẻ, đào tạo huấn luyện viên, xây dựng cơ sở vật chất và hỗ trợ 211 liên đoàn thành viên trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. FIFA phân bổ cho Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) khoảng 5 triệu USD tiền hỗ trợ từ doanh thu World Cup, bên cạnh hàng triệu USD theo chương trình Forward (khoảng 2,7 - 5 triệu USD) để thúc đẩy cơ sở hạ tầng và phát triển bóng đá địa phương.

Sự thành công về mặt thương mại cũng đặt ra nhiều câu hỏi cho tương lai của bóng đá. Tại World Cup 2026, không ít chuyên gia cho rằng quá trình thương mại hóa đang diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh. Khi các khu vực VIP, gói trải nghiệm cao cấp và dịch vụ đặc quyền được mở rộng, người hâm mộ truyền thống có nguy cơ bị đẩy xa khỏi trung tâm của sự kiện.

Việc World Cup được tổ chức trên phạm vi địa lý ngày càng rộng lớn cũng khiến chi phí di chuyển, lưu trú và theo dõi giải đấu tăng lên đáng kể đối với các cổ động viên. Trải nghiệm của một nhà báo tác nghiệp tại World Cup ở Bắc Mỹ như tôi là “than trời” về chi phí di chuyển đến các thành phố (hầu hết phải bằng máy bay), lưu trú và ăn uống. Tất cả đều có giá tăng vọt gấp 3 lần so với trước World Cup. Hai phóng viên của FPT Play (Việt Nam) có lý khi trong một video clip đăng trên kênh Youtube, họ liệt kê các khoản chi phí cho chuyến tác nghiệp 1 tháng tại World Cup 2026 của họ lên tới khoảng 1 tỷ đồng.

Một số ý kiến khác đặt câu hỏi về giới hạn của sự mở rộng. Nhiều đội tuyển hơn, nhiều trận đấu hơn và nhiều doanh thu hơn là điều dễ nhận thấy. Nhưng liệu việc gia tăng quy mô liên tục có làm giảm chất lượng chuyên môn hoặc làm phai nhạt những giá trị truyền thống vốn tạo nên sức hấp dẫn của World Cup? Đó là bài toán không chỉ dành cho FIFA mà còn cho toàn bộ ngành công nghiệp thể thao thế giới. Làm thế nào để tiếp tục mở rộng doanh thu, khai thác các cơ hội kinh doanh mới nhưng vẫn giữ được bản sắc và tinh thần nguyên bản của môn thể thao vua sẽ là thách thức lớn trong những năm tới.

Nhìn trực tiếp từ các sân cỏ World Cup 2026, tôi cảm nhận bóng đá thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển chưa từng có. Quy mô lớn hơn, lượng khán giả đông hơn, doanh thu cao hơn và sức ảnh hưởng cũng vượt xa khuôn khổ thể thao truyền thống.

Nhưng cùng với đó là một câu hỏi ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trong giới quản lý thể thao: liệu bóng đá có thể tiếp tục trở thành một cỗ máy kinh tế khổng lồ mà vẫn giữ được những giá trị nguyên bản vốn làm nên sức hấp dẫn của môn thể thao vua?

Tôi tin rằng FIFA có thể tiếp tục phá những kỷ lục mới về doanh thu và quy mô tổ chức trong tương lai. Song thành công lớn nhất của World Cup có lẽ vẫn không chỉ nằm ở những con số. Đó là khả năng khiến hàng tỷ con người ở những quốc gia, ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau cùng hướng về một trái bóng. Và đó cũng là điều mà bóng đá cần giữ gìn giữa làn sóng thương mại hóa ngày càng mạnh mẽ trong thời đại số.

Trong hơn một thế kỷ tồn tại, bóng đá nhiều lần thay đổi để thích nghi với thời đại. World Cup 2026 cho thấy môn thể thao này đang bước vào một chương mới, nơi giải trí, công nghệ và thương mại hiện diện sâu hơn bao giờ hết. Nhưng sau tất cả, giá trị lớn nhất của World Cup vẫn nằm ở khả năng kết nối con người không phân biệt nơi chốn, màu da, quốc tịch, địa vị, đẳng cấp… bằng một niềm đam mê chung: bóng đá.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam Vol.21

ĐỌC NGAY

Luật sư Céline Nhã Nguyễn: “Tôi mất 4 lần để chinh phục đỉnh núi cuối cùng trong Thất Đỉnh”

The New Wave of Athletes: Vận động viên bóng ném Hà Thị Hạnh

The New Wave of Athletes: Vận động viên Taekwondo Nguyễn Thanh Thùy