‘แฟลตเกิร์ล ชั้นห่างระหว่าง เ ร า’ ภาพยนตร์ที่ว่าด้วยชีวิต ความฝัน และการเติบโต ฝีมือการกำกับเต็มตัวครั้งแรกของ ‘แคลร์ จิรัศยา’

สิ่งที่ เก้ง จิระ มะลิกุล และวัน วรรณฤดี พงษ์สิทธิศักดิ์ โปรดิวเซอร์มากฝีมือแห่งค่ายหนัง GDH มักบอกกับคนทำหนังรุ่นใหม่ โดยเฉพาะผู้กำกับภาพยนตร์ที่ได้กำกับหนังยาวเรื่องแรก คือให้เลือกทำสิ่งที่ตัวเองรู้มากที่สุดและสนใจมากที่สุด นั่นจึงเป็นเหตุผลสำคัญให้ แคลร์ จิรัศยา วงษ์สุทิน ผู้กำกับสาววัย 33 ปี เลือกบอกเล่าเรื่องราวชีวิตในแฟลตตำรวจ ซึ่งเธอผูกพันมาตลอดสามสิบปีเต็ม

“แฟลตเกิร์ล เป็นเหมือนบทสรุปชีวิตของแคลร์ในช่วงที่เราเคยอยู่ที่นั่น ด้วยความที่เราเป็นลูกตํารวจ แล้วก็ไม่ได้เป็นตํารวจที่มีเงินอะไรมากมาย การเติบโตในแฟลตตํารวจทำให้เราเห็นว่า ชีวิตตำรวจชั้นผู้น้อยนั้น ถ้าฝันอยากจะมีชีวิตที่อู้ฟู่ ลำพังการทำงานเป็นแค่ตำรวจคงเป็นไปได้ยาก"

แคลร์ใช้ชีวิตและเติบโตขึ้นมาพร้อมกับเพื่อนๆ ลูกหลานตำรวจวัยเดียวกันในแฟลต หลายคนมีความฝันที่ยิ่งใหญ่ บางคนอยากออกไปซื้อบ้าน บางคนอยากเป็นแอร์โฮสเตส แต่พอทุกคนโตขึ้น ก็เริ่มรับรู้ว่าชีวิตจริงนั้นไม่ได้ง่ายแบบที่ฝัน

"ตอนนั้นเราแค่คิดว่า เราโคตรโชคดีเลยที่ได้เกิดมาที่นี่ ได้อยู่ด้วยกัน และเราคงจะได้อยู่กับเพื่อนๆ ไปตลอด แต่สุดท้ายก็ค้นพบความจริงว่ามันเป็นไปไม่ได้ เมื่อถึงวันนึงที่พ่อเกษียณ เราไม่มีวันจะซื้อบ้านใกล้กันขนาดนั้นได้ บ้านในกรุงเทพฯ ราคาแพงมาก โลกความจริงมันไม่ง่ายขนาดนั้นหรอก" 

อ่านเพิ่มเติม: เปิดลิสต์ 5 หนัง ผู้เข้าชิงออสการ์สาขา ‘ภาพยนตร์ต่างประเทศยอดเยี่ยม’ ประจำปี 2025

แคลร์เล่าว่า สมัยเด็กๆ คนรุ่นพ่อแม่ส่วนใหญ่มักเป็นตำรวจที่ย้ายจากต่างจังหวัดมาอยู่กรุงเทพฯ มาสร้างชีวิตที่แฟลตตํารวจ มีครอบครัว มีลูก แล้วก็เลี้ยงลูกจนเกษียณ เพราะฉะนั้นเป็นช่วงที่กินเวลายาวนานมาก “อย่างพ่อแคลร์ก็คืออยู่ตั้งแต่เขาอายุ 20 จนถึง 60”

ขณะที่ตํารวจรุ่นใหม่ที่ย้ายมาอยู่ที่นี่ ส่วนใหญ่จะไม่ได้มีครอบครัว แล้วก็ไม่ค่อยอยากอยู่แฟลต ทำให้ชีวิตและบรรยากาศในแฟลตตำรวจเปลี่ยนไปจากเดิมค่อนข้างมาก

"ยุคหลังๆ แฟลตตำรวจค่อนข้างเงียบมาก คนรุ่นแคลร์เริ่มแยกย้ายกันออกไป ทุกคนพยายามไปมีคอนโด พยายามไปมีชีวิตที่อื่น ไม่เหมือนกับตอนที่เราเคยเติบโตมา เราเคยรู้สึกว่าเรารักที่นี่มาก ผูกพันกับที่นี่มาก และเราอยากอยู่ที่นี่ไปตลอด แต่พอหลังๆ เราเริ่มเห็นแล้วว่า บางทีสิ่งต่างๆ ก็ไม่ได้สวยงามเหมือนที่เราคิด ก็เลยเป็นประเด็นที่แคลร์อยากจะเล่าในแฟลตเกิร์ล เหมือนเราได้มองย้อนกลับไปในที่ที่เราเคยเติบโตมา"

อ่านเพิ่มเติม: รวมซีรีส์วายใหม่ที่หลายคนตั้งตารอในปี 2025

การเดินทางของ แคลร์ จิรัศยา นักทำหนังดาวรุ่งที่เคยฝากผลงานการกำกับไว้ในซีรีส์ One Year 365 วัน บ้านฉัน บ้านเธอ (2019) รวมถึงเป็นผู้เขียนบทภาพยนตร์ โฮมสเตย์ (2018) และซีรีส์ DELETE (2023) สู่การกำกับภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกใน แฟลตเกิร์ล (2025) ที่แม้จะมีเค้าโครงจากประสบการณ์ชีวิตจริง แต่แคลร์ก็ยอมรับว่านี่เป็นงานที่ยากและท้าทายสำหรับเธอ

“แต่ก่อนเราจะทำอะไรไปตามเซ้นส์ (sense) ของเรา และเราคิดว่าถ้าเราเชื่อในเซ้นส์ของตัวเอง มันจะออกมาดีเสมอ แต่พอมาทําเรื่องนี้ เหมือนเราเพิ่งรู้สึกว่ามีอะไรให้เราต้องเรียนรู้อีกเยอะ เรายังต้องพัฒนาตัวเอง และต้องเก่งกว่านี้ให้มากๆ เราต้องเป็นคนทําหนังที่ดีกว่านี้ในทุกขั้นตอน”

หนึ่งในความท้าทายสำหรับเธอคือระยะเวลาในการเล่าเรื่องสำหรับภาพยนตร์ที่ค่อนข้างแตกต่างจากซีรีส์ เธออธิบายว่า ซีรีส์จะมีเวลาให้เล่าเรื่องได้เยอะ ทั้งเส้นเรื่องหลักและเส้นเรื่องรอง ค่อยๆ เล่า 40 นาทีจบในตอน ไม่ต้องตรึงคนดูให้อยู่สองชั่วโมงในทีเดียว ขณะที่รูปแบบของหนังสั้นคือการเล่าเรื่องแค่หนึ่งไอเดียหรือหนึ่งโมเมนต์เท่านั้น

“หนังยาวเหมือนเป็นแกรมม่าใหม่ที่เรายังต้องเรียนรู้อยู่ คือคนทำหนังเรื่องแรกมักจะทำแล้วยาวนิดหนึ่ง (หัวเราะ) อย่างแฟลตเกิร์ลก็มีการตัดอะไรออกไปเยอะเหมือนกัน ด้วยความที่เรื่องมีหลายตัวละคร หลายประเด็น พอถึงขั้นตอนการตัดต่อ เราค่อนข้างต้องเลือกดีนิดหนึ่งว่า อะไรสําคัญและอะไรไม่สําคัญ ไม่อย่างนั้นหนังจะยาวเกินไป”

สำหรับความยากที่สุดในการทำภาพยนตร์เรื่องนี้สำหรับเธอ คือการดึงตัวเองออกจากประสบการณ์ชีวิตจริง และมองผ่านเลนส์ของการเป็นผู้กำกับภาพยนตร์

“มีหลายครั้งมากตอนที่ทำหนังเรื่องนี้ที่เราตัดสินใจเลือกอะไรบางอย่าง โดยที่เราเผลอคิดไปว่าเราคือเด็กคนนั้นที่อยู่ในแฟลต แต่การทำหนังสำหรับแคลร์ เราต้องมองหนังให้มันเป็นหนัง ไม่ใช่มองหนังแบบมองชีวิต บางทีเส้นแบ่งระหว่างหนังกับชีวิตจริงค่อนข้างเบลอ (blur) มากสำหรับเรา เราพยายามเอาตัวเองออกมาและมองแบบคนนอก มองผ่านสายตาของคนที่เคยเจอสิ่งเหล่านี้มา เรามีความคิดเห็นอะไรเมื่อมองย้อนกลับไป และเราอยากจะบอกอะไรให้คนอื่นฟัง”

หลายคนที่เคยติดตามผลงานของ แคลร์ จิรัศยา ตั้งแต่แจ้งเกิดจากการเป็นมือรางวัลหนังสั้นระดับประเทศ ที่เคยคว้ารางวัลช้างเผือกติดต่อกันถึง 3 ปีซ้อน คงจะคุ้นเคยกับลายเซ็นอันเด่นชัดของเธอ ไม่ว่าจะเป็นการเฝ้าสังเกตโมเมนต์ชีวิตคนสองคนผ่านบทสนทนายาวๆ หรือความสัมพันธ์อันซับซ้อนของตัวละคร โดยเฉพาะมิติเรื่องเพศ ซึ่งถือเป็นเรื่องใหม่และยังไม่ค่อยมีใครพูดถึงในยุคนั้น 

ไม่ว่าจะเป็นผลงานอย่าง กลับบ้าน (2011), เด็กสาวสองคนในสนามแบดมินตัน (2012), วันนั้นของเดือน (2014) โดยหนังสั้นเรื่อง ‘วันนั้นของเดือน’ (That Day of The Month) ยังได้รับรางวัล Jury Mention จากเทศกาลภาพยนตร์สั้น Clermont-Ferrand International Short Film Festival ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งถือเป็นเทศกาลภาพยนตร์สั้นที่ใหญ่ที่สุดในโลกอีกด้วย

“ตอนเด็กๆ หนังดูเป็นอะไรที่ไกลตัวสำหรับเรา เรารู้สึกว่าดาราหรือคนทําหนังคนทําละคร เขาดูมีชีวิตที่อู้ฟู่ แล้วก็ดูเป็นงานที่ยาก เพราะเขามักจะเล่าเรื่องอะไรที่ดูใหญ่กว่าชีวิตจริง หรือมีความแฟนตาซีไปเลย จนวันหนึ่งเราบังเอิญได้ดูหนังที่เล่าเรื่องชีวิตคนธรรมดาๆ แบบหนังของ Céline Sciamma (นักเขียนบทและผู้กำกับหนังชาวฝรั่งเศส) ที่ทำภาพยนตร์เรื่อง Portrait of a Lady on Fire (2019) ซึ่งเขาทําหนังเกี่ยวกับเด็กผู้หญิงมาตั้งแต่แรกเลย เราก็รู้สึกว่า อุ๊ย! มีหนังแบบนี้ด้วยเหรอ หนังที่ไม่ได้มีพล็อตที่ฉูดฉาดมากนัก หนังที่โฟกัสที่คนธรรมดาอย่างเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง แล้วเหมือนเราได้เห็นตัวเองในนั้น ซึ่งมันเป็นความรู้สึกที่ดี และทำให้เรารู้ว่า หนังก็ทําแบบนี้ได้นะ”

แคลร์ เล่าถึงภาพยนตร์เรื่องอื่นๆ ที่เป็นแรงบันดาลใจให้เธออย่าง Once (2007) ที่แม้จะถ่ายด้วยกล้องธรรมดาๆ เล่าเรื่องคนคุยกันไปเรื่อยๆ แต่กลับทำให้เธอ ‘รู้สึก’ ถึงความรักความสัมพันธ์ของตัวละครได้มาก หรือ ‘Before’ Trilogy (1995 - 2013) ที่แม้เส้นเรื่องจะเป็นโมเมนต์ของคนคุยกัน แต่ก็เหมือนเราได้เห็นชีวิตเขาทั้งชีวิตแล้ว

“มันเป็นอะไรที่เรารู้สึกเชื่อมโยง (relate) ได้ เพราะว่าชีวิตคนจริงๆ ก็แบบนี้แหละ เรารู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้มันอยู่ในใจเรามากกว่า และพอได้เห็นหนังแบบนี้เยอะๆ ก็ยิ่งทําให้เห็นความเป็นไปได้ที่เราจะสามารถทำหนังแบบนี้ได้เหมือนกัน (ยิ้ม)” 

แม้เรื่องราวเล็กๆ ของคนธรรมดาจะเป็นสิ่งที่ แคลร์ จิรัศยา ให้ความสนใจ แต่เธอยอมรับว่าเมื่อโตขึ้น ได้เริ่มทำงานและมีประสบการณ์ในชีวิตมากขึ้น เธออยากเล่าเรื่องให้ไกลกว่าเรื่องของตัวเอง

“แต่ก่อนเรารู้สึกว่า เราอยากเล่าอะไร เราก็เล่า มันเป็น voice แบบเด็กวัยรุ่นมากๆ แต่พอเราโตขึ้น มันมีความรู้สึกว่า อยากเล่าเรื่องให้เป็นเรื่องมากขึ้น เราแคร์ในสิ่งที่เราพูดมากขึ้น ไม่ใช่แค่พูดถึงชีวิตฉัน ไม่ใช่พูดอะไรก็ได้ แต่มีเรื่องบางเรื่องที่เราอยากจะบอกคนดู”

มายด์เซ็ตที่เปลี่ยนแปลงไปนี้เอง ทำให้แคลร์พยายามใส่หลากหลายประเด็นที่เธอได้เรียนรู้และตกตะกอนจากชีวิตในแฟลตตำรวจ เข้าไปในภาพยนตร์เรื่อง ‘แฟลตเกิร์ล’

“เราไม่อยากให้มองว่า แฟลตเกิร์ลเป็นแค่หนังเกิร์ลเลิฟ เพราะมันมีประเด็นอื่นๆ ที่อยู่ในนั้นเยอะมาก หนังเรื่องนี้พูดถึงอะไรที่กว้างกว่านั้นมาก มันคือการเติบโตของเด็กผู้หญิงสองคน มันคือชีวิตของตัวละครที่อยู่ในแฟลตตํารวจจริงๆ ที่เขาต้องเผชิญกับปัญหา และมากระทบกับความฝัน ความสัมพันธ์ และความเป็นอยู่ของพวกเขา รวมถึงเรื่องราวของตัวละครอีกหลายตัวที่พยายามดิ้นรนเพื่อจะมีชีวิตที่ดี เราอยากเป็นกระบอกเสียงเล็กๆ ที่ถ่ายทอดสิ่งเหล่านี้ให้คนดูได้รับรู้อีกแง่มุมหนึ่งของชีวิตในแฟลตตํารวจ ที่ค่อนข้าง unique และไม่เคยได้รับรู้มาก่อนอย่างแน่นอน”

สำหรับความคาดหวังต่อผลงานภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของแคลร์ในฐานะผู้กำกับ เธอก็ตั้งใจที่จะพา ‘แฟลตเกิร์ล’ เดินทางไปให้ไกลที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ทั้งโรงภาพยนตร์ในไทยและเทศกาลภาพยนตร์ในต่างประเทศ

“เราอยากรู้มากๆ ว่าคนไทยที่ได้ดู เขาจะรีแอ็กกับหนังเรื่องนี้อย่างไร แต่ที่แน่ๆ พอหนังเรื่องนี้จบลง จะมีหนึ่งคําถามที่ทุกคนอยากรู้ คําถามที่หนังไม่ได้ตอบ เพราะเราอยากให้คนดูตอบเอง และเราอยากฟังเหมือนกันว่า แต่ละคนมีความคิดเห็นต่อคําถามที่ว่านี้อย่างไร...”

ภาพยนตร์ ‘แฟลตเกิร์ล ชั้นห่างระหว่าง เ ร า’ สามารถรับชมได้แล้ววันนี้ในโรงภาพยนตร์

อ่านเพิ่มเติม:

รวมความสำเร็จของ ‘หลานม่า’ ภาพยนตร์ไทยที่เดินทางมาไกลที่สุดบนเวทีออสการ์

ออกแบบ ชุติมณฑน์ คว้ารางวัล International Emmy Awards ฉลอง 8 ปีในวงการบันเทิง

ต่อ ธนภพ กับผลงาน ความฝัน และชีวิตที่ตกผลึกในวัย 30 ปี