Tinh thần Việt giữa dòng nước lũ

Bản lĩnh ấy là một dạng bình tĩnh có tính kỷ luật và tổ chức. Trong lời kể của người dân, mưa lũ luôn được nhắc tới bằng một giọng điệu rất “miền Trung”. Họ nói về việc kịp cứu được đàn bò, kịp chuyển sách vở của con lên cao, hay chuẩn bị đủ mì gói và nước sạch cho vài ngày, như đang kể về một kế hoạch đã được chuẩn bị sẵn.

Mưa lũ kéo dài, việc ngập lụt làm khí hậu trở nên lạnh giá nên người dân rất cần thêm quần áo để giữ ấm cơ thể. Trên các trang mạng xã hội, hình ảnh những người đàn ông mặc váy, áo hai dây đầy dí dỏm xuất hiện vì phần lớn quần áo cứu trợ gửi về đều là trang phục dành cho phụ nữ. Tuy nhiên, ai cũng nở trên môi nụ cười, mang đến hình ảnh vừa hài hước, vừa tích cực, xoa dịu tinh thần người dân trong thời điểm này.

Ở một tầng sâu hơn, đó là cách người Việt đối diện với thiên tai, họ không phủ nhận rủi ro, nhưng luôn giữ cho mình một vùng bình yên trong nội tâm để lạc quan thích ứng. Khi bão lũ ập đến, người ta không sợ hãi mà lặng lẽ chằng thêm mái, chuẩn bị một nồi cháo nóng. Có lẽ chính điều đó giúp những cộng đồng ở tâm bão vẫn gìn giữ được cảm giác chủ động trước cuộc sống, ngay cả trong những tình huống ít nhiều bất khả kháng.

Từ quyết sách vĩ mô đến những vòng tay nhỏ bé từ cộng đồng

Điểm đáng chú ý của đợt mưa lũ năm nay không chỉ nằm ở mức độ thiệt hại, mà còn ở tốc độ huy động nguồn lực từ nhiều tầng nấc khác nhau trong xã hội. Từ Algeria, Thủ tướng Chính phủ vẫn chủ trì cuộc họp khẩn trực tuyến để chỉ đạo ứng phó, cứu hộ - cứu nạn, đồng thời quyết định hỗ trợ khẩn cấp 50 tỷ đồng cho Khánh Hòa, nơi chịu thiệt hại nặng nề. Sự có mặt kịp thời ấy gửi đi một thông điệp quan trọng rằng trong những tình huống khẩn cấp, nhà nước không chỉ đóng vai trò điều phối nguồn lực, mà còn là điểm tựa tâm lý để người dân cảm thấy mình không đơn độc.

Song song với đó, hệ sinh thái hỗ trợ từ doanh nghiệp và các tổ chức xã hội cũng vận hành gần như theo bản năng. Quỹ Hy Vọng do VnExpress và FPT sáng lập đã nhiều lần kích hoạt chiến dịch “Cùng đồng bào vượt lũ”, kêu gọi đóng góp để hỗ trợ người dân và trường học ở các khu vực bị ảnh hưởng nặng. Năm nay, bên cạnh nguồn lực từ cộng đồng, các thương hiệu như UNIQLO tiếp tục đồng hành cùng Quỹ, trao quà và nhu yếu phẩm tận tay người dân tại Huế, biến hoạt động thiện nguyện thành một phần trong cam kết lâu dài với cộng đồng địa phương.

Vingroup thông qua Quỹ Thiện Tâm đã hai lần công bố gói hỗ trợ khẩn cấp, nâng tổng mức đóng góp lên 1.000 tỷ đồng chỉ trong chưa đầy hai tháng, đồng thời tổ chức các đội phản ứng nhanh của cán bộ, nhân viên xuống hiện trường phối hợp cùng địa phương phân phối hàng cứu trợ, hỗ trợ tái thiết nhà ở và trường học. Gói hỗ trợ được phân bổ tới các tỉnh chịu thiệt hại nặng như Đắk Lắk, Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng… và hỗ trợ các hộ có nhà sập, nhà hư hỏng, hộ nghèo, hộ khó khăn.

Ở một lát cắt khác, giới nghệ sĩ cũng chọn cách góp sức bằng sự hiện diện và tấm lòng của mình. Đầu tháng 11, ca sĩ Hà Anh Tuấn đã tổ chức đêm nhạc “The Rose” tại Đà Lạt và kêu gọi khán giả đóng góp 500 triệu đồng hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng lũ lụt tại Gia Lai, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Lâm Đồng, tiếp nối các hoạt động quyên góp vào đầu tháng 10 để hỗ trợ người dân khắc phục sau bão. Ca sĩ SOOBIN cùng cộng đồng fan cũng đã chung tay quyên góp hàng trăm triệu đồng gửi đến các địa phương đang ngập sâu. Ngày 25/11, Sơn Tùng M-TP ủng hộ 700 triệu đồng vào Quỹ Tấm lòng Việt của Đài Truyền hình Việt Nam, tạo nên một nghĩa cử cao đẹp lan tỏa mạnh mẽ đến cộng đồng. 

Những động thái đó cho thấy khi thiên tai xảy ra, mạng lưới nâng đỡ người dân được kích hoạt đồng thời từ nhà nước, doanh nghiệp, nghệ sĩ cho tới từng cộng đồng nhỏ.

Trên mạng xã hội, các chiến dịch gây quỹ được triển khai với tốc độ gần như song song với diễn biến mưa lũ. Chỉ sau vài ngày, nhiều chương trình đã huy động được hàng tỉ đồng, từ những khoản đóng góp rất nhỏ của người dùng cá nhân đến các khoản ủng hộ lớn của doanh nghiệp. Hay rất nhiều khoảnh khắc nhỏ bé diễn ra âm thầm thể hiện tinh thần tương thân tương ái của người Việt. Dù độ tuổi còn nhỏ, vẫn có những nhóm học sinh lập tức gom sách vở, đồ chơi gửi đến các điểm trường vùng lũ. Tại nhiều địa điểm trong các thành phố lớn, các hoạt động quyên góp diễn ra tấp nập hàng ngày, toàn thể nhân dân cả nước đều hướng về mục tiêu chung: cứu trợ người dân vùng lũ hết lòng hết sức.  

Cộng đồng không chỉ là tập hợp những người cùng chung địa lý, mà là một mạng lưới những tấm lòng dám chủ động làm điều đúng, dù rất nhỏ. Sự bền bỉ của người Việt trước thiên tai vì thế không chỉ đến từ khả năng chịu đựng, mà đến từ ý thức rằng “mình luôn có người để nương vào, và cũng có người cần mình”.

Người Việt - những người bình thường với sức sống phi thường

Trên tình hình thực tế, biến đổi khí hậu khiến những kịch bản mưa lũ cực đoan ngày càng xuất hiện dày đặc. Các cơ quan chuyên môn dự báo những tháng cuối năm 2025, Trung Bộ vẫn còn đối mặt với nguy cơ mưa lũ lớn do hoàn lưu bão và áp thấp nhiệt đới. Thế nên câu chuyện không dừng ở việc vượt qua một mùa lũ, mà là học cách sống cùng những biến động ấy theo một cách lành mạnh, chủ động và nhân văn hơn.

Ở nhiều địa phương miền Trung, việc thích ứng đã dần trở thành tư duy được cụ thể  hóa, chẳng hạn như việc xây nhà có gác xép để làm nơi trú ẩn khi nước lên, di dời chuồng trại lên khu đất cao, dự trữ lương thực đủ cho nhiều ngày, chuẩn bị sẵn danh sách những nhà kiên cố trong xóm để hỗ trợ lẫn nhau khi cần. Song song đó, các địa phương cũng đẩy mạnh việc diễn tập phòng chống thiên tai, trang bị thêm áo phao, xuồng máy, hệ thống cảnh báo sớm để không bị bất ngờ trước những biến đổi khó lường của thời tiết.

Về cấp độ cộng đồng, tinh thần “sống chung với nước” ngày càng kết hợp chặt chẽ với công nghệ. Những nhóm chat địa phương cập nhật liên tục mực nước, điểm ngập, nơi phát đồ cứu trợ. Các nền tảng mạng xã hội được dùng để kết nối người cần giúp đỡ với người sẵn sàng hỗ trợ, rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa tiếng kêu cứu và bàn tay đưa ra. Những hình thức tương trợ mới,  từ quyên góp qua QR code đến bản đồ tương tác ghi nhận những khu vực nguy cơ cho thấy sự linh hoạt của xã hội Việt Nam khi bước vào thời đại số.

Quan trọng hơn, trong các lớp học, câu chuyện về bão lũ dần được kể lại như những bài học về kỹ năng sống, về tinh thần sẻ chia. Trẻ em miền Trung lớn lên cùng những câu chuyện rất đỗi giản dị mà tình, cả xóm cùng nhau san sẻ từng gói mì, hay hình ảnh toàn trường cùng nhau chung tay lau từng lớp bùn sau lũ. Những ký ức ấy giúp thế hệ sau hiểu rằng bền bỉ là biết đứng dậy, biết tìm đến nhau và giữ cho lòng mình một ý chí lạc quan trong những tháng ngày tăm tối. Trong bối cảnh toàn cầu, khi thiên tai liên tục nhắc nhở về tính mong manh của đời sống, sự tích cực của người Việt là một chiến lược tinh thần vững vàng, bất khuất.

Xem thêm: Rolex Perpetual Planet Initiative: Dẫn đầu hành trình bảo tồn đại dương cùng Sylvia Earle và Coral Gardeners

Có lẽ chính vì vậy, mỗi lần nhìn lại những mùa nước lớn, điều đọng lại hơn hết là cảm giác yên tâm, rằng dù thiên nhiên có thay đổi thất thường đến đâu, vẫn có những cộng đồng biết cách ôm lấy nhau, những con người bình thường sẵn sàng làm điều phi thường trong khoảnh khắc cần thiết.

Sự bền bỉ của người Việt giữa thiên tai là khả năng giữ gìn phẩm giá, lòng tử tế và niềm hy vọng ngay cả khi sống trong tâm bão.Đó là thứ sức mạnh lặng lẽ, nhưng đã, đang và sẽ tiếp tục định hình cách chúng ta kiên cường đối diện với tất thảy thử thách sắp tới. Dù thiên tai khắc nghiệt đến đâu, con người vẫn đủ sức vượt lên trên tất cả với sức mạnh tiềm tàng.

ĐỌC NGAY

Under the Same Sky: Rolex Awards Laureate Felix Brooks‐church và “cuộc chiến” chống nạn suy dinh dưỡng bằng sáng kiến thực phẩm độc đáo

Nữ kiến trúc sư 80 tuổi và giải pháp chống lũ ‘3 không’: Không carbon, không rác thải, không hiến tặng

Sở hữu 500 tỷ USD và sống trong căn nhà 1,5 triệu USD: Elon Musk và bài toán tiêu tiền của người giàu nhất thế giới