Không còn nghi ngờ gì về niềm say mê của nhà sưu tập Thụy Sĩ Uli Sigg đối với nghệ thuật đương đại Trung Quốc khi ông là nhà sưu tập lớn nhất thế giới. Tuy vậy, ông vẫn dành một tình cảm đặc biệt cho các nghệ sĩ và bảo tàng của Thụy Sĩ.
Ít ai có ảnh hưởng đến cách thế giới nhìn nhận nghệ thuật đương đại Trung Quốc như Uli Sigg, với bộ sưu tập từng đạt khoảng 2.200 tác phẩm của 350 nghệ sĩ, trong đó có Ai Weiwei và Cao Fei, trở thành bộ sưu tập lớn nhất thế giới. Năm 2012, ông đã hiến phần lớn bộ sưu tập này, tổng cộng 1.510 tác phẩm, cho M+, bảo tàng văn hóa thị giác tại Hồng Kông, trước khi bảo tàng chính thức khai trương.
Tuy nhiên, con đường sự nghiệp của Sigg không hề gắn với nghệ thuật: ông có bằng tiến sĩ luật, thời trẻ từng là nhà báo kinh doanh, sau đó trở thành nhà ngoại giao và doanh nhân. “Tôi chọn cách tự tạo áp lực để thay đổi cuộc sống sau mỗi vài năm, nhằm không tự mãn mà luôn tiếp tục học hỏi,” ông chia sẻ với Tatler.
Lần đầu Sigg tiếp xúc với Trung Quốc là vào cuối những năm 1970, khi ông được cử sang tham gia một dự án, và ông trở lại vào những năm 1990 khi được bổ nhiệm làm đại sứ Thụy Sĩ tại Trung Quốc, một vị trí then chốt cho phép ông quan sát trực tiếp một quốc gia đang trong quá trình chuyển mình.

Above Uli Sigg đã quyên góp các tác phẩm nghệ thuật trị giá 1,3 tỷ đô la Hồng Kông cho Cơ quan Quản lý Khu Văn hóa Tây Cửu Long. Từ trái sang: Hội đồng Quản trị Tây Cửu Long Ronald Arculli, Tổng Giám đốc Điều hành Tây Cửu Long Michael Lynch, Tổng Thư ký Hành chính Stephen Lam Sui-lung, Sigg, Giám đốc Điều hành M+ Tiến sĩ Lars Nittve và Victor Lo Chung-wing (Ảnh: Getty Images)
Một trong những bước ngoặt quan trọng là sự khởi đầu của nghệ thuật đương đại; vào năm 1978, sau khi Cách mạng Văn hóa kết thúc, các nghệ sĩ tìm cách thoát khỏi những hạn chế của chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa và tiếp cận các phong trào nghệ thuật quốc tế. Sigg đã tự đặt mình vào vai trò ghi lại chương sử quan trọng này bằng cách xây dựng một bộ sưu tập nghệ thuật toàn diện.
Sự tò mò của ông về sự phát triển nghệ thuật ở Trung Quốc đã tiến hóa thành việc sưu tầm một trong những bộ sưu tập nghệ thuật đương đại Trung Quốc quan trọng nhất hiện nay. Với các tác phẩm từ cuối những năm 1970 trở đi, Bộ sưu tập Sigg trở thành một ghi chép vô song về thời khắc thức tỉnh nghệ thuật của Trung Quốc.
Dù vẫn dành tâm huyết sâu sắc cho nghệ thuật Trung Quốc, Sigg vẫn giữ ảnh hưởng lớn và liên kết chặt chẽ với đời sống nghệ thuật tại quê nhà. Ông hiện là thành viên hội đồng quản trị của bảo tàng Kunsthaus Zürich, từng ngồi trong hội đồng của Asia Society Switzerland cho đến khi từ nhiệm vào tháng 2 năm 2024, đồng thời đã giám tuyển các triển lãm cho những tổ chức nghệ thuật uy tín như Kunstmuseum Luzern.
Đọc thêm: Bạo lực, cứu rỗi và cách “nhìn thế giới qua một con mắt” của nghệ sĩ Bùi Thanh Tâm

Above Uli Sigg (Ảnh: Tatler Hong Kong)
Ông cũng đến những không gian này chỉ để thưởng thức và tận hưởng. Niềm say mê nghệ thuật tại quê hương Thụy Sĩ của Sigg hiện rõ khi ông bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với các nghệ sĩ như Christine Streuli, mà những “bức tranh màu lớn, ấn tượng” của bà nằm trong số tác phẩm yêu thích của ông. “Chọn ra một nghệ sĩ Thụy Sĩ yêu thích thật khó, vì có quá nhiều ứng viên xuất sắc,” ông nói, đồng thời thừa nhận rằng ông ngưỡng mộ “tất cả họ, vì mỗi người trong số họ đều có tài năng thực hiện một tác phẩm nghệ thuật vượt xa khả năng của tôi”.
Ngôi nhà của Sigg, Lâu đài Mauensee, mang đến một lớp khác trong câu chuyện của ông. Nằm trên một hòn đảo nhỏ giữa hồ, cách Lucerne 30 km về phía tây bắc, lâu đài thời trung cổ này dường như không phải nơi lý tưởng để trưng bày những bức tranh khổ lớn của nghệ thuật đương đại Trung Quốc. Thế nhưng Sigg cho rằng không gian rộng lớn tại đây là “sự kết hợp hoàn hảo” — sau tất cả, ông nói, “nghệ thuật Trung Quốc thường rất đồ sộ”. Với ông, Mauensee không chỉ là nơi cư trú, mà còn là không gian thể hiện niềm tin vào tầm quan trọng của đối thoại văn hóa.
Là một con người luôn đổi mới, di sản của Sigg rất rõ ràng. Ông không chỉ xây dựng những cây cầu nối Thụy Sĩ và châu Á, mà còn giữa các thời đại, thẩm mỹ và thế giới tư tưởng — luôn hướng tầm nhìn về phía trước.
Bài viết được chuyển ngữ từ nội dung gốc Meet Uli Sigg, the accidental Swiss collector of contemporary Chinese art của tác giả Zabrina Lo đăng trên Tatler Asia.
ĐỌC NGAY
Câu chuyện chưa kể của Minotti: Vì sao thiết kế Ý trường tồn qua từng thế hệ?
Họa sĩ Nguyễn Tất Long: Hành trình đốn ngộ của người thực hành nghệ thuật tuyệt đối suốt 20 năm




