Từ một nhà vô địch đến một người thầy, đâu là những giá trị cốt lõi mà một kiếm sĩ muốn truyền tải?
Với 8 tấm Huy chương Vàng SEA Games, 1 Huy chương Vàng U23 châu Á và nhiều danh hiệu cấp quốc tế khác, kiếm sĩ Vũ Thành An được mệnh danh là “Kiếm vương” của Việt Nam và Đông Nam Á. Tuy nhiên, đằng sau những đường kiếm sắc bén và ánh hào quang chiến thắng, anh là một người thầy, một người kiến tạo, với một triết lý sâu sắc về bộ môn mà mình theo đuổi.
Đọc ngay: “Quy tắc 1 bước” từ Thiền sư Shunmyo Masuno dẫn lối bạn về với bản ngã
Người ta nói đấu kiếm là cuộc đối thoại bằng lưỡi kiếm. Trong cuộc đối thoại đặc biệt đó, anh lắng nghe được gì từ đối thủ và quan trọng hơn, anh khám phá được gì từ chính bản thân mình?
Về đối thủ, tôi lắng nghe được rất nhiều điều từ cảm xúc của họ. Cảm xúc đó có thể là sự vội vã, bình tĩnh, buông lỏng hay sợ hãi. Tất cả đều thể hiện rất rõ ràng trong từng động tác, từng hơi thở của họ. Từ những chi tiết nhỏ này, tôi có thể nhìn ra rất nhiều điều mà bằng mắt thường có thể khó nhận biết.

Above “Kiếm vương” của Việt Nam và Đông Nam Á, kiếm sĩ Vũ Thành An
Tôi cũng tự lắng nghe chính mình. Tôi phải cảm nhận được tâm trạng của mình hôm nay đang phấn khích hay đang có động lực. Những chi tiết nhỏ như vậy lại chiếm một phần rất quan trọng, thậm chí quyết định thắng thua của một trận đấu. Bởi vì những đường kiếm giao nhau thường chỉ hơn thua nhau trong tích tắc. Một chút lo lắng, vội vã hay hồi hộp đều có thể bị đối thủ nhìn ra và ảnh hưởng đến toàn bộ trận đấu.
Với tư cách là một người thầy, một người đã dày dặn kinh nghiệm, anh muốn truyền tải điều gì cho các học viên của mình?
Tôi không muốn các bạn chỉ đến đây để học kỹ thuật mà còn để rèn luyện tư duy, để học cách kiểm soát chính mình. Điều quan trọng nhất mà tôi muốn truyền tải là tâm thái trong đấu kiếm. Tôi rèn luyện cho học trò của mình một trạng thái luôn bình thản, hay như người Nhật thường gọi là “tâm phải tĩnh như hồ nước”. Khi chiến thắng, ai cũng muốn có cảm giác phấn khích, nhưng khi có phấn khích thì cũng sẽ có lo sợ. Càng luyện được trạng thái này đến mức độ cao, càng tĩnh tâm thì càng tốt. Cả kiếm Tây và kiếm Nhật đều có một điểm chung là người chiến thắng là người có thể đọc được trạng thái của đối thủ và ra đòn quyết định ở đúng khoảnh khắc đó.


Anh được coi là kiếm thủ số 1 Việt Nam và Đông Nam Á. Áp lực của việc bảo vệ vị trí này có khác gì so với áp lực của một người thách thức đi chinh phục không?
Áp lực của người ở vị trí số một rất khác. Mọi đối thủ đều tập trung duy nhất vào việc chiến thắng mình, họ nghiên cứu rất kỹ lối đánh và suy nghĩ của mình. Khi chưa có thành tích gì, bạn sẽ không có gì để thất bại. Nhưng khi đã đạt được nhiều thành công, áp lực từ dư luận và bản thân sẽ rất lớn. Nếu thất bại, bạn sẽ phải đối mặt với những lời chê trách, so sánh, hoàn toàn khác với việc bạn chưa từng giành được thành tích nào.
Hơn năm trở lại đây, anh đã mở một câu lạc bộ đấu kiếm của riêng mình - Vietnam Royal Fencing. Anh có thể chia sẻ lý do và định hướng của câu lạc bộ này không?
Tôi muốn tìm một hướng đi mới cho đấu kiếm ở Việt Nam. Đa số các vận động viên đều phải đi theo con đường chuyên nghiệp từ rất sớm, có thể là 10 tuổi. Nhưng tôi muốn xây dựng một con đường mới, nơi những người chơi nghiệp dư vẫn có thể trở thành nhà vô địch. Các quốc gia tại Đông Nam Á như: Thái Lan, Malaysia, Singapore, Philippines đang làm tốt về phát triển phong trào vì thế tôi thấy rất hứng khởi và muốn môn thể thao có cơ hội phát triển rộng tại Việt Nam
Tôi tin rằng những người 20 hay thậm chí 25 tuổi, nếu có đủ đam mê và quyết tâm, hoàn toàn có thể trở thành nhà vô địch SEA Games, châu Á hay thậm chí là thế giới. Môn đấu kiếm không phân biệt tuổi tác hay thể hình, mà quan trọng nhất là tư duy và thời điểm. Có những lúc tôi đã thắng cả á quân Olympic, chỉ vì ở thời điểm đó, tâm trí của họ không tốt và bị căng cứng.
Vậy theo anh, các học viên đến với câu lạc bộ của anh tìm kiếm điều gì ngoài việc trở thành nhà vô địch?
Mỗi người đến với đấu kiếm đều có một mục tiêu khác nhau. Có người tìm kiếm một nơi để vận động, giải trí đơn thuần. Nhưng đúng là có những người, đặc biệt là những người ở vị trí quản lý cao cấp, tìm đến đấu kiếm để rèn luyện tâm trí một cách sâu sắc.
Vốn dĩ, thiền và kiếm đều là một. Cả hai đều đưa con người ta đến con đường diệt ngã, tức là diệt đi cái tôi, cái bản ngã của họ để đạt đến trạng thái trí tuệ tuyệt đối. Mỗi lần vung kiếm chính là một cách rèn luyện tâm trí. Đấu kiếm không chỉ là một môn thể thao, mà còn là một cách rèn luyện tâm trí của người xưa.
Vốn dĩ, thiền và kiếm đều là một. Mỗi lần vung kiếm chính là một cách rèn luyện tâm trí.
Có những câu chuyện nào từ học viên đã khiến anh tự hào trong hơn một năm qua không?
Câu lạc bộ đã có rất nhiều câu chuyện đáng nhớ. Một trong những học viên đầu tiên, con gái của đại sứ một nước châu Mỹ tại Việt Nam, đang gặp nhiều vấn đề lớn về tin thần. Sau một thời gian chủ động tập luyện hết mình, bạn ấy đã thay đổi hoàn toàn, trở nên đầy quyết tâm và thông suốt, thậm chí tự mình bay nửa vòng trái đất để thi đầu giải quốc tế khi mới 17 tuổi và giành huy chương. Một bạn 17 tuổi khác đã dành hai năm cấp ba để vừa chuẩn bị hồ sơ du học, vừa tập luyện hướng tới con đường đấu kiếm chuyên nghiệp.
Nhiều người Việt thấy khó tin khi vừa học ở trường vừa luyện tập kiếm chuyên nghiệp, nhưng trường hợp nổi tiếng gần đây là Vivian Kong (Hongkong, Trung Quốc), huy chương vàng kiếm ba cạnh Olympic 2024 đồng thời cũng là tiến sĩ ngành Luật.
Vừa qua, chúng tôi cũng đã kết hợp với tỉnh Nghệ An tham dự giải đấu kiếm quốc gia và giành được hai huy chương Đồng. Điều đáng tự hào là toàn bộ các vận động viên này đều là những người chơi nghiệp dư. Một trong số đó là một bạn học sinh cấp ba, bố của bạn ấy còn không thể tin được khi con mình giành được huy chương đồng toàn quốc. Điều này chứng tỏ con đường mà tôi đang theo đuổi hoàn toàn khả thi: những người chơi nghiệp dư vẫn có thể đạt được thành tích chuyên nghiệp.


Anh có thể chia sẻ thêm về những định hướng phát triển trong tương lai của câu lạc bộ không?
Trong tương lai, tôi mong muốn câu lạc bộ sẽ trở thành một học viện đấu kiếm. Một nơi rộng rãi, có đủ phòng tập, phòng hồi phục, y tế. Nơi đó sẽ là điểm hội tụ của những vận động viên hàng đầu khu vực Đông Nam Á, thậm chí là châu Á, và cả những người ở Việt Nam. Chúng tôi muốn phát triển theo hướng quốc tế hóa, không chỉ bó hẹp trong nước.
Bên cạnh đó, tôi muốn đẩy mạnh việc đưa đấu kiếm vào các trường học. Môn thể thao này không chỉ rèn luyện về thể chất và trí tuệ, mà còn giúp các học sinh có một hồ sơ toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần để cạnh tranh học bổng quốc tế . Nhiều trường quốc tế hiện nay rất khuyến khích học sinh phát triển toàn diện, và đấu kiếm là một lựa chọn thú vị.
Cuối cùng, nhìn lại toàn bộ sự nghiệp, di sản mà cái tên Vũ Thành An sẽ để lại là gì?
Tôi muốn để lại một hình ảnh về sự quyết tâm, nỗ lực và kiên trì. Tôi muốn mọi người hiểu rằng khi đã đặt ra những mục tiêu lớn, hãy kiên định với con đường đã chọn. Thành công hay thất bại không quan trọng bằng việc mình đã làm hết sức mình. Đó chính là giá trị cốt lõi mà tôi theo đuổi và muốn truyền lại cho thế hệ sau.
Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Vietnam số tháng 10/2025
ĐỌC NGAY
Nhà văn David Szalay giành chiến thắng vang dội tại giải thưởng Booker 2025
Tân binh F1 Kimi Antonelli “phải lòng” Mercedes-AMG GT
Họa sĩ Trần Văn Thảo: Phá vỡ tĩnh lặng bằng vũ điệu phức cảm




