Crystal Thảo Lâm và cam kết của nhà đấu giá Christie's với di sản mỹ thuật Việt Nam

Đọc thêm: Điều gì làm nên chất thơ trong các sáng tạo của Van Cleef & Arpels?

Bầu không khí trong phòng đấu giá lúc ấy rất căng thẳng. Chiếc trâm chỉ có giá ước tính là 950.000 HKD, nhưng giá nhanh chóng được đẩy lên, khiến thời gian đấu giá kéo dài hơn thông thường. Cuối cùng, chỉ còn hai người đấu giá theo đuổi đến cùng, và chiếc trâm đã được bán với giá 7.308.000 HKD, hơn bảy lần mức ước tính ban đầu. Với tôi, đó không chỉ là một khoảnh khắc đáng nhớ, mà còn là minh chứng rất rõ cho sức hút đặc biệt mà độ hiếm, chất lượng và xuất xứ có thể tạo nên đối với nhà sưu tầm.

Chị nhìn nhận việc sưu tầm nghệ thuật như thế nào?

Tôi luôn nghĩ sưu tầm là một hành trình rất cá nhân. Mỗi người sẽ bị thu hút bởi những tác phẩm khác nhau; đôi khi chỉ đơn giản là đứng trước một bức tranh và cảm thấy mình muốn quay lại nhìn thêm một lần nữa.

Sưu tầm vừa giống một cuộc săn tìm kho báu, vừa là hành trình khám phá không ngừng. Khi một tác phẩm thật sự chạm đến người sưu tầm, họ sẽ tự nhiên muốn tìm hiểu sâu hơn về người nghệ sĩ, bối cảnh ra đời của tác phẩm và câu chuyện phía sau nó. Càng tò mò, người ta càng khám phá ra nhiều lớp kiến thức của một thế giới hoàn toàn khác.

Với những ai muốn bắt đầu sưu tầm, tôi luôn khuyến khích họ dành thời gian khám phá lĩnh vực thật sự khiến mình hứng thú, như nghệ thuật, trang sức, túi xách, đồng hồ hay rượu vang. Mỗi lĩnh vực đều có một chiều sâu rất riêng, có thể được tìm hiểu qua nhiều kênh khác nhau, từ bảo tàng, phiên đấu giá đến sự đồng hành của các chuyên gia. Trên hết, tôi nghĩ sưu tầm nên là một trải nghiệm thú vị, gần gũi và dễ tiếp cận.

Theo chị, điều gì làm nên sức hút của mỹ thuật Việt Nam với giới sưu tầm trong nước và quốc tế?

Mỹ thuật Việt Nam có một vẻ đẹp riêng, vừa mang bản sắc văn hóa sâu sắc, vừa có sự giao thoa với nghệ thuật phương Tây. Những danh họa như Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Vũ Cao Đàm hay Nguyễn Gia Trí đã tạo nên những tác phẩm mang đậm tinh thần Á Đông nhưng vẫn có khả năng đối thoại với công chúng quốc tế. Điều quan trọng là tiếp tục kể những câu chuyện phía sau tác phẩm, để người sưu tầm hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử và văn hóa đã làm nên chúng. 

Tôi cũng thấy đặc biệt ở chỗ tác phẩm của các danh họa này không chỉ đẹp về mặt thẩm mỹ mà còn có thể hiện diện hài hòa trong cả những không gian nội thất truyền thống lẫn đương đại. Chính điều đó cũng tạo thêm một lớp ý nghĩa trong cách kể câu chuyện về di sản Việt Nam. Điều khiến tôi tự hào là các tác phẩm của danh họa Việt hiện diện trong nhiều bộ sưu tập uy tín trên thế giới. Đó cũng là một minh chứng rõ nét cho tài năng của người Việt suốt chiều dài lịch sử.

Đừng bỏ lỡ: Thế hệ Millennials khuấy đảo phiên đấu giá: Christie’s Hong Kong lập kỷ lục doanh thu hơn 105 triệu USD mùa Thu 2025

Sự trân trọng đó cũng ngày càng được phản ánh rõ hơn trên thị trường. Các nhà sưu tầm quốc tế vẫn dành sự quan tâm lớn cho các danh họa Việt Nam thế kỷ 20, điều đó thể hiện rõ qua kết quả đấu giá của Christie’s trên nhiều thị trường trong những năm qua. Bên cạnh đó, thị trường Việt Nam cũng đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Tổng chi tiêu toàn cầu của các nhà sưu tầm Việt trong năm 2025 đã tăng 60% so với năm 2024, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của nhóm khách hàng mới. Từ sự quan tâm thường trực của giới sưu tầm quốc tế đến sự tham gia mạnh mẽ hơn từ các nhà sưu tầm trong nước, tôi rất tự hào khi các danh họa Việt ngày càng được trân trọng, và lạc quan rằng di sản mỹ thuật Việt Nam sẽ tiếp tục được gìn giữ và yêu mến lâu dài.

Christie’s tạo nên kết nối cảm xúc với tác phẩm như thế nào?   

Ở Christie’s, một trong những điều chúng tôi luôn cố gắng làm là kể những câu chuyện đủ hấp dẫn để thu hút sự quan tâm của công chúng, đặc biệt thông qua các phiên đấu giá bộ sưu tập cá nhân. 

Năm ngoái, Christie’s tổ chức phiên đấu giá bộ sưu tập về nghệ thuật Việt Nam mang tên “A Quest for Eternity: The Philippe Damas Collection”, phản ánh hơn 25 năm sưu tầm đầy tâm huyết và cũng là một cách nhìn lại dấu mốc 100 năm của Trường Mỹ thuật Đông Dương. Bộ sưu tập này cho thấy sự tập trung rất rõ của nhà sưu tầm vào các tác phẩm của cả thầy và trò Trường Mỹ thuật Đông Dương. Khi câu chuyện của nghệ sĩ và xuất xứ của tác phẩm được làm rõ, việc sở hữu tác phẩm cũng trở thành cách để tiếp nối di sản mà nó mang theo.

Kết quả của phiên đấu giá rất tích cực. Nhiều tác phẩm đã vượt qua mức ước tính cao ban đầu, và 13 kỷ lục đấu giá thế giới cho các nghệ sĩ đã được thiết lập, trong đó có Les trois femmes của Nguyễn Gia Trí và Le retour du marché của Joseph Inguimberty. Những kết quả này khẳng định cam kết của Christie’s trong việc nâng tầm mỹ thuật hiện đại Việt Nam trên thị trường quốc tế. Với dấu mốc 40 năm của Christie’s tại châu Á và 260 năm kể từ khi thành lập, chúng tôi mong sẽ tiếp tục mang thêm nhiều câu chuyện ý nghĩa về nghệ thuật, sưu tầm và di sản đến gần hơn với công chúng.

Theo chị, làm cách nào để nghệ thuật Việt Nam kết nối hơn với công chúng toàn cầu? 

Mỹ thuật hiện đại Việt Nam thực ra đã có vị trí khá rõ trong cộng đồng nghệ thuật quốc tế, và đó là điều tôi cảm thấy rất tự hào. Những danh họa như Lê Phổ, Mai Trung Thứ hay Vũ Cao Đàm đều từng phát triển sự nghiệp tại Paris, trong một dòng chảy nghệ thuật rộng hơn, tương tự như Zao Wou-Ki hay Sanyu.

Điều khiến Christie’s trở thành cầu nối có ý nghĩa là khả năng tiếp tục mở rộng độ hiện diện của nghệ thuật Việt Nam thông qua nền tảng số. Năm ngoái, các phiên 20th/21st Century Art của Christie’s tại Hồng Kông đã quy tụ khách hàng từ 32 quốc gia, và 81% lượt ra giá được thực hiện online. Bằng cách giới thiệu mỹ thuật Việt Nam và kể những câu chuyện phía sau các tác phẩm trên các kênh số này, Christie’s có thể tiếp cận hiệu quả hơn với nhóm công chúng trẻ, những người đang góp phần định hình tương lai của thị trường châu Á-Thái Bình Dương.

Trong cuộc sống, điều gì là quan trọng nhất với chị? Có lời khuyên nào đã định hình phong thái cũng như cách tiếp cận công việc của chị hay không?  

Đối với tôi, điều quan trọng nhất là giá trị mình có thể tạo ra và để lại cho mai sau. Tôi rất đồng cảm với câu nói “Plant the trees you’ll never see”, nghĩa là sống và làm việc với ý thức rằng không phải mọi điều mình xây dựng hôm nay đều dành cho chính mình. Đôi khi, giá trị lớn nhất nằm ở việc góp phần tạo nên một nền tảng tốt hơn cho những người đến sau. Vì vậy mà tôi luôn trân trọng những cơ hội được kết nối với mọi người và cùng nhau tạo ra những điều có ý nghĩa lâu dài.

Một lời khuyên tôi luôn ghi nhớ đến từ ba tôi: “Điều xấu nhất ai đó có thể nói chỉ là ‘không’”. Nhận ra điều đó thật sự rất giải phóng. Với tôi, đây là một cách nghĩ rất quan trọng, vì đôi khi một câu trả lời “không” chỉ là bước đầu tiên để đi đến một câu trả lời “có”.

Bài viết đăng tải từ bài gốc trên ấn phẩm Tatler Việt Nam, số tháng Ba 2026

ĐỌC NGAY

Nghệ thuật thời đại trí tuệ nhân tạo: Hoàn hảo là một lời nói dối

9 bảo tàng mới đang định hình diện mạo văn hóa và đời sống đô thị châu Á

Best of 2025: Một mùa bội thu không chỉ về con số của Christie’s