Đạo diễn “Đàn Cá Gỗ” Nguyễn Phạm Thành Đạt: “Sức lay động của bộ phim vượt khỏi mọi dự tính”

Câu chuyện Cường – một chàng trai làng chài miền Trung với tham vọng âm nhạc phải gác lại sau khi cha mất – tạo ra nhiều cảm xúc chạm đến khán giả trẻ. Anh có đánh giá thế nào về sức mạnh của thông điệp “giấc mơ bị đóng băng” trong việc kéo khán giả từ nhạc phim đến phòng vé?

Ban đầu lúc tôi không có nghĩ nhiều đến chuyện khán giả sẽ đón nhận bộ phim như thế nào bởi không có ý định chiếu rộng rãi. Thuần túy tôi thích kể câu chuyện gì và tôi muốn mang điều gì lên phim.

Bạn Hùng, diễn viên chính kiêm ca sĩ cho bản nhạc lan tỏa trên, viết khá nhiều bài nhạc thú vị. Bạn cũng không định làm ca sĩ, chỉ là Hùng hay hát rồi gửi mình nghe. Tôi chợt thấy: “Ôi, nhạc cũng hay nhỉ, hay mình làm phim âm nhạc cho Hùng đóng, bạn bè mà”. Rồi tôi quyết làm phim về âm nhạc, chứ thật ra trong kế hoạch, tôi không bao giờ định làm phim dạng này. 

Cuối cùng thì “Đàn cá gỗ” ra đời, tri ân việc theo đuổi đam mê của tôi và bạn bè. Nên thông điệp “gác lại đam mê để lo cho gia đình” hoàn toàn đến từ cá nhân tôi chứ không tính toán khán giả sẽ đón nhận như thế nào. Mình thật sự bất ngờ khi đọc các bình luận, phân tích bài Phép màu rằng hình tượng người đàn ông phải gác lại hoài bão một thời lo cho gia đình lại đem tới nỗi đồng cảm lớn lao đến vậy.  Sức lay động của nó vượt khỏi mọi dự tính.

Hình ảnh “cá gỗ” – chiếc thuyền gỗ nối đuôi như đàn cá, là biểu tượng thị giác giàu nhân văn. Anh có thể chia sẻ thêm về cảm hứng từ làng chài Nghệ An và cách anh xây dựng hình tượng này để nói về khát vọng âm nhạc bị kìm nén? 

Ban đầu chữ “đàn” trong “Đàn cá gỗ” vừa có nghĩa là cây đàn, vừa có nghĩa là đàn cá, giàu sức gợi cho người xem tự suy liên tưởng. Rồi có bạn bình luận trên mạng là “đàn cá gỗ” là những cái con thuyền nổi nối nhau đi ra biển. Cách gợi hình này làm chính mình thấy vừa bất ngờ vừa thú vị. 

Mọi phim tôi làm đều muốn về tính bản địa cao, tức là phim tập trung vào một cộng đồng nhỏ với vùng không gian cụ thể. Rồi tên phim sẽ luôn thể hiện được tính bản địa đó.

Lúc quyết định về Nghệ An quay cảnh biển, mình bắt đầu tìm hiểu những yếu tố bản địa có thể đưa vào phim. Rồi hình ảnh cá gỗ của người dân Nghệ An hiện ra, phù hợp để gắn hình tượng cá gỗ với cây đàn của nhân vật chính. Thế là cái tên “Đàn cá gỗ” ra đời.

Đọc thêm: Naomi Osaka và màn xuất hiện gây sốt cùng Labubu tại US Open 2025

Phim không dùng nhiều thoại, chủ yếu dùng hình ảnh tiêu biểu và ánh mắt gợi cảm xúc. Anh đã chọn những khung hình “đại diện” nào nhất để thể hiện xung đột nội tâm giữa hiện thực và giấc mơ?

Mình không phải là xu hướng đạo diễn thích làm khó diễn viên, tức là hướng vào kiểu diễn phải thật quằn quại, đau khổ. Mình chỉ cố gắng kể chuyện thông qua cách tạo hình, cách dùng hình ảnh để bật ra cái ý mình muốn.

Một khung hình đại diện nhất cho cái tâm tư của nhân vật chính là khi rơi xuống nước, cậu ấy đánh đàn guitar giữa biển khơi, rồi cả đàn cá ùa vào bơi quanh tay đàn. Đó là cảnh đầu tiên mình nghĩ ra trong phim, rồi mình xây cả cái phim xoay quanh cảnh đó. Lúc gần đối diện với tử thần biển cả, đam mê lại trỗi dậy trong cậu như ngày xa xưa. Tình yêu ca hát sâu thẳm bật ra giữa lòng biển Nghệ An mênh mông.

Với khung hình giàu chất thơ như vậy, hẳn việc chiếu rạp sẽ hỗ trợ nâng cao chất lượng thị giác rất nhiều. Hành trình ra rạp có lúc nào tưởng như không thể vượt qua? 

Khi làm phim, để lột tả hết được cái chất sóng gió và con người miền biển Nghệ An, nhóm đã chọn định dạng tiêu chuẩn của màn ảnh rộng. Mình đã nhận được nhiều lời từ chối của nhà phát hành bởi rạp không chiếu phim ngắn. Nhiều người gợi ý thử chiếu trên các nền tảng trực tuyến như Netflix, Galaxy, Youtube nhưng mình kiên quyết nói không. Những nền tảng ấy không đưa đến cho khán giả một trải nghiệm “Đàn cá gỗ” trọn vẹn nhất. 

Khi phim được gửi tới Beta Cinema, cùng với hiệu ứng của nhạc phim, mình có được cái gật đầu đầu tiên. Mọi người hỗ trợ rất nhiệt tình dù hơi nghi ngại vì lần đầu có phim ngắn ra rạp. Nhưng hóa ra thời lượng 30 phút của phim lại thành … ưu thế khi nó chen được vào giữa những lịch chiếu, lịch làm việc. Dân văn phòng có thể nhân lúc nghỉ trưa để xem phim, điều không thể xảy ra với phim điện ảnh thông thường. Ban đầu khi lựa chọn thiết bị ghi hình, dàn cảnh sao cho đủ chuẩn chiếu rạp, mình cũng chưa ngờ tới ngày bộ phim đó sẵn sàng về kỹ thuật để bước ra rạp đại chúng.

Cảm giác xem ở rạp, thấy và nghe rõ cảnh con tàu bập bềnh ra khơi, cảnh rung lắc say sóng được quay đúng từ vùng biển quê hương, thật sự là một trải nghiệm bản địa như mình chờ đợi. 

Sau hành trình của Đàn cá gỗ, anh có nghĩ phim ngắn Việt có thể tạo nên một “dòng nhỏ” trong hệ thống chiếu rạp? Nếu có, theo anh cần điều kiện gì?

Đây là một trường hợp khơi được nhiều  suy tưởng cho phim ngắn trong tương lai. Nhưng cá nhân mình không có nhiều hy vọng vào cái gọi là “nền điện ảnh phim ngắn”. Được ra rạp, được tri ân khán giả cả nước đã mến mộ bài hát Phép màu quả đúng là phép màu. Dự án tiếp theo của mình là phim dài Bò bay (phát triển từ phim ngắn “Tàn sữa” của mình trước đây) về thanh niên ở vùng nông trại Hòa Bình. Mình theo đuổi đề tài về những người thuộc tầng lớp lao động ở cộng đồng nhỏ - kiểu trải nghiệm điện ảnh rằng tôi muốn thấy thứ mà tôi chưa từng thấy ở ngoài đời. Bây giờ mình đi ra khơi cùng mấy ngư dân thì cảm giác thế nào ? Hay là bây giờ mình đi vắt sữa bò ở nông trại bò sẽ ra sao?

ĐỌC NGAY

“Buffalo Kids” đến từ Tây Ban Nha: Có gì đặc sắc ở tác phẩm hậu duệ của phim ngắn Guinness sắp ra rạp?

CEO Sconnect Tạ Mạnh Hoàng và giấc mơ lớn trở thành “Disney của Việt Nam”

Hứa Quang Hán đến Việt Nam quảng bá phim mới “Năm của Anh, Ngày của Em”